Weblog Prof. Randall Lesaffer

Vanaf nu word ik kort en bondig

2011-03-10T10:03:00.003+01:00

Twee weken terug hield ik mijn 'last lecture'. Intussen is al tweemaal gebleken dat dit niet klopt. Maar dit is wel mijn - voorlopig? - laatste blog als decaan van de 'Tilburg Law School' want ik stop ermee. Neen, u hoeft niet 'oh' te roepen. Ik hoor het toch niet. En een reactie-mogelijkheid heb ik nooit gewild.
Ik zou vele goede redenen kunnen aanhalen waarom ik er mee stop. Bijvoorbeeld dat ik moet inloggen met ...@uvt.nl en dat dit dus ...@tilburguniversity.edu wordt en ik dan te veel letters moet typen. Of omdat niemand het leest want iedereen parkeert nog altijd zijn karretje straal in het midden. Of omdat ik binnenkort begin te tweeten (dat is iets doen op twitter.com) omdat Han Somsen zo blij lijkt dat hij dat ook mag gaan doen. Of omdat Jonathan nu veel interessantere verhalen kan bloggen uit Sydney en ik niet veel meer reis dus daar niet tegenop kan.
Maar de waarheid is gewoon dat de inspiratie 'in dit genre' een beetje op is en het dus tijd is voor iets anders. Twitter. Daarbij beloof ik niet dat ik meer zal tweeten dan ik blogde, maar wel dat ik beknopter zal zijn.
Zo, dan rest mijn niets dan de hoop uit te spreken dat u enig plezier aan mijn blogs hebt beleefd. Indien niet, dan is dat niet erg. Ik heb er vaak plezier aan beleefd.

Nel mezzo del cammin di nostra vita

2011-02-10T16:17:00.003+01:00

Deze middag aan het begin van de vergadering van het Faculteitsbestuur vroeg Mat van Essen me waarom ik er mee zou ophouden. Voor hem lag de laatste editie van 'Univers' met daarin de aankondiging dat ik op 24 februari mijn 'last lecture' geef in DZ01.
Dat klopt, maar hopelijk ook niet natuurlijk. Ik heb liever iets in de zin van de laatste van de eerste helft - maar dat klinkt niet natuurlijk.
De 'last lecture' is een idee van 'Extra muros', de vereniging van de studenten 'Liberal arts'. Er zit een beetje een luguber - nou ja, een beetje? - tintje aan want de inspiratie komt van een Amerikaanse professor die gehoord had dat hij nog 4 maanden te leven had en die dus echt zijn 'last lecture' heeft gehouden. Ontdaan van deze dramatische omstandigheden blijft daarvan over dat aan een docent wordt gevraagd om een college te geven met als insteek: 'Als u nu zou weten dat dit je laatste college is, welke boodschap wil u dan meegeven aan je studenten'.
Mijn voorgangers, waaronder ook onze Willem Witteveen, hadden zoveel te vertellen dat de 'last lecture' intussen is uitgegroeid tot een groot gebeuren, met veel aandacht, publiek, 'life streaming' - schijnt te betekenen dat u kunt volgen vanop uw kamer - en zelfs pers.
Jammer genoeg kom ik niet veel verder dan de gedachte dat ik hoop dat ik tijdens mijn 'last lecture' niets meer te zeggen heb omdat ik me al een leven lang ten volle heb gegeven. Maar dan kan ik best anderhalf uur over praten. En wat mooie verhaaltjes over verzinnen.
Komt u dus vooral luisteren, dan hoort u 'My seven stories of wisdom'. En vragen stellen, dat mag ook. En borrelen daarna. Donderdag 24 februari, 14.00 uur, DZ 01.

Academisering met de glimlach

2011-01-21T15:03:00.003+01:00

Gisteren vond de Facultaire Onderwijsdag plaats in Goirle. De hele dag debatteerde een kleine 100 collega's en studenten over de vraag hoe wij onze hervormde juridische bacheloropleidingen de komende jaren meer academisch kunnen maken. Voor de gelegenheid was de decaan van de rechtenfaculteit van de Katholieke Universiteit Portugal in Lissabon, Luis Fabrica, naar Tilburg afgekomen. In zijn faculteit, die rustig een van de meest innovatieve en internationale van het Iberische schiereiland mag worden genoemd, voerde hij de voorbije jaren een grondige onderwijshervorming door waarmee de faculteit zich uit een diepe crisis wist te tillen. In zijn toespraak wees hij op de sterkten en de zwakten van zijn faculteit en zijn eigen beleid. Zijn eerlijk recht-toe-recht-aan verhaal was meteen een goede opzet voor de discussie.
Voor het Faculteitsbestuur was dit een leerrijke dag. We hebben heel wat nieuwe ideeën genoteerd, maar vooral ook het enthousiasme opgemerkt van onze docenten voor het onderwijs, en het brede draagvlak dat bestaat om onze onderwijsambities scherper te stellen. Wie twee academici samen zet, heeft natuurlijk meteen twee opinies, en als het juristen zijn drie, maar toch viel op dat er over een aantal basisaannames grote consensus bestaat. Ik som er een paar op: studenten zijn van nature positief ingesteld en graag bereid tot leren, maar om de een of andere reden slagen we er met zijn allen - docenten en studenten - niet voldoende in om dat tijdens de bachelorjaren om te zetten in positieve betrokkenheid; academisering betekent vooral dat we onze studenten kritisch en zelfstandig leren nadenken; kennis en inzicht van en in het positieve recht bijbrengen blijft onze kerntaak maar is niet meer voldoende. Het is nodig om te internationaliseren en studenten te leren van buiten uit over het recht te reflecteren. Dit 'bijstapelen' is geen 'zero sum game' want als studenten nu 28 uur werken is er ruimte om te verzwaren, maar ook en vooral kunnen we door onderwijs meer als een wederzijdse actieve interactie tussen studenten en docenten te organiseren binnen hetzelfde aantal uren meer resultaat bereiken ook. Tenslotte bleek ook duidelijk het draagvlak om meer vak- en vakgroepoverschrijdende samen te werken, te coördineren maar ook te beslissen. Zoals Ger van der Sangen het zijn: de vrijheid van docenten en departementen slaat op de inhoud, niet op vorm - de manier waarop we het onderwijs organiseren.
Tenslotte leerde ik nog iets. 's Avonds tijdens een diner vroeg Stavros Zouridis aan onze gast wat hij vond van onze faculteit. Hij stelde dat wat hem het meest was opgevallen dat er zoveel gelachen was. Of hoe een goede sfeer tot in het buitenland een onderscheidende kwaliteit is.

De rust is weer voorbij

2011-01-12T14:20:00.004+01:00

De vrede Kerstperiode is weer voorbije ne het nieuwe jaar is intussen goed en wel gestart. Zelfs de late vakantiegangers - waaronder 'yours truly' - zijn al een paar dagen terug, de borrels zijn grotendeels achter de smaakpapillen verdwenen en het 'beste wensen' klinkt steeds zeldzamer en haastiger geroepen door de corridors van gebouw M. Maar het is nog niet te laat voor mij om u allen - aan wie ik dat nog niet op een ander moment deed - ook het allerbeste toe te wensen voor 2011. Moge het een bron van vele goede herinneringen worden, om het met de insteek van de historicus te zeggen.
Het nieuwe jaar brengt voor onze Faculteit ook een grondig herschikt bestuur. Zoals u weet hebben we eind 2010 onze beide vice-decanen, Theo de Roos en Jonathan Verschuuren uitgezwaaid. Per 1 januari zijn dan Stavros Zouridis (onderwijs) en Han Somsen (onderzoek) aangetreden. Voor Stavros is de overgang wat geleidelijker gegaan omdat hij al sinds september voor 1 dag per week een deel van het takenpakket van de vicedecaan onderwijs op zich had genomen.
Met Stavros en Han komen twee mensen met frisse ideeën, groot enthousiasme en tegelijk heel wat bestuurlijke ervaring in het Faculteitsbestuur. Ik heb er alle vertrouwen in dat ik mijn laatste twee jaar als decaan met een prima ploeg zal kunnen verder werken. Al besef ik ook dat er door deze vervanging een bepaald evenwicht uit het bestuur is gehaald. Immers, de voorbije tweeënhalf jaar zat tegenover de wat - zullen we het exuberante noemen? - Theo, Mat enne, ja, yours truly, nog altijd de rustige en bedachtzame Jonathan ... Wel, laat me zeggen, het worden boeiende bestuursvergaderingen. Maar ik beklaag de secretaris van het bestuur. Enfin, eenmalig, als goed voornemen voor 2011.

We ronden het jaar niet af zonder goed nieuws

2010-12-24T13:23:00.003+01:00

Ik had u nog goed nieuws beloofd voor vandaag. En dat is er: vanaf 1 april 2011 keert Ernst Hirsch Ballin terug naar onze faculteit. Ernst Hirsch Ballin werd al in 1981 voor het eerst hoogleraar, toen op de leerstoel Staats- en Bestuursrecht, hoogleraar aan de Tilburgse rechtenfaculteit. Na zijn eerste periode als Minister van Justitie keerde hij in 1994 terug naar de faculteit, toen als hoogleraar Internationaal Recht, wat hij bleef tot zijn herintrede in de regering in 2006. Ernst geldt als een van de meest vooraanstaande specialisten in Nederland van het staats- en bestuursrecht. In onze faculteit stond hij mee aan de wieg van talrijke initiatieven en ontwikkelingen, en daarmee was hij mee verantwoordelijk voor de groei en bloei van onze faculteit. Ernst Hirsch Ballin wordt vanaf 1 april hoogleraar Nederlands en Europees Constitutioneel Recht bij het nieuwe Departement Publiekrecht, Encyclopedie en Rechtsgeschiedenis (PER). Voor de nieuwe groep en de nieuwe onderzoeksprogramma's van PER betekent de terugkeer van Ernst een belangrijke versterking die bovendien op een goed moment komt. Uit het gesprek dat ik met hem had spraken bij Ernst de ambitie en het enthousiasme om een nieuw mooi hoofdstuk mee te helpen schrijven in het boek van de geschiedenis van onze faculteit.

Lachend het jaar uit (with a small cliffhanger)

2010-12-23T17:25:00.006+01:00

Deze middag zijn we met het faculteitsbestuur, aangevuld met Heleen Celen, student-adviseur bij het Onderwijsberaad en Hein Coppes, gaan eten. Dat doen we niet vaak, maar er was dit keer meer dan goede reden toe. De lunch gold als verlaat en tegelijk vervroegd afscheidsdiner van een paar leden van het bestuur. Verlaat voor Irene De Boer, die de vorige twee academiejaren student-adviseur van het bestuur was. Zij had erop gestaan dat het in september geplande diner werd uitgesteld omwille van mijn afwezigheid - toen wel te verstaan, niet nu. Dat apprecieer ik zeer. Ik heb de inbreng van Irene in het bestuur altijd erg gewaardeerd en heb er veel aan gehad. Bovendien hadden wij, zoals met alle collega's in het bestuur, een uitstekende samenwerking en was de sfeer altijd prettig.
Vervroegd voor de twee andere 'feestvarkens', omdat het natuurlijk een uitgebreid en langdurig diner had moeten zijn, à la Belge, maar daarvoor was geen moment meer te prikken in de agenda's. Dus maar een lunch. Wat natuurlijk goed is voor het krappe faculteitsbudget.
Die 'met-voor-een-lid-van-het-bestuur-niet-eetbare-dieren-vergeleken andere feestelingen' waren natuurlijk onze beide vice-decanen, Theo de Roos en Jonathan Verschuuren. Theo en Jonathan nemen na respectievelijk 31 en 36 maanden dienst afscheid. Theo gaat iets vroeger dan aanvankelijk gepland weg omdat hij raadsheer wordt in het Hof Den Bosch. Voor Jonathan zit zijn termijn van drie jaar er helemaal op.
Ik denk dat we mogen zeggen dat we met dit bestuur de voorbije jaren heel wat werk hebben mogen verzetten. Het is hier niet de plaats om daar diep op in te gaan maar ik roep gewoon wat dingen: het strategisch plan, het nieuwe financierings- en beoordelingssysteem onderzoek, het nieuwe aio-contract en de hertekening van de facultaire promovendipool, de redesign bachelor, het begin van de academiseringsdiscussie, de onderzoeksvisitatie, de onderwijs mid term review en accreditatie, een versnelling in de internationalisering, een verjonging in het hooglerarenbestand, en dit allemaal onder een saus van begrotingsdiscipline. Je kan daar nog veel aan toevoegen, maar een ding is zeker: zonder het harde werk van onder meer Jonathan en Theo en zonder de uitstekende sfeer van samenwerking en vertrouwen die er heerst, had dit allemaal niet gekund. Voor het overige zal ik hier niet veel meer weggeven over de beide heren. U kent hen, en ik heb hen vorige week op de Kerstborrel uitgebreid toegesproken. Maar ik wil dit nog meegeven: ondanks het harde werk en het vaak hektische ritme waaronder zo'n bestuur werkt, we hebben toch ook veel gelachen. En daar zit het feit dat beide vice-decanen allebei de belangrijkste twee kwaliteiten van een bestuurder hebben voor veel tussen, met name humor en optimisme.
Intussen wens ik u allen fijne kerstdagen en een jaar waarin u die kwaliteiten ook mag hebben en er ten volle van mag genieten bij anderen. En dat u er reden toe hebt.
En oh ja, er is nog een bijzondere reden tot optimisme voor het nieuwe jaar in onze faculteit. Maar die vertel ik u morgen pas.

De wereld in

2010-12-21T15:53:00.004+01:00

U hebt het wellicht al gezien, op de nieuwe webpagina van onze faculteit is sinds enkele dagen de link naar mijn blog weer verschenen. Daarmee heb ik dan toch mijn eigen blog in snelheid kunnen nemen.
Een paar dagen voordien ben ik immers terug op de decaansstoel geland, al zit ik daar in de praktijk weinig op en loop ik er meer in de buurt van rond ... Nochtans zou dat moeten. Zoals dat met Pfeiffer gaat, moet en wil ik het nog een (onbepaalde) tijd wat rustiger aan doen en het aantal uren wat beperken - dichter bij de officiële 40 dan voorheen het geval was en voor velen van ons het geval is. Op zich is dat geen kwalijke zaak. Het is, laat ons positief blijven, een kans om meer te focussen en de efficiëntie op te drijven. Het schijnt dat dit altijd beter kan. Maar tussen droom en daad staat de realiteit van een overvolle agenda.
Maar niet geklaagd, het geeft een goed gevoel om weer in Tilburg, tussen de collega's, en in de wereld van elke dag te staan. En bij mijn terugkeer op het decanaat hoort natuurlijk het prettig weerzien met een aantal van de leuke kanten van de baan, de 'perks of the job'. Een ervan is het mogen meemaken en het 'pro rectore' voorzitten van doctoraatsverdedigingen. Gisteren stonden er twee van onze promovendi in de aula.
Junwei Fu verdedigde gisteren zijn studie over het Europese en Chinese contractenrecht. Junwei, die uit China afkomstig is, werkte de voorbije drie jaar onder leiding van Jan Vranken en zijn tweede buitenlandse promotoren aan een vergelijkende studie over de autonomie van contractspartijen in het recht van zijn land en het Europees privaatrecht. Junwei is een brok energie die erin slaagde zijn werk binnen drie jaar af te ronden. Zijn Chinese afkomst en zijn kennis van de taal en de rechtscultuur enerzijds en zijn langdurige aanwezigheid in het Westen anderzijds plaatsen hem in de nog steeds vrij unieke positie om beide rechtsculturen te begrijpen en met elkaar te confronteren. Zijn binnen het Departement Privaatrecht zowat spreekwoordelijke werkkracht is ervoor verantwoordelijk dat hij op 26 jaar al een indrukwekkend parcours heeft doorlopen op drie continenten, in China, in Amerika en in Nederland.
Na Junwei stond Klaas Dijhoff in de aula, gewezen aio bij Rechtsgeschiedenis maar nu lid van de 2de Kamer. Bij deze promotie hoefde niemand 'pro rectore' optreden, de rector deed het zelf. Willem van Genugten en ik flankeerden hem als promotoren.
Klaas heeft een proefschrift geschreven over de relatie tussen wapentechnologie, oorlogvoering en oorlogsrecht. In zijn boek maakt hij een analyse van de interactie tussen deze drie grootheden en van de uitdagingen die technologische vernieuwingen stellen voor het oorlogsrecht. Van Klaas en zijn boek is waar wat men zegt over een baas en zijn hond: ze zijn met de jaren steeds beter op elkaar gaan lijken, maar in dit geval is het wel duidelijk wie van de twee daarvoor verantwoordelijk is. Het boek van Klaas is vlot geschreven en leest eigenlijk meer als een groot essay dan als een klassiek proefschrift. Het zit vol met ideeën en krachtige beeldspraak die deze ideeën tot leven brengen. Maar onder deze vlotte stijl zit ook een scherpe analyse en een uitgebreide bronnenstudie die Klaas heeft toegelaten in het oorlogsrecht een aantal inherente dilemma's te definiëren die de relatie tot technologie mee bepalen.
Bij al het jonge geweld van de twee spraakwatervallen die gisteren in de aula stonden, schoot er me nog een kleine gedachte door het hoofd. Hoe verschillende deze twee jonge doctors zijn, ze hebben een ding gemeen. Hij zijn twee voorbeelden van een generatie voor wie de wereld het echte referentiekader is en wellicht nog meer zal worden, en die in Tilburg een stuk van de weg naar die wereld hebben gevonden.

Perspectief

2010-11-04T14:55:00.003+01:00

Een paar opmerkzame collega's hebben het al gezien, maar sinds kort is de grijze Alfa met Belgische nummerplaat weer in de garage verschenen. Inderdaad, na bijna twee maanden afwezigheid ben ik weer in Tilburg opgedoken.
Het kan dus zijn dat u mij vandaag of de komende weken door gebouw M ziet lopen. Vergis u dan niet; ik ben er wel en ben er niet. Dat is niet de decaan die daar loopt, tenzij u het grijze hoofd van Willem naast het mijne ziet. Ik ben nog, en dat zal nog een paar weken duren, in een inloopperiode waarin ik geleidelijk aan het werk hervat, dit in de schaduw van de brede schouders van Willem die tot mijn volledig herstel het decanaat blijft waarnemen. In die periode neem ik wel stelselmatig een groeiend aantal afgelijnde taken op, zoals onder meer de portefeuille internationalisering.
Voorlopig vindt u mij dan ook niet op de tweede verdieping, maar op mijn kamer op de vierde, bij wat nu nog het Departement Encyclopedie en Rechtsgeschiedenis is maar straks deel gaat uitmaken van het grote Departement Publiekrecht, Encyclopedie en Rechtsgeschiedenis. U mag dat zien als een uitnodiging om even langs te lopen, maar op voorwaarde dat u mij dan niet komt vertellen dat ik het rustiger aan moet doen. Ik heb momenteel al een halve dagtaak om dit voortdurend te mogen aanhoren en driftig knikkend te beantwoorden. Bovendien krijgt u het later terug als ik weer helemaal terug ben en u een dringende afspraak wil. Kortom, u merkt het, ik heb weer PERspectief.

2010-09-08T15:48:00.003+02:00

Deze week werd het academiejaar officieel op gang geschoten. Ik was er niet bij, want was ziek thuis. Het heeft even geduurd voor men gevonden had wat er aan de hand was, en het heeft mij even gekost voor ik wist onder welke naam deze veelnamige ziekte in Nederland bekend is. Wat wel handig is aangezien me de kracht ontbreekt de symptonen te omschrijven.
In Vlaanderen noemen we het klierkoorts, in het medicinaals is het mononucleosis infectiosa en het wordt veroorzaakt door het virus van Epstein-Barr. Onverlaten mailen me graag dat het de 'kissing disease' is maar in Nederland is het dus bekend als de ziekte van Pfeiffer. Ik kan die keuze smaken. Ik zie haar ook graag acteren. Vooral in Dangerous Liaisons, en Dangerous Minds. Maar minder in Dangerous Virus.
Hoe dan ook, ik ben voor een tijdje buiten strijd, weken, misschien langer. Er moest dus een oplossing komen voor het decanaat en die is, dat hebt u intussen wel vernomen, gevonden. Willem van Genugten is bereid om in te springen en zolang nodig het decanaat waar te nemen. Ik wil hem daarvoor danken. Het is voor een drukbezet man als hij niet evident zomaar even snel alles overhoop te gooien en dit op zich te nemen. Maar hij heeft geen seconde geaarzeld toen ik hem de suggestie deed.
Ik van mijn kant heb begrepen dat ik strikt rust moet houden. Ik zal nu eens zien of ik daarvoor talent heb. U begrijpt dat dit dus voorlopig mijn laatste blog is. Of Willem dit overneemt weet ik niet. U merkt het wel als er een mooie foto op de homepage van de Faculteit verschijnt.
Tot over een paar weken ...

Een nieuwe herfst een nieuw geluid.

2010-08-24T11:07:00.004+02:00

Zo, de stofjas is weer aangetrokken. Sinds gisteren ben ik na een vakantie van vier weken opnieuw aan de slag gegaan. Een paar dagen Spanje, een paar dagen Frankrijk en tussendoor twee weken in de mooiste stad ter wereld - weer eens iets anders na al dat reizen vorig academiejaar.
Tijdens de vakantie bereikte ons erg goed nieuws. Na onze 1ste plaats in de landelijke ondezoeksvisitatie scoorde onze faculteit een nieuw belangrijk succes. Onze Tilburg Graduate Law School kreeg een subsidie van 8 ton toegekend uit het Graduate Programme van het NWO. Ze is daarmee één van de tien onderzoeksscholen die de eer te beurt valt. Naast het feit dat dit betekent dat we vier extra aio's kunnen werven het volgende jaar, is het ook een erkenning voor het werk van onze onderzoeksschool en het onderzoeksklimaat in onze Faculteit. Onze vicedecaan onderzoek, Jonathan Verschuuren, mag glimmend van trots beginnen aan zijn laatste semester in functie. En degenen die aan de aanvraag meewerkten, niet in het minst Hans Sonneveld, mogen zich met een mooie pluim getooid weten. In 2011 zullen we daardoor maar liefst 12 aio-plaatsen kunnen financieren. Omdat de open competitie bij NWO verdwijnt moeten we sowieso een nieuw systeem ontwikkelen voor de verdeling van de intern gefinancierde aio-plaatsen. Daarvan wordt de komende weken werk gemaakt.
Verder belooft het een drukke herfst te worden in de Faculteit. Net voor de zomer werd de 'redesign bachelor' goedgekeurd. Het komende academiejaar zal deze programmahervorming worden geïmplementeerd zodat we per 1 september 2011 met het nieuwe programma kunnen starten. Intussen loopt ook de discussie over 'academisering en intensivering' van het bacheloronderwijs. Deze zou voor het einde van 2010 moeten worden afgerond.

De stofjas gaat bijna uit.

2010-07-15T14:33:00.003+02:00

Ik weet niet of u daar in Nederland ook mee te maken hebt, maar in Vlaanderen word ik nu al weer twee-drie weken voortdurend gevraagd hoe de vakantie bevalt. Pijnlijk als je nog druk doende bent met vanalles af te handelen en intussen nog snel een artikel of twee bij elkaar aan het pennen bent. Maar alle berichten die deze dagen in de Vlaamse kranten staan over onderfinanciering van het wetenschappelijk onderzoek ten spijt, blijft eenieder in Vlaanderen jaar in jaar uit in de waan dat academici volledig meeleven op het ritme van de studenten, en dat dit ritme zoals vroeger voorziet in een lange vakantie tussen eind juni en half oktober. Reageren met verhalen over 'wetenschappelijk onderzoek' haalt niets uit. Zolang je niet in een witte stofjas gevaarlijke producten van het ene buisje in het andere overgiet of wreed vermoorde microben onder een microscoop legt, doe je daar niet aan. En bij de opmerking dat ik nu decaan ben, lijkt men vooral toch te denken dat het opmaken van lesroosters voor het volgende academiejaar nu toch ook weer niet zo erg kan zijn. Ik zal het maar niet aan Marjolein vertellen zeker?
Maar goed, we nemen het met de glimlach want nog negen dagen en ik ga echt met vakantie. En net zoals alle collega's in de faculteit doe ik dat niet ongeprezen. Ik verwijs natuurlijk naar de landelijke onderzoeksvisitatie. De wereldbeker hebben we nog niet binnen, maar de nationale 'competitie' hebben we toch, opnieuw, met glans gewonnen. Wel niet met gevaarlijke producten of witte stofjassen, en nog minder met microscopen, maar het verschil dat we de voorbije jaren voor de rechtswetenschap hebben gemaakt is dan ook niet microscopisch klein.
Tot eind augustus. Wat u ook waar gaat doen, geniet ervan!

Bewaart u vooral de kalmte

2010-07-02T09:39:00.002+02:00

Als vertegenwoordiger van een grootse voetbalnatie die nu alle sportieve hoop moet stellen op het dubbelspel in Wimbledon en een ritoverwinning van Philippe Gilbert in de Tour zal ik me maar bescheiden onthouden van enige gescherts en gewoon nederig het hoofd buigen bij zoveel vooruitziendheid, goed geplaatst zelfvertrouwen én spreekwoordelijke Nederlandse efficiëntie.
Het is toch wat. Het afscheidscollege van een hoogleraar is een belangrijk evenement. Het behoort tot één van de goede tradities in de Nederlandse en internationale academische wereld die we me recht in ere houden. Aan onze UvT is het daarbij bijna even traditioneel dat die colleges op vrijdag plaatsvinden. Maar gisteren was dat dus anders: het afscheidscollege van Anton van Kalmthout stond voor donderdag ingepland. Teneinde de verwachte en opgedaagde 250 gasten de rechtstreekse aanschouwing van de verpletterende overwinning tegen Brazilië niet te onthouden dus. Toch knap, als je weet dat dit college al maanden eerder was gepland; maar ja de match tussen Nederland en Brazilië stond al in het begin der tijden vast. Het is gewoon de natuur der dingen.
Anton van Kalmthout is de derde van onze hoogleraren die dit academiejaar met emeritaat gaat. Net als zijn beide voorgangers maakte hij een lange carrière bij ons. 38 jaar was hij in dienst van onze Faculteit, eerst bij Rechtsgeschiedenis, en vanaf 1979 bij Strafrecht. De voorbije zeven jaar was hij hoogleraar. Zoals de rector gisteren zei, op dat gebied was hij een laatbloeier. Ik wil eraan toevoegen dat hij in menig opzicht ook een hoogbloeier was.
Ik ken niemand die werelwijd zoveel gevangenissen van binnen heeft gezien als Anton; maar alleen onze faculteit heeft hem binnen kunnen houden. Anton van Kalmthout heeft op het gebied van het penitentair recht en het vreemdelingenrecht nationaal en internationaal zijn sporen verdiend als wetenschapper. Maar meer dan dat is hij vooral ook een geëngageerd wetenschapper en mens. Als wetenschapper is hij iemand die nooit aan de kant is blijven staan, maar juist de zelfkant van de samenleving heeft opgezocht om het verschil te maken voor de zwaksten in die samenleving. Als specialist penitentiair recht keek hij niet van buitenuit naar de gevangenis, maar stapte met zijn kennis in het beleidsadvies en nam actie. Hij is het soort wetenschappen die wil weten om te veranderen. Als je dat dan doet om op te komen voor de zwaksten, dan is daar niet alleen vasthoudendheid en enige koppigheid, maar ook moed voor nodig. Als geëngageerd mens is Anton iemand die nooit zijn wortels, zijn basis heeft verwaarloosd. Ook al strekte zijn actie zich ver buiten de grenzen uit, hij heeft zich ook altijd ingezet voor de directe omgeving, of dit nu de regio, de stad, de faculteit of de eigen onderzoekssectie is.
Een paar dagen terug liep ik aan de Universiteit van Nottingham toevallig een vriend van Anton tegen het lijf. In het vooruitzicht van de speech die ik zou moeten geven op de emeritaatsviering, probeerde ik wat anekdotes over Anton aan de man te ontstelen. Of de man nu loyaal wilde zijn of niet anders kon dan het imago van 'gravitas' van Anton te bevestigen weet ik niet, maar hij kwam niet verder dan een verhaal over een kerst die ze samen met hun families in de bergen hadden doorgemaakt, en hoe alles perfect was, tenzij dat er geen sneeuw lag. Tot ze op Kerstdag opstonden, en alles lag wit. 'To us he worked a miracle', zei de man. 'Like he worked miracles for many', wil ik er aan toevoegen.
Oh ja, beste Neerlandse lezers, als het onmogelijke gebeurt en Brazilië wint toch, bewaart u dan vooral de Kalmte en zegt u dan gewoon wat Antons vader zou zeggen: 'Wat een toestand!'.

Over oranje en Vlaamse leeuwenmanen

2010-06-21T11:36:00.004+02:00

Gedurende een paar uur was het een bevreemdende ervaring. Heel veel opmerkingen over mijn kledij krijg ik niet in onze faculteit dus deed het vreemd aan dat vorige maandag wel tien mensen iets zeiden over mijn das. Ik had die ochtend lang gezocht naar een das die enigszins paste bij mijn nieuwe overhemd en dat die oranje was nou, daar had ik nog wel iets over gevonden. Ik vond het wel passend als teken van solidariteit met de Vlaamse christen-democraten die de dag ervoor bij de Belgische verkiezingen een Balkenendetje hadden gedaan. En zo mocht ik me een dag baden in positieve reacties en een zichtbaar groeiende populariteit in ons gebouw. Ik beloof nu trouw te supporteren tot na de finale.
Over verkiezingen gesproken. De voorbije dagen las ik wat meer in buitenlandse en Nederlandse kranten dan andere. Ik moet zeggen dat voor een Vlaming de duiding van de verkiezingsuitslag in België daarbij bevreemdend overkomt. Bijna alle redacties nemen vrij kritiekloos de lijn van de Franstalige Belgische kranten over als het gaat over de Vlaamse overwinnaar van de verkiezingen, N-VA. Dat dit gebeurt in landen als Frankrijk, Spanje en Groot-Brittannië mag vrij normaal heten; men leest er immers Frans en geen Nederlands. Maar van Nederlandse journalisten mag men toch wat meer nuance verwachten.
Vrij algemeen wordt de verkiezingsuitslag in Vlaanderen als een 'ruk naar rechts' gelezen. De N-VA wordt daarbij neergezet als een staatsgevaarlijke, separatistische partij, met volgens bijvoorbeeld 'El Pais', xenofobe ondertoon. Buiten Nederland, en ook een beetje erbinnen, zijn de vergelijkingen met de PVV niet van de lucht.
Nu ben ik niet bij de 31,4 % van de Vlamingen die voor deze partij stemden, maar tot enige rechtzetting voel ik me toch wel verplicht. Van een ruk naar rechts was op 13 juni in Vlaanderen geen sprake. In tegendeel, ruim 10 % van de kiezers lieten het extreem-rechtse Vlaams Belang en de rechts-populistische LDD in de steek en ruilden die voor N-VA. In de mate dat N-VA een centrum, hooguit centrum-rechtse partij is, is dit dus een ruks naar het centrum. Het is zonder meer zo dat N-VA streeft naar Vlaamse onafhankelijkheid - dat is op zicht links noch rechts -, maar niet meteen en niet ten koste van alles. De partij is bereid binnen de Belgische context te blijven werken, en zou, zoals nu ook in Franstalig België wordt erkend, wel eens dé laatste kans kunnen bieden om België zo te hervormen - met meer autonomie voor de regio's - dat het land een nieuwe overlevingskans krijgt. Of dat zo uitkomt, valt nog te bezien, maar het is duidelijk dat de partijleider, Bart De Wever, niet van plan is zich in avonturen te storten in deze moeilijke tijden. Misschien moeten de buitenlandse journalisten de Franstalige pers nu maar blijven volgen.
Bij al het voetbal- en electoraal geweld van de voorbije weken, zouden we nog vergeten dat er ook nog problemen zijn zoals stalking. Over dit onderwerp verdedigde Suzan van der Aa vrijdag voor acht dagen haar proefschrift in onze aula. Suzan komt uit de eerste lichting aio's van Intervict; zij is intussen de vijfde die haar grote werk kon afronden. Haar proefschrift is een baanbrekende studie geworden over het fenomeen van de belaging, of stalking. Het is een mooi voorbeeld van echt geïntegreerd interdisciplinair onderzoek waarin zij de waarde van de formele juridische instrumenten toetst aan de praktijk en daarbij gebruik maakt van de inzichten van andere wetenschappen zoals de pyschologie. Tijdens haar verdediging toonde Suzan een perfecte beheersing van het onderwerp. Met grote zelfzekerheid en humor wist ze zich staande te houden onder het spervuur van de examencommissie. Als faculteit mogen we blij zijn dat Suzan als universitair docent binnen onze muren blijft werken. Ik vraag me trouwens af of zij opmerkingen heeft gekregen maandag als de zon een oranje schijn geeft aan haar haren? Tenslotte was mijn das, voor zij die van dicht keken, ook eerder roodbruin dan oranje.

Made in Hong Kong

2010-06-10T18:08:00.004+02:00

Na een reis van twee weken langs Hong Kong, Melbourne, Sydney en Singapore ben ik deze week in Tilburg beland. Ik ben pas twee dagen terug maar het hectische ritme waarmee je zo'n afwezigheid dan betaalt doet het wel twee maanden lijken.
Maar niet geklaagd; de reis was erg succesvol en leverde allerlei nieuwe contacten, inzichten en ideeën op. De bestemmingen waren zo gekozen omdat het natuurlijk praktisch is een stopover te maken op weg naar het land van de Aussies, maar tegelijk bracht het schema ook een stuk eenheid in de reis. Met de rechtenfaculteiten van Hong Kong University, Melbourne, Monash, Sydney, University of New South Wales en National University Singapore bezochten we zes leidende 'common law' faculteiten in dat boeiende en dynamische deel van de wereld. Singapore en Monash waren al langer partners en daarvan hadden we dus een goed beeld, maar ook de andere faculteiten bleken stuk voor stuk bereid met Tilburg in zee te gaan. Meteen krijgen we heel wat nieuwe mogelijkheden voor studenten- en docentenuitwisseling, maar ook voor samenwerking in onderzoek en Ph D-begeleiding. Machteld Geuskens, onze internationale netwerkcoördinator, komt de volgende weken heel wat mensen bijpraten. Maar wie meer wil weten, kan natuurlijk ook altijd bij haar langs.
In feite heeft de openheid van vooral de Australische universiteiten ons verrast. Iedereen wil wel eens 'down under' en Australische universiteiten hebben dan ook keus te over op de academische uitwisselingsmarkt. Maar ook daar merk je net als bij ons een groeiende wens om echt te globaliseren en verder te kijken dan wat men best kent, de eigen regio, of in hun geval, de Anglo-Amerikaanse wereld. Wij moeten op zoek naar meer kennis en inzichten over de 'common law' - en dat ook buiten Engeland en Amerika -, en zij willen meer contact met 'civil law'-instellingen.
Maar wat de regio ook bijzonder boeiend maakt om naar toe te gaan als student, docent, of onderzoeker is dat 'het' daar gebeurt. Eén van onze gastheren, de Ierse Schot Tony Carty, nu beland in Hong Kong, zei het treffend: 'Als internationalist wilde ik naar de plaats waar het gebeurt, naar het nieuwe wereldrijk'. Hong Kong, Singapore, Melbourne, Sydney, het waren ooit knooppunten van het Britse rijk. Het worden vandaag, zichtbaar, voorposten van het Chinese rijk. Maar dan van een erg internationaal en multicultureel China. Of om Carty nog eens te citeren: 'Hong Kong en Singapore zijn twee van de mooiste nalatenschappen van het Britse rijk aan de mensheid'. Als het er nu eens niet zo drukkend warm was ...

De nieuwe Van Genugten boven Azië

2010-05-31T09:55:00.001+02:00

Een goede twee weken na de reis met de UvT-delegatie naar Argentinië en Colombia mocht ik alweer de koffer en de melatomine inpakken voor een intercontinentale reis. Het verklaart meteen waarom ik er tussendoor niet toe kwam mijn blog aan te vullen. Meer dan eens heb ik de voorbije twee weken onvriendelijke gedachten gehad over degene die dat zo had gepland – ikzelf dus – want het betekende wel dat die weken meer dan uitzonderlijk druk waren.
Woensdagavond stapten Machteld Geuskens, onze internationale netwerkcoördinator, en ik op het vliegtuig in Amsterdam. Reisdoel is Australië, met uitgebreide stop overs in Hong Kong op de heenweg en Singapore op de terugweg. Op deze reis willen we de contacten met een aantal bestaande partners – waaronder NUS in Singapore – versterken maar vooral nieuwe partners in dit ooit Britse en steeds meer Chinese deel van de wereld maken. Op de agenda staan mogelijkheden creëren voor studentenuitwisseling – inclusief op Ph D- niveau –, studentenwerving, docentenuitwisseling, en de uitbouw van het ‘Global Law Network’.
Het bezoek aan Hong Kong University vrijdag was een succes. De rechtenfaculteit daar is de leidende van Hong Kong maar ook één van de grote centra voor het ‘common law’ in Azië en biedt een intellectueel venster op de wereld van het Chinese recht. Het is deel van onze strategie om goede contacten te krijgen met ‘common law schools’, ook in de economische groeiregio’s van de wereld, om op die manier toegang te krijgen tot kennis en inzichten die complementair zijn aan de onze. Onder meer voor de Engelstalige bachelor kan dit straks van groot belang zijn.
Het terrein was goed voorbereid door mijn Ierse vakgenoot ter plaatse, Tony Carty, zodat de onderhandelingen met decaan Johannes Chan vlot verlieten. We hebben een akkoord gesloten voor studenten- en docentenuitwisseling dat ook mogelijkheden creëert voor uitwisseling op aio-niveau en mogelijke ‘joint supervision’. Bovendien is Hong Kong geïnteresseerd om mee te werken aan het opzetten van een ‘Global Law Network’.
De ene dag in Hong Kong was jammer genoeg te kort om meer van de stad te zien dan wat een blik van op de tegen de berg aangelegen campus en een hoog gelegen hotelkamer toeliet. Eigenlijk is het gek dan een mens de halve wereld rondvliegt en dan niets te zien krijgen, maar ja, zo is het nu eenmaal.
Eén voordeel aan die ellendig lange vluchten is anderzijds dat je eens tijd krijgt om dingen te lezen en door te nemen die al te lang op tafel liggen te wachten. En zo ben ik er ergens boven de Filippijnen eindelijk toe gekomen om het artikel over de VN Verklaring over de rechten van inheemse volkeren en de toepassing ervan in Afrika van Willem van Genugten te lezen. Op zich is het niets bijzonders dat Willem een uitgebreid en voor mij ‘must read’ artikel publiceert, maar dit heeft toch wel iets bijzonders. Het artikel is namelijk verschenen in het American Journal of International Law.
Iedereen die een beetje vertrouwd is met het reilen en zeilen in de wereld van het recht weet dat wij juristen er nog niet zijn in geslaagd een duidelijke ranking van tijdschriften op te stellen, en dat dit een aartsmoeilijke klus is. Maar dat neemt niet weg dat iedereen in de wereld van het internationaal recht ook weet dat een bijdrage mogen publiceren in het AJIL voor elke internationalist een hoogtepunt in zijn of haar carrière betekent en dat, als men niet tot de ‘innercrowd’ van de American Society behoort, dit bijzonder moeilijk is en dus aan weinigen gegeven is.
Het doet mij bijzonder veel plezier dat dit Willem nu is gelukt. Het is een erkenning van zijn werk als wetenschapper en zijn grote bijdrage aan het vakgebied, maar voor mij ook van het idealisme en maatschappelijke bekommernis waarmee hij het internationaal recht bedrijft. Het is geen toeval dat Willem dit walhalla van het internationaal recht binnentreedt met een artikel over de rechten van zij die er wellicht het minste hebben, de inheemse volkeren in Afrika. Leuk vond ik ook nog dat het artikel ongeveer gelijktijd uitkwam met Willems 25-jarig jubileum aan onze faculteit. Het zet nog eens in de verf dat hij een wetenschapper is die niet alleen voor zichzelf rijdt, maar die daarnaast ook altijd hard en met hart voor de faculteit heeft gewerkt.

Miss Understanding Society

2010-05-11T15:46:00.002+02:00

Het is er weer eens van gekomen: vorige week was ik in het buitenland. Onder leiding van onze rector Philip Eijlander, togen op Koninginnedag Harald Benink (FEB), Fons Maes (FGW, bekend met en van de aarbeien in Chili), Sandra Rincon (Internationale alumni) en Guido van Leerzem (Internationale Office) naar de luchthaven van Charles de Gaulle in Parijs om van daaruit naar Buenos Aires te vliegen. Verder stond ook nog Santafé de Bogota – Bogota voor de vrienden –
op het menu.
Voor ik verder op de reis inga wil ik even een persoonlijke boodschap meegeven aan één potentiële lezeres. Mevrouw Maes, als u een foto ziet met een schaars geklede, bloed mooie veel te jonge dame in de armen en op de dijen van uw man, wees gerust, hij kan het uitleggen. Het is allemaal een misverstand.
Doel van de tocht was het aanhalen van de banden met een aantal universitaire partners en het sluiten van akkoorden met nieuwe partners. Meteen was dit de tweede reis met een universitaire delegatie naar Latijns-Amerika.
Latijns-Amerika is voor de UvT een belangrijk wingewest. Na uit Europa en het onvermijdelijke China komt de grootste groep buitenlandse studenten uit dit subcontinent. Colombia spant zowat de kroon in aantallen, gevolgd door Mexico, Brazilië en Chili. Argentinië blijft daarbij achter. Naast het aanhalen van de banden was een tweede doel van onze tocht ‘fact finding’. ‘To understand society’ moet men soms ook eens empirisch onderzoek ter plaatse gaan doen. Zoniet dreigen er misverstanden.
En wat hebben we nu geleerd? Laat me het kort samenvatten.
Buenos Aires is een mooie stad. Groot, maar uitgestrekt en prachtig gelegen langs de Rio de la Plata lijkt het meer een verzameling dorpen dan een wereldstad. De stad doet haar reputatie als het Parijs van het zuiden alle eer aan. Het is een bruisende mengelmoes van Spaanse, Italiaanse en andere Europese invloeden die tot een heel eigen iets zijn verwerkt. Maar de crisis van 2001, die als het ware een voorafspiegeling was van wat ons en vooral Griekenland nu overkomt, is niet verwerkt. Hoewel het land economisch recht kruipt, heerst er nog een sfeer van vervallen glorie. Aan de Universidad Catolica de Argentina en de Universidad Torcuato di Tella ontmoetten we heel wat mensen met ambitie en visie, maar die moeten opboksen tegen een politieke en economische sfeer van verval. De wetenschap dat Argentinië 100 jaar terug het 7de rijkste land ter wereld was, doet je toch even denken. Ons bezoek was een herinnering aan het feit dat ook onze Europese welvaart een kostbaar en kwetsbaar goed is dat we nooit als vanzelfsprekend mogen beschouwen. Er moet voor worden gewerkt. En werken willen de Argentijnse studenten zeker doen. De reden dat er weinig Argentijnse studenten naar Europa komen is vooral financieel. Sinds de devaluatie van de peso met 75% beschikken ze niet meer over de middelen om in het buitenland te studeren. Misschien moet Nederland er eens aan denken om een bilateraal akkoord voor beurzen uit te werken met dit land waarmee we toch royale banden delen. Vanuit ons perspectief is Argentinië zeker een heel interessant land om studenten en docenten naar toe te sturen. Het onderwijs is goed, het Spaanse verstaanbaar, de cultuur top. Bovendien is een verblijf in het land een studie op zich over de kwetsbaarheid van politieke en economische structuren die Europa en Nederland zich niet kunnen veroorloven te negeren.
Bogota was dan weer een heel andere ervaring. Ook al streven wij in Tilburg graag naar de top, een hoogte van 2640 m hakt er bij de gewone stervelingen niet-lange-afstandslopers onder ons toch even in. Maar voor de rest beantwoordde de stad helemaal niet aan de verwachtingen. We waren vertrokken met een vrij negatief beeld van drugs, guerrilla, georganiseerde misdaad en ontvoeringen. Dat bleek, althans wat Bogota en een groot deel van het land betreft, een misverstand. Sinds enkele jaren is de veiligheidssituatie in Bogota onder controle. De stad is nu even veilig als de een andere grootstad en in de wijken waar de universiteiten liggen is er geen speciale reden tot ongerustheid. Bovendien is het historische, koloniale centrum ronduit prachtig en hebben de universiteiten die we bezochten – Los Andes, Rosario en Javeriana – hele mooie campussen. Ook hier is het onderwijs goed en is de bevolking goed opgeleid. De verwelkoming was overal enthousiast. Al jaren ontvangen we in Tilburg heel wat Colombiaanse studenten en zoals vele docenten weten, het zijn goede studenten. Het enthousiasme van de alumni van Tilburg in Colombia is groot, en naast het beurzensysteem dat zij en wij hebben, is dat zeker een factor die ervoor zorgt dat steeds meer Colombianen voor Nederland en Tilburg kiezen.
Al bij al maakte Bogota een veel armere indruk dan Buenos Aires, maar de evolutie gaat duidelijk in de goede richting. Bij de vele mensen heerst een sfeer van ambitie én optimisme, van geloof in de mogelijkheid om vooruit te gaan. De mooiste ervaring die ik had was misschien wel het gesprek met twee jonge docentes van de rechtenfaculteit van Javeriana, die gewoon zonder pretenties of zonder omwegen zeiden. ‘Dean Laissez-Faire (zo spreekt men dat uit in het buitenland), help us. We want to become better in research and education, you can help us.’ Tja, als men het zo zegt … Of om wat concreter te zijn. In Colombia wil men vooral meer mensen naar Europa sturen om er een master, maar ook in toenemende mate, een doctoraat te halen. Voor ons biedt dit ook mogelijkheden tot onderzoekssamenwerking met een land dat ons veel kan leren over ontwikkeling, mensenrechten, milieuproblemen en conflictsituaties. ‘Understanding society’ is een ambitie die we in de globaliserende wereld niet alleen meer vanachter de veilige muren van ‘Fortress Europe’ kunnen waarmaken. Daarom is het belangrijk dat ook wij studenten, docenten en onderzoekers naar dit soort landen uitsturen.
Tot slot moet ik nog één misverstand uit de wegruimen. Mevrouw Maes, u begrijpt dat er tijdens zo’n reis ook altijd zeker één ontspanningsactiviteit is voorzien. Dit keer was dit een bezoek aan de tangotempel Bar Sur in Buenos Aires. In een klein bruin cafeetje voor een publiek van zes Japanners, drie Amerikanen en ons danste een jong koppel de ene tango na de andere. Wat wij vreesden gebeurde ook. Op een bepaald moment werd uit het publiek een Chinese vrijwilliger gezocht om met de dame te dansen. Dat dit uw Vlaamse Fons was, was onvermijdelijk. U hebt hem tenslotte ook gekozen; dat zij jong en beeldschoon was eveneens onvermijdelijk. Uw Fons heeft het er goed af gebracht; zij heeft hem met veel geduld en begrip de basisknepen van het vak geleerd. Meer moet u er niet achter zoeken, uw Fons was even een echte society-man en zij een Miss Understanding Society.

Over cement en sentiment

2010-04-26T11:44:00.005+02:00

maVoor de tweede keer in minder dan zes maanden vierde onze Faculteit vrijdag het emeritaat van één van haar vooraanstaande hoogleraren. Voor het afscheid van Theo Raaijmakers in november 2009 was het vele jaren geweest dat we nog zo'n viering hadden meegemaakt. Met Matton van den Berg hadden we vorige vrijdag een tweede; de komende 2-3 jaar volgt nog een hele reeks.
De emeritaatsboom die we thans meemaken is een logisch gevolg van de babyboom aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Die babyboom zelf zal er, samen met de op gang komende democratisering van het universitair onderwijs, wel voor iets tussen hebben gezeten dat in 1963 in Tilburg een rechtenfaculteit werd opgericht. Onder de allereerste studenten en afgestudeerden van onze faculteit was Matton van den Berg. Zijn band met de faculteit gaat 47 jaar terug in de tijd. Bovendien was hij sinds 1970 in dienst van de faculteit, bijna veertig jaar dus. Hij is letterlijk een man van het eerste uur.
Maar er is meer dan alleen maar de babyboom om de golf van emeritaten te verklaren. Wat we nu meemaken is het afscheid van wat je de tweede generatie hoogleraren aan onze Faculteit zou kunnen noemen. De viering van vorige vrijdag maakte dat duidelijk. Vooraan aan de tafel zat een aantal emeriti, onder leiding van Mattons leermeester Herman Schoordijk, die de eerste generatie vormden en die de faculteit gestalte gaven in de jaren '60, '70 en '80. Naast hen stond Matton, één van hun eerste studenten en opvolgers, te spreken. Met Theo, Matton en anderen komt nu stilaan de tweede generatie hoogleraar aan de pensioengerechtigde leeftijd. Het zijn deze hoogleraren die de faculteit hebben doen groeien van een kleine en gereputeerde speler in het nationale landschap tot de grote en gereputeerde nationale en internationale topfaculteit die zij nu is.
In de 40 jaar van zijn dienstverband en de 18 jaar van zijn hoogleraarschap in Tilburg heeft Matton wezenlijk bijgedragen aan het succes van de faculteit. Dankzij hem heeft het bouwrecht een belangrijke plaats in Tilburg gekregen, en heeft Tilburg een belangrijke plaats in het bouwrecht gekregen. Maar naast een uitstekend docent en onderzoeker die zijn eigen 'school' heeft gemaakt, is Matton ook altijd een teamspeler geweest die nooit te beroerd was om zijn grote bestuurlijke, inhoudelijke en menselijke talenten voor het algemeen belang van vakgroep, faculteit en studenten in te zetten. Zo was hij tweemaal voorzitter van de vakgroep privaatrecht en niet minder dan vijf maal, gedurende tien jaar, vicedecaan onderwijs. Zijn houding van dienstbaarheid aan het geheel is er één die we ook in de derde generatie hard nodig blijven hebben.
Tijdens de voorbije decennia is onze faculteit hoog gestegen, ook en zeker op internationaal vlak. Maar hoge bomen hebben diepe wortels nodig. Voor een rechtenfaculteit zitten die in de lokale en regionale gemeenschap, de disciplinaire kennis van het nationale recht en de intermenselijke verhoudingen in de faculteit. Tot dat alles heeft Matton gedurende vier decennia een grote steen bijgedragen. Of om het met een bouwmetafoor te zeggen - na de vele die vrijdag rondvlogen kan er nog wel eentje bij -: Matton heeft als hoogleraar niet alleen een mooie kamer in het gebouw van de rechtenfaculteit gebouwd voor zich, hij heeft ook altijd veel geïnvesteerd in de fundamenten van het hele gebouw. Daardoor is hij diep in het cement van de faculteit doorgedrongen; en zoals vrijdag bleek, ook in het sentiment van vele collega's en studenten.

He's done it again, and so did she

2010-04-21T10:03:00.003+02:00

Vorig jaar wist Marc Groenhuijsen hem nog op de meet te kloppen en hem van de 10de titel te houden, maar dit jaar vermocht niets hem te stoppen: Erik-Jan Broers is gisterenavond voor de 10de maal tot Beste Docent van FRW verkozen. Misschien ietwat gepikeerd door het feit dat vorig jaar het reeds goed voorbereide kampioenenfeest was verstoord, maakte Erik-Jan Broers er meteen een Merckxiaanse overwinning van: naast het algemeen klassement kopte hij ook de titels voor beste hoorcollegedocent, beste 1ste-jaarsdocent en bachelor Rechtsgeleerdheid binnen. In zijn overwinningsspeech pleitte hij nog net niet voor de afschaffing van alle andere bachelors en de masters in het kader van de 'generalisering' van de opleiding die het faculteitsbestuur zo dierbaar is. Het zou de transparantie ten goede komen, zo dacht hij overduidelijk.
Wie denkt dat deze overwinning er vanzelf is gekomen en puur stoelt op talent, vergist zich. Net als zijn belangrijkste imitator John Cleese bouwt Erik-Jan Broers zijn 'performance' op talent én meticuleuze voorbereiding en is hij gedreven door een inhoudelijk en vormelijk perfectionisme. Op zijn blog in Univers geeft hij dit niet prijs, maar zijn huis hangt vol met spiegels, geluidsopname-apparaten en schermen waarop constant life-footing van de grote retoren uit de geschiedenis genre Demosthenes, Cicero of Churchill zijn te zien. Ook welven door de luidsprekers bijna voortdurend golven van applaus en hysterisch gegil. Nu en dan suggereert de sirene van een ambulance dat er weer een groopie is flauw gevallen.
De overwinning mag men bovendien vergelijken met de reactie van de betere flandrien in het pre-cancellera-tijdperk die na de nederlaag in de Ronde van Vlaanderen met de vingers in de neus Parijs-Roubaix moest en zou winnen. Erik-Jan heeft de cijfers van vorig jaar grondig bestudeerd en heeft daaruit de volgende conclusie getrokken. Hij dacht en sprak: 'Groenhuijsen, Van der Vorm, Kooijmans, etc, de grote concurrenten, het zijn allemaal strafrechtsmensen. Leenknegt, da's een halve historicus. Dus dat is het, we strijden met gelijke wapens, we hebben de mooiste vakken: strafrecht en rechtsgeschiedenis. Ik moet het mezelf moeilijker maken en een minder evident vak erbij nemen. Dan zullen de studenten het ware pure talent pas echt onderkennen'. Wie zich heeft afgevraagd waarom Erik-Jan dit jaar ook werkcolleges Encyclopedie gaf, weet het nu.
Overigens mocht ik gisteren niet van dit gebeuren smaken. Maar ik was toch een fier man. Fier op een faculteit die zoveel goede docenten in huis heeft, en fier op een faculteit die intussen op een ander forum stond te schitteren met één van haar hoogleraren. Gisterenavond was er in Den Haag de tweede bijeenkomst van de UvT-sociëteit. Deze organiseert debatten waarbij academici uit Tilburg hun kennis en inzichten delen met belangrijke maatschappelijke spelers. Gisteren was het aan onze Monica Claes en Geert Corstens, President van de Hoge Raad, om met elkaar in debat te gaan over de verhoudingen tussen Europa en de nationale staten. Monica Claes bracht een begeesterend verhaal waarin ze een lans brak voor de bestaande Europese constructie van 'multilevel governance'. Zij, net als Corstens, wist visie met juridische techniek op zo'n manier te verbinden dat diepgang en duidelijkheid elkaar in evenwicht hielden. Als landgenoot en studiegenoot mocht ik een beetje extra-trots zijn.

Hard werk onder een vleugje flou artistique

2010-04-20T12:14:00.005+02:00

Ook vorige week sloten we de werkweek in de faculteit af met twee bijzondere plechtigheden in de aula. Tussen 14.15 uur precies, en 15.00 uur even precies, verdedigde Wilma Rutten van het Departement Staats- en Bestuursrecht haar proefschrift over 'Kwaliteit in de rechtspleging'. Wilma is voor velen geen onbekende in de faculteit. Voor zij naar de unief kwam was Wilma actief in het lager onderwijs. Na de rechtenstudie ging ze als docent aan de slag bij Staats- en Bestuursrecht en ontpopte zich er tot een bekwaam, toegewijd en bij vele studenten geliefd docente. Voor haar was de stap naar onderzoek en een proefschrift een mooie, maar ook moeilijke uitdaging. Met inzet en volharding is zij er nu in geslaagd die stap af te ronden met een stevige studie over de rol van de Raad voor de Rechtspraak in het kwaliteitsbeleid van de rechterlijke macht.
Na Wilma was het vrijdagmiddag dan de beurt aan de technologie. Om 16.15 uur zette Ronald Leenes, onze kersverse hoogleraar 'Regulering door technologie' zijn verbale snelvuurmachine-van-ideeën in gang. Ronald maakte de voorbije jaar een steile opgang in het nationale en internationale academische landschap op het gebied van 'law and technology'. Met zijn benoeming tot hoogleraar investeert de Faculteit, in de goede traditie van het huis, in jong talent dat al heel wat heeft bewezen en het nog (veel) ver(der) kan brengen. Ronald maakte de verwachtingen helemaal waar tijdens zijn inaugurele rede. In een erg vlotte stijl bracht hij een ook voor technologische analfabeten zoals uw dienaar makkelijk te volgen verhaal waarin hij de grote praktische en theoretische uitdagingen waarvoor zijn gebied staat wist te duiden. Bovendien was zijn lezing, hoe kan het anders, een voorbeeld van hoe je echt met powerpoint kan werken terwijl zijn inlassing van 'leermomenten' een aardig retro-randje gaven aan het geheel. Sterke inhoud met een stevig vleugje flou artistique, zo kennen we Ronald.

Two days in the life

2010-04-07T23:01:00.003+02:00

Ik heb het al eens opgemerkt, dit weblog dreigt de indruk te geven dat decaan zijn een erg eentonige taak is. Dat het een aaneenschakeling is van openingswoorden, academische zittingen en reizen. Maar niets is minder waar, en vandaag wil ik dat beeld voor eens en altijd corrigeren. Het decanaat heeft nog meer ongemeen boeiende kanten. Het volstaat even een blik in de agenda van de voorbije twee dagen te werpen.

Dinsdag 6 april 2010

7.00 opstaan
7.30 vertrek naar Tilburg
7.45 vaststellen dat mijn schoenen niet passen bij mijn pak
8.00 aankomst thuis
8.01 vertrek naar Tilburg bis
10.15 aankomst Tilburg na files
10.16 eerste koffie van de dag (er volgen er véél te véél)
10.17 lezen post, mails behandelen, telefoons, stuk samenvatten over methodentraject in bachelor
10.40 kort en plots bezoek van een departementsvoorzitter
11.30 afspraak met Maurice Adams en Koen van Aeken over methodentraject
12.10 lunch, even aangenaam als ongepland, met Koen, Karlijn van Blom en Trix Jacobs (de luxe-maaltijd was weer eens met friet; is dat de definitie van luxe in Nederland ?)
13.00 afspraak met Gert-Jan Leenknegt over methodentraject
13.30 mails, mails, mails
14.00 afspraak met Rob van Gestel over methodentraject en methodengroep
15.00 mails, mails, mails
15.30 afspraak met Hylke Annema over buitenpromovendibeleid (als dat een woord is)
16.15 afspraak met Hans Lindahl over methodentraject
16.45 aan een paar brieven en stukken geschreven, maar vraag me niet meer waarover
17.30 en erna: wil u wellicht niet weten
22.00 tot 2 uur: vergaderstukken voor woensdag en donderdag gelezen

Woensdag 7 april 2010
8.00 opstaan
8.30 rest vergaderstukken lezen
9.15 aankomst faculteit (uit hotel)
9.16 eerste koffie
9.17 stuk maken voor vergadering 11.30 en mails, mails
10.30 bilateraal overleg met Hein van Oorschot (4de koffie, en verreweg de lekkerste)
11.10 stuk schrijven voor Hein van Oorschot
11.30 erg interessant overleg met nog meer interessante collegae
12.15 faculteitsbestuur (broodjes met kaas, banaan was halfrot dus heb ik hem maar genomen en de collega's ervan gered, koffie want anders was er alleen melk of thee)
13.30 overleg met Lex Michiels over methodentraject
14.00 raad van toezicht van een bijzondere leerstoel
15.00 denktank 'Vrouwen in hogere functies'
16.20 mails, mails, mails, mails, mails
16.45 overleg met Theo de Roos
17.30 schrijven stuk methodentraject voor OWB en FB volgende week
18.15 diner in mensa met Gabriël van den Brink, even aangenaam als verrassend (friet dus, en geen luxe maaltijd)
18.45 verder schrijven
19.45 mails, mails mails
20.05 Open Fraktievergadering Vrijspraak rond redesign bachelor, samen met Theo de Roos
21.50 hotel, stukken lezen voor morgen
22.30 tv kijken
23.10 weblog maken

And yes, if you ask, most of it is really fun.

Na de hamster nu de wolf

2010-04-01T16:35:00.004+02:00

De aula van de universiteit was vorige week erg goed gevuld voor de inaugurele rede van Kees Bastmeijer. Zo'n rede is altijd een bijzonder moment in het leven van een faculteit, maar dit keer had het ook voor mij een speciaal tintje. Zoals voor een promotor de verdediging van het proefschrift van zijn eerste promovendus/a altijd een beetje bijzonder is, zo is ook de inaugurele rede van 'zijn' eerste hoogleraar voor een decaan een beetje bijzonder. En Kees is inderdaad de eerste hoogleraar die onder mijn decanaat werd benoemd, en ook de eerste van hen die een oratie houdt.
Een inaugurele rede is een wat aparte 'tak van sport' in de academische bedrijvigheid. Het is alleszins één die zijn eigen uitdagingen stelt. Het komt er op aan niet te algemeen te blijven want dan dreigt het verhaal diepgang te kort te komen, maar ook niet te specialistisch te worden, want dan verliest men al snel de zaal. Sommige orators proberen handig tussen dit Scylla en Charybdis te varen, anderen trotseren de gevaren en koersen recht op één van beide klippen af. Kees koos voor een algemeen verhaal, maar deed dit met een intellectuele bevlogenheid en doorleefdheid in zijn onderwerp die hem over de klippen heen zette.
Centraal in zijn lezing stond de vraag hoe het komt dat de massa aan regelgeving inzake natuurbescherming die de voorbije decennia op internationaal, Europees en nationaal niveau is ontwikkeld nog zo weinig resultaat heeft opgeleverd. Kees bood daarbij het publiek een inkijk in de intellectuele wortels en geschiedenis van het natuurbeschermingsrecht. Maar wat hij vooral neerzette was een wetenschapper die een grote technische kennis koppelt aan een brede intellectuele en maatschappelijke bekommernis en die staat voor zijn zaak.
Met zo'n pleitbezorgers mag het wellicht geen wonder heten dat de wolf naar Nederland wil terugkeren.

Sustainable legal education

2010-03-26T10:29:00.004+01:00

Deze ochtend mocht ik namens de Faculteit een kort welkomstwoord uitspreken in het Willem II-stadion op de al weer 11de Juridische Bedrijvendagen Tilburg, georganiseerd door Magister. De Juridische Bedrijvendagen behoren intussen zowat tot het 'vast meubilair' van de faculteit en vormen één van de mooie tradities.
Zoals iemand me onlangs zei zijn er in het leven vier belangrijke dingen die het verschil maken tussen geluk en ongeluk: liefde, gezondheid, woonst en werk. Als dat waar is, dan is de stap naar de arbeidsmarkt één van de belangrijke, levensbepalende momenten in een jong leven. Het is daarom ook goed dat Magister én het juridische bedrijfsleven zoveel investeren in deze stap.
Vandaag stellen we vast, tegen de achtergrond van de crisis, dat steeds meer mensen ervoor kiezen om te studeren, en om langer te studeren. In juridisch Nederland uit zich dit in een grotere instroom in de bachelor, een grotere zij-instroom in de HBO en een grotere instroom in de master. Dit laatste vaak omdat studenten een tweede master gaan volgen. Daardoor verlengt de formele studieduur van 4 to 5 jaar, en komt ze wat dichter bij wat in vele andere Europese landen de norm is.
De vraag stelt zich of dit een goede ontwikkeling is. Mijns inziens is er veel te zeggen voor een verlenging van de universitaire juridische vorming tot 5 jaar. Maar ik zou er niet zozeer voorstander van zijn dit te doen door nog een langere specialisatiefase aan het eind van de studie in te bouwen. Omgekeerd denk ik dat we juist meer algemene vorming, in het recht én buiten het recht, moeten inbouwen in de opleiding. Dit kan dan aan het begin, of verspreid over de opleiding. Liever dan nog wat rechtsvakken bij moeten we extra-ruimte claimen voor vakken als economie, filosofie, geschiedenis, politologie, pyschologie of sociologie.
Een specialisatie in het recht aan het eind van de opleiding is belangrijk om een vlotte toegang tot de arbeidsmarkt te verzekeren. Een gespecialiseerde master kan zeker een goed toegangskaartje tot de arbeidsmarkt zijn. Maar even belangrijk, zo niet belangrijker, is dat er daaraan een brede intellectuele en juridische vorming voorafgaat. We leven in een tijd van toenemende beroepsmobiliteit en steeds snellere maatschappelijke veranderingen. Die twee dingen samen betekenen dat vele van onze oud-studenten in hun carrière van straks 45-50 jaar met takken en systemen van recht in aanraking zullen komen waarin ze niet zijn gespecialiseerd aan de unief, of die vandaag nog niet eens bestaan. Juist daarom is het belangrijk het algemeen vormende karakter van onze opleiding te versterken. Dat is de kern van een 'sustainable legal education', meer dan het verwerven van een tweede specialisatie tijdens de studie.

100 and still running!

2010-03-10T19:25:00.003+01:00

U zult het wel niet bijhouden! Ik doe het ook niet, maar dit computerprogramma vertelt me dat dit mijn 100ste stukje is op mijn weblog. Tijd voor een evaluatieve beschouwing zult u zeggen? Wel, de kwalitatieve evaluatie van dit weblog laat ik aan de lezers over. Zelf beperk ik me, een bestuurder in deze tijd van kwantificering indachtig, tot een kwantitatieve opmerking. Toen ik decaan werd, stelde ik me tot doel minstens één intro per week te schrijven. Als ik goed heb geteld is dit mijn 89ste week als decaan. U kunt dus meteen met mij vaststellen dat dit alvast één doelstelling is waarin ik - voorlopig - ben geslaagd. Of dit representatief is voor mijn hele decanaat, ook dat laat ik aan de lezers over. En nu weet u waarom dit blog geen reactie-mogelijkheid voorziet.
Maar goed, als dit stukje representatief wil zijn voor het hele blog, dan kan het natuurlijk, zo zullen de onverlaten onder u denken, maar over twee dingen gaan: reizen of eten en drinken. Daar gaan we dus; of beter daar gingen we dus: vorige week, met het hele faculteitsbestuur naar Lissabon.
Hoe lang deze traditie al bestaat weet ik niet, maar het IS traditie dat het Faculteitsbestuur ongeveer om het anderhalf jaar - bij de overgang naar een nieuw bestuur en halverwege de driejarige termijn - ergens een paar dagen op de hei gaat zitten, bij voorkeur op een plek waar geen hei is maar waar bergen, zee, rivieren of gewone mooie cultuursteden zijn. En zo trokken Jonathan, Theo, Mat, Irene, Gülsah en uw dienaar vorige week naar Lissabon. Gedurende goed drie dagen hebben we er zowat alle grote dossiers besproken die momenteel spelen in de Faculteit: de redesign bachelor, de academisering van de bachelor, de Engelstalige bachelor, de geplande operatie tot rationalisering van de interne organisatie en de oefening die het Bureau wordt gevraagd te doen om de eigen werking tegen het licht te houden en waar mogelijk te versterken. Stof genoeg tot discussie dus.
Uiteraard heeft zo'n reis ook andere aspecten. Het is een moment waarop je als bestuur eens tijd hebt om goed over de zaken door te praten in ontspannen sfeer, met de nodige distantie van de dagelijkse bekommernissen. Zoiets werkt natuurlijk inspirerend, en we kijken daarbij op geen uurtje nachtrust minder, dat spreekt.
Een even goede traditie is dat bij deze reizen telkens een partnerinstelling wordt bezocht. Dit keer was dit de Universidade Catolica de Portugal, waarmee we kort tevoren een uitwisselingsakkoord hebben gesloten. De Rechtenfaculteit in Lissabon -er is ook nog één in Porto - van deze universiteit is één van de meer internationaal gerichte en innovatieve van het Iberische schiereiland. Het is een kleine faculteit met een grote naam. De ontvangst was hartelijk en het bezoek leerrijk. Vooral de aanpak van de Faculteit om de uitval in het eerste jaar drastisch te doen zakken, zonder op het niveau toe te geven - integendeel - was zeker inspirerend. Hetgeen ons meteen extra input gaf voor de academiseringsdiscussie.
Ik beloofde nog iets zeggen over eten en drinken. Laat mij kort zijn. Als bestuurders van een Faculteit die gelooft in de empirische studie van het recht zijn we consequent geweest. En ik wil u meegeven dat er in het bestuur een 'vederlichte voorkeur' voor Douro boven Dao bestaat.
Oh ja, we zijn ook allen goed teruggekomen. Theo weliswaar zonder portefeuille. Die liet hij achter bij een medepassagier op tram 28. Het is sprekend voor zijn engagement voor de Faculteit dat zijn eerste reactie was: 'Dit maakt me tot voorwerp van studie voor Intervict'. Of hoe empirische studie ook te ver kan gaan.

Le choque des idées, des cultures et des voitures

2010-02-25T09:42:00.003+01:00

De teleurstelling was groot deze morgen. Toen ik rond 9 uur na een lange en vermoeiende rit uit de 'Auberge du Bonheur' de parkeergarage onder Gebouw M inzwaaide, had ik verwacht mijn uit de kluiten gewassen statussymbool vlot op een parkeerplaats te kunnen zwieren. Dat viel dus tegen, de parkeergarage stond al vol, of beter 1/3de vol.
Degenen onder u die met de wagen komen, of zelfs fietsers die hun stalen ros naast de garage parkeren, zullen het ongetwijfeld ook al hebben gezien. Als de parkeergarage 1/3de vol staat, is ze voor zij die met een grote wagen rijden ook vol. De ruimte tussen twee zuilen die door een al te optimitische binnenparkeergaragearchitect voor drie wagens is voorzien, is eigenlijk maar geschikt voor drie wagentjes, tenzij je spreekt over chauffeurs die echt goed kunnen rijden.
Misschien denkt u dat ik dat aan de in België spreekwoordelijke Nederlandse zuinigheid wijd. Niets van aan. Na 11 jaar Tilburg weet ik al dat de calvinistische winden die uit het noorden komen waaien niet opkunnen tegen de warme gloed van het gezellige, ietwat anarchistische Vlaanderen die uit het zuiden komt stralen.
Neen, in feite is het een kwestie van verkeerde inschatting vanwege de eerder genoemde binnenparkeergaragearchitect. De man, of vrouw - zij het dat ik hier zeker geen clichés over parkeren wil verbinden aan die laatste nuancering - moet gedacht hebben: dit is een parking voor academici, bijgevolg rijden ze allemaal met kleine wagentjes, want:
- ze zijn arm
- ze zijn te druk om een gezin te hebben en dus een gezinswagen
- ze zijn ecologisch bekommerd
- en rijden dus met een aftands of juist splinternieuw ecologisch rijdend Fiatje
- en als ze dat allemaal niet zijn dan zijn ze op een leeftijd waarop ze eerder aan een sportmodel of een opgedirkte Smart denken.
Goed gedacht, ware het niet voor één ding: de invasie der Belgen. Ik weet niet of u dit historisch perspectief met me deelt, maar uit een empirische studie van 11 jaar ver heb ik het volgende geconcludeerd. Naarmate het aantal Belgen - en Nederbelgen - aan de faculteit is gestegen, is het wagenpark ook in omvang (per wagen) gegroeid. Hoe komt dat? Omdat auto's voor Belgen zijn als huizen: hoe groter het huis, hoe groter ..., neen niet hoe groter het ego, hoe groter het confort, de luxe. Voor een Belg is zijn of haar auto het verlengstuk van zijn of haar woonkamer, of andere geliefde ruimte. Een Belgische aio had het ooit erg toepasselijk over 'haar restaurant'.
Hoe dan ook, wat ook de verklaring, er is duidelijk een inspirerende werking geweest op de Nederlandse collega's. Bijgevolg zitten we nu met de gebakken peren.
Een oplossing die onze parking 3/3 vol krijgt is er wellicht niet. Maar na lang beraad in het Faculteitsbestuur (dat vanmorgen nog moet plaatsgrijpen) zullen we zeker een oplossing vinden die ons 2/3 bezetting oplevert.
Wat dacht u namelijk van het volgende? Stel u eens voor. Morgen, neen niet vrijdag want dan doet u dat wellicht niet, maandag komt u met veel stijl de parkeergarage inrijden, 's morgens vroeg wanneer die nog bijna leeg is. Naar gewoonte maneuvreert u uw vehikel naar het middelste plaatstje tussen twee palen. Wat als u dat nu eens niet deed, en u op het linkse, of indien u in de week van de gemeenteraadsverkiezingen zo geïnclineerd bent, op het rechtse plaatsje zou zetten. Als iedereen dat doet dan kunnen de grote auto's 2/3 plaatsen innemen. Als de mensen met de kleine wagentjes dan wat later willen komen, kunnen zijn gemakkelijk in het midden en via het open dank of de kofferruimte naar buiten kruipen.
Want zo was het bedoeld: 100 % bezetting. Laat het ons eens proberen; het kan toch niet zo moeilijk zijn als een wijnkoelkast 100 % vullen.

Academisering door activering

2010-02-19T12:11:00.005+01:00

Voor mij ligt het lijvige rapport van de Commissie Academisering. Het ligt omgedraaid, want ik heb net de 53 bladzijden voor de tweede maal gelezen, en dit, het moet gezegd, met stijgende instemming en zelfs enthousiasme. En dat op vrijdag.
Een goed jaar geleden stelde het Faculteitsbestuur een commissie in onder voorzitterschap van Maurice Adams om een advies te maken over de academisering van het onderwijs in het 1ste jaar van de juridische bachelor. Dit initiatief vormde als het ware de voorbereiding voor de tweede trap van de raket die mijn voorganger met het project 'activerend leren' in de steigers zette. Opdracht van de commissie was na te denken over de eisen die de veranderende samenleving en context van het recht stellen aan de inhoud en de vorm van waarlijk academisch juridisch onderwijs.
Onze Faculteit verzorgt goed onderwijs, dat blijkt uit alle studies. Maar dat ontslaat ons niet van de plicht om onszelf voortdurend kritisch te bevragen. Het landschap van het recht verandert en de generaties studenten veranderen. In die zin is nadenken over een aanpassing van de inhoud en de vorm van het onderwijs geen overbodige luxe.
Het rapport is met grote zorg en gevoel voor nuance geschreven. Toch is er een duidelijke, heldere boodschap. De grote sterkte van het rapport is ongetwijfeld dat inhoud en vorm met elkaar worden verweven en elkaar versterken in de visie van de commissie. De essentie van de boodschap is dat een zelfstandige, kritisch denkende student ook een actieve student is, die leert 'houden van de vraag' eerder dan alleen het antwoord dat de docent heeft af te wachten. Bovendien sluit het rapport erg aan op de strategische doelstelling van onze faculteit om de grenzen van het recht, geografisch en disciplinair te doorbreken, zonder natuurlijk de disciplinaire kennis van het recht te verwaarlozen.
Het bestuur, de opleidingscommissies, de raad en alle onderwijsactoren in de Faculteit zullen zich de komende weken en maanden over dit rapport kunnen beraden. Het bevat een schat aan ideeën en een consistente visie waar we als faculteit zeker ons voordeel mee kunnen doen. Maar wat ook de uitkomst van het debat dat nu volgt, één ding is zeker. Als we echt een grote stap voorwaarts in de academisering willen zetten, kan dit maar als alle neuzen in dezelfde richting kijken en alle vakken bijdragen tot de realisatie van een gemeenschappelijke visie op activering en academisering. Het langdurig samenzetten van de leden van de commissie was al een eerste stap daartoe, en dat was ook de bedoeling.

Grenzen verleggen

2010-02-08T17:51:00.005+01:00

Na Marc Van Hoecke goed twee weken terug stond ook afgelopen vrijdag met Jan Smits een geroutineerd 'inaugurele rede'-spreker voor de aula. Deze geroutineerdheid kwam goed uit aangezien voor één keer de geluidsinstallatie het liet afweten en de inderhaast aangerukte vervanging het niet helemaal deed.
Jan Smits, voorheen hoogleraar in Maastricht, kwam zo'n twee jaar geleden naar Tilburg als hoogleraar Europees Privaatrecht en Rechtsvergelijking. Na zijn benoeming in Maastricht, nu goed tien jaar terug, is Jan uitgegroeid tot één van de toppers in Europa en de wereld op zijn vakgebied. Al lang geldt hij niet alleen als één van de grote experten in het Europese privaatrecht, maar ook als een origineel en creatief denker die heilige huisjes durft in vraag stellen en een man met een brede en tegelijk consistente visie op het privaatrecht in het bijzonder en het recht in zijn algemeenheid. Dat bewijs hij nog onlangs met zijn nieuwe boek 'Omstreden rechtswetenschap'.
In Tilburg startte Jan samen met Monica Claes een eigen instituut Ticom, het Tilburg Institute for Transnational and Comparative Law. Jan en Monica zijn er de voorbije twee jaar in geslaagd een groep van talentrijke jonge academici rond zich te verzamelen. Het samengaan van publiek- en privaatrecht in één instituut laat toe om klassieke kaders mentaal te doorbreken en te komen tot een meer radicaal nieuwe benadering op recht in de globaliserende samenleving. Hoe radicaal dit kan zijn bleek zeker ook uit het betoog dat Jan hield.

Steak Tartu

2010-02-03T09:14:00.003+01:00

Dit bericht bereikt u uit Tartu. Ik bespaar u de moeite een atlas open te slaan, het ligt in Estland, dichtbij de Russische grens, al kan je je de vraag stellen wat in Estland niet dichtbij de Russische grens ligt. Ik ben zondag via Kopenhagen naar Tallinn gevlogen - mijn bagage heeft wat meer sightseeing in de Deense hoofdstad gedaan en is pas maandag nagekomen. Voor de kandidaat-toeristen onder ons, Tallinn heeft een prachtig bewaard middeleeuws historisch centrum en is een sfeervol stadje, al moet je er dronken Engelse toeristen in meer dan therapeutische doses bijnemen. Maandag ben ik dan met de bus naar Tartu gekomen.
Hier is de oudste en belangrijkste universiteit van Estland gevestigd, gesticht in 1632 door de Zweedse koning Gustav Adolf, bij ons beter bekend van zijn nogal gewelddadige reis door het Duitse Rijk tussen 1630 en 1632. Die reis beëindigde hij overigens op het slagveld van Lützen, maar dus blijkbaar niet voor hij Estland zijn eerste universiteit kon schenken. Tartu is in Estland ook bekend als de plaats waar de gelijknamige Vrede in 1920 werd getekend waarbij de Soviets de onafhankelijkheid van Estland erkenden. En het was precies de 90ste verjaardag van die vrede die me hier bracht. Lauri Mälksoo, professor Internationaal Recht hier, had me uitgenodigd voor een gastcollege over vredesverdragen voor de Vrede van Tartu. Zelf zou hij dan een verhaal houden over die vrede maar, geveld door de harde winter hier, moest hij forfait geven.
Ik heb van de gelegenheid geprofiteerd om met de Rechtenfaculteit hier een uitwisselingsakkoord te onderhandelen. De faculteit is vrij groot, 2000 studenten, en is zowat de leidende rechtenfaculteit van de Baltische landen. Er is een redelijk en snel groeiend aanbod aan Engelstalige vakken en de faculteit telt een aantal gerenommeerde professoren. De decaan Jaan Ginter is overigens niet onbekend met Tilburg, waar hij vorig jaar nog deelnam aan een congres georganiseerd door Anton van Kalmthout. Bovendien is Tartu met zijn 100.000 inwoners een levendige en aangename stad die ook cultureel heel wat te bieden heeft. Zeker een aanrader voor onze studenten, maar wie in januari komt kan best een extra jasje gebruiken, en stevige laarzen. Maar maak u geen zorgen, als u valt springen de studenten en studentes uit de bosjes om u recht te helpen - een mens voelt zich voor minder oud. En weet dat zelfs de Steak Tartu/are hier met vodka komt.

Bourgondisch genereus, ook in de inspanning

2010-01-25T10:29:00.003+01:00

Vrijdagmiddag hield collega Marc Van Hoecke zijn inaugurele rede in de aula van de universiteit. Marc is sinds enige tijd als deeltijds hoogleraar verbonden aan onze Faculteit en is meer bepaald werkzaam als onderzoekshoogleraar bij de Methodengroep. Marc heeft de voorbije decennia een internationale reputatie opgebouwd als rechtstheoreticus. Bovendien was hij jarenlang de flamboyante en dynamische rector van de Katholieke Universiteit Brussel, de kleine maar fijne Brusselse zusterinstelling waarmee we jarenlang dezelfde afkorting deelden. Na zijn afscheid als rector stapte hij over naar de rechtenfaculteit van de Universiteit Gent, en keerde daarmee terug naar zijn thuisstad. In Brussel stond hij ook mee aan de wieg van de master rechtstheorie die hij er met de K.U. Leuven opzette.
In zijn rede brak Marc Van Hoecke een lans voor het volwaardig wetenschappelijk karakter van het klassieke rechtsgeleerde onderzoek. Hij begon zijn rede met een verwijzing naar de recente naamsverandering van 'Rechtsgeleerdheid' naar 'Rechtswetenschappen'. Terecht wees hij fijntjes op het belang van die meervoudsvorm. Die is er inderdaad niet onbewust in gekomen. Voor onze Faculteit betekent de keuze voor een breder en multi- of zelfs interdisciplinair perspectief op de studie van recht en maatschappij niet dat we het meer klassieke dogmatische onderzoek mogen of kunnen loslaten, of dat het niet evenzeer onze taak zou zijn dit actueel en wetenschappelijk te houden of juist actueler en wetenschappelijker te maken.
Voor Marc Van Hoecke was deze inaugurele rede de tweede op rij in een kort tijdsbestek. Hij had dan ook geen grote mobilisatie gehouden. Niettemin was de corona goed gevuld, de zaal iets minder. Maar het is niet de kwantiteit die telt maar de kwaliteit. En dat gold zeker ook voor de rode wijn die Marc ten behoeve van de receptie uit eigen kelder had laten aanrukken. Al was de kwantiteit zeker voldoende bemeten.

There is life out there

2010-01-19T15:45:00.003+01:00

Eind vorige week was ik een paar dagen in Madrid. In feite was dit bezoek een spin off van mijn reis met de rector naar Latijns-Amerika, van waaruit ik dan nog was doorgereisd naar Chicago. Zowel in Sao Paulo, Rio de Janeiro als aan Northwestern Chicago was ons gezegd dat we dringend eens naar Madrid moesten, naar het Instituto de Empresa. En aangezien we goede raad graag opvolgen, togen onze internationale netwerkcoördinator Machteld Geuskens en ik daar dus heen.
Onze Amerikaanse contacten hebben niet gelogen. Het Instituto de Empresa is een internationale topinstelling en een zeer aantrekkelijke partner voor ons. Het Istituto, beter bekend als IE, is een business school die vanaf het begin ook een departement rechten heeft gehad. Dat departement verzorgt een aantal Spaans- en Engelstalige LL.M.-programma's die gericht zijn op de juridische praktijk, vooral in de sfeer van het ondernemingsrecht. Bijzonder is, zeker voor Spanje, dat het instituut zich erg richt op de internationale praktijk. Het werkt samen met zeer prestigieuze partners, zoals FGV in Sao Paulo, Science Po in Parijs, Northwestern in Chicago en de National University of Singapore, toevallig of niet toevallig allemaal instellingen waarmee wij ook samenwerken en de banden willen aanhalen.
Maar de belangrijkste reden voor ons bezoek was wel dat het IE net als ons plant om met een Engelstalige bachelor te beginnen. Op dat domein hebben ze een voorsprong in de zin dat zij dit najaar van start gaan. Het IE ambieert, net als wij, om een 'lawyers for the globalised economy' op te leiden en richt zich dus niet eenzijdig op het nationale recht, maar probeert juristen te vormen die hun weg kunnen vinden in een internationale en/of multi-nationale context.
De decaan van het IE, Jose de Areilza, en zijn team hadden de rode loper voor ons uitgerold en de gesprekken verliepen bijzonder goed. Zoals we dat inderdaad ook in Sao Paulo en Chicago hadden ervaren kwamen we hier in contact met mensen die dezelfde analyse maken over de veranderende context van het recht en wat nodig is om hierop in te spelen. Termen als transsystemische benadering, interdisciplinariteit en empirische studie van het recht waren ook hier niet van de lucht. Stilaan begint onze ambitie om een 'global law network' van gelijkgezinde faculteiten op te richten vorm te krijgen.

Een groot mens

2010-01-05T10:42:00.003+01:00

Gisteren is het nieuwe werkjaar op gang geschoten binnen onze universiteit en faculteit. Voor sommigen betekent het nieuwe jaar ook een nieuwe werkplek - getuige daarvan de vele blauwe en anderkleurige verhuisbakken die ons gebouw nog sieren - en voor de collegae van Sociaal Recht en ReflecT ook een nieuw gebouw. Voor zij die het nog niet weten: de mensen van het Departement Sociaal Recht en van het onderzoeksinstituut ReflecT zijn vanaf nu te vinden op de 4de verdieping van het Simon-gebouw naast Montesquieu. Wie de gulle lach van Antoine Jacobs en de brede glimlach van Ton Wilthagen mist, weet waarnaartoe. Ik wil hen en alle collegae van deze twee groepen langs deze weg toch nog eens danken voor de sportieve manier waarop ze hebben aanvaard dat zij de groepen waren die deze stap moesten zetten. En alle andere medewerkers danken voor de humor waarmee ze 'nog maar eens een verhuis' hebben doorstaan. Ten slotte een woord van dank voor alle medewerkers die deze operatie in goede banen hebben geleid, de onvermoeibare maar voor de vakantie toch zichtbaar vermoeide Gülsah op kop.
Zo'n eerste werkdag van het nieuwe jaar is traditioneel een dag waarop we elkaar onze allerbeste wensen overmaken voor een nieuw jaar, met handgeschud en wanggekus. Ook van mijn kant wil ik iedereen bij wie ik dat nog niet persoonlijk deed, en voor de anderen dus nog een extra-keer, een jaar vol gezondheid, persoonlijk geluk en professioneel succes en plezier wensen.
Toch hangt er dit jaar ook een zwart randje rond de terugkeer. Net voor de vakantie, op vrijdag 18 december, overleed onze collega Henk te Niet, totaal onverwacht. Henk was slechts 42. Zijn dood heeft velen in de faculteit diep beroerd. Ik heb Henk vooral gekend als lid van de Opleidingscommissie en van de Faculteitsraad en als een collega die er altijd bij was als er iets te doen was, of het nu een facultaire vergadering of een feest was. Henk was een man die nauw betrokken was bij de Faculteit, bij zijn Fiscaal Instituut, bij zijn collega's en studenten. Van hem blijven me zijn doorvoelde en bevlogen tussenkomsten bij waarin hij met zorg en engagement pleitte voor waar hij in geloofde. En waarover het dan ook mocht gaan, er sprak altijd één bekommernis uit: onze studenten helpen om betere juristen te worden. Wat me ook bij blijft is zijn medemenselijkheid. Meer dan eens mocht ik horen, zien of meemaken hoe hij met zijn grote hand een schouderklopje gaf aan iemand die iets goed had gedaan, of die het gewoon nodig had, en daarbij een vriendelijk woord toevoegde. En bijna altijd die lach om de mond en de twinkel in zijn ogen. We zullen er nog vaak aan denken. Henk heeft veel gegeven, misschien te veel.

Kerstverhaal

2009-12-17T15:43:00.003+01:00

Dit wordt mijn laatste blog voor dit jaar; en voor deze speciale gelegenheid geef ik dit keer graag het forum aan een 'gastauteur'.

Naar goede gewoonte was er gisteren het etentje voor het Faculteitsbureau. Daarmee wil het bestuur namens de hele facultaire gemeenschap dank zeggen aan de mensen van het Faculteitsbureau. We zijn een faculteit met torenhoge ambities. Onze prestaties mogen gezien zijn, maar het werk vergt ook veel van ons allen. Van het wetenschappelijke personeel, maar ook van het ondersteunend personeel in de departementen en instituten, en in het Bureau. Zij maken dag in dag mee mogelijk dat wij onze academische ambities in onderwijs en onderzoek kunnen waarmaken zoals we dat doen en werken daarvoor hard, erg hard.

Dit jaar net zoals vorig jaar werd het feestje opgeluisterd met een Kerstverhaal van ons aller Hein Coppes. Zoals u hierna leest vloeien uit zijn pen niet alleen leesbare strategische plannen en bestuurlijke stukken.

Kerstverhaal 2009 Faculteitsbureau

’t Is alweer een jaar geleden
Dat ik ook hier voor u stond
Randall was Jozef, Mat Maria
En van hun story deed ik kond

Sedert drieënzestig was geen
Kerst zo koud en kommervol
Absoluut het guurst aldus de
Statistiek van Erwin Krol

Welnu, tijdens deze kerstnacht
Beviel Mat kermend van een kind
Van welke magere begroting
U de weerslag ondervindt

Randall betoonde zich een vader
Zoals u hem graag hebben zou
Want hij beloofde het scharminkel
Ondanks de zorgen vadertrouw

Zo, nu zijn we aangekomen
Bij ’t verhaal van déze kerst
En Drs. P zou zeggen
Naar Omsk nog meer dan honderd werst

De toestand in ’t gezin bleef nijpend
Ondanks de mirr’ en ambrozijn
Die de wijzen achterlieten
Het bleef een stal in de woestijn!

De kleine Jezus bleek een rare
Liep over ’t water keer op keer
En telkens als de vis weer op was
Maakte hij er toch weer meer

In de pubertijd werd hij een
Religieuze radicaal
Aanbad Obama, was de eerste
Jood met Palestijnensjaal

Betoogde tijdens de klimaattop
Bekogelde de Gouden Koets
En bewerkte met een golfclub
De MPV van Tiger Woods

Na een tijd had hij een groepje
Pukkelige nerds vergaard
Die wat op hem gingen lijken
Ook sandalen, ook zo’n baard

Opdat hij ’t rechte pad zou houden
Sprak Randall bij ’t nagerecht
“Jongen, jij gaat recht studeren
Da’s het beste voor je, echt”

Tja, ik zal hier maar eerlijk wezen
Die studie was geen groot succes
Hij was een irritant studentje
Zijn hoogste cijfer was een zes

De docenten gingen klagen
Klopten aan bij de decaan
Met een serie lithaniën
Over die megalomaan

Dat zijn theorie niet klopte
En hij bij Encyclopedie
Zich als dogmaticus ontpopte
Met een neiging tot magie

Dat hij geen wetten accepteerde
Die zijn pa niet had gemaakt
Dat hij van alles maar beweerde
En hij was zo welbespraakt!

Kortom, besloten de geleerden
Briesend hun filippica
Kruisig deze querulant of
Nee, geef hem een BSA!

Je begrijpt na dit fiasco
Zat onze held al gauw weer thuis
En bij gebrek aan bezigheden
Hing hij steeds maar voor de buis

Het was het echtpaar zwaar te moede
Maar Randall zag toen het licht:
“Mat, wat zou je ervan vinden
Wanneer hij een religie sticht?”

“Goeroes verdienen, dacht ik, aardig
Zo draagt hij nog een steentje bij
Ik wil ook eens op vakantie
Naar de dode zee, wat jij?”

The rest is history, weet hij die de
Heil’ge Schrift gelezen heeft
Hij had meer fans dan Michael Jackson
Maar die heeft hem wel overleefd

Wat in godsnaam is, zo vraagt u,
De moraal van dit verhaal?
Heb je ’t plan om rijk te worden,
Lees dan eerst dit kerstverhaal

Denk een keer goed na en
Draag een stevige sandaal
Studeer geen rechten en tot slot nog:
Koop een Palestijnensjaal.

Van mijn kant wens ik u prettige feestdagen; dagen van stil geluk en intens genieten van de mensen die er meest toedoen.
Tot 2010.

Felix dies

2009-12-16T15:49:00.004+01:00

Dit jaar zijn aan onze Faculteit 20 proefschriften verdedigd. Dat is geen record, maar het is wel een hoog cijfer - vier meer dan het jaar voordien - en daarmee blijft onze Faculteit kwantitatief één van de koplopers in Nederlanders. Belangrijker nog is dat dit hoge aantal zeker niet wordt bereikt door een kwalitatieve nivellering naar beneden. Ik zou durven zeggen: wel integendeel. Na anderhalf jaar als decaan promoties van dicht bij te hebben opgevolgd durf ik zonder meer zeggen dat de kwaliteit van de proefschriften die we afleveren, en het intellectuele niveau van zij die ze schrijven erg hoog is en zelfs stijgt. Niet voor niets behaalden dit jaar drie doctores het iudicium 'cum laude' met vlag en wimpel, en daarnaast waren er zeker nog wat proefschriften die er niet ver af zaten. De investering in de research master, de goede begeleiding van onze promotores, de inspanningen die vanuit de onderzoeksgroepen worden geleverd en de brede werving werpen hun vruchten af.
De laatste in het rijtje van 20 mocht vandaag de doctorsbul ontvangen. Felix Ndahinda is de tweede van de 'intervici's' die aan het begin van het 5de jaar dat het instituut bestaat in de aula kwam. Felix is in Congo geboren en in Rwanda opgegroeid. In Rwanda en tijdens zijn studies in Zweden kwam hij in contact met Anne-Marie de Brouwer, Rianne Letschert en Willem van Genugten die hem naar Tilburg en Intervict haalden. En daar hebben zij, de laatste twee in hun rol als co-promotor en promotor, en de vele collegae in de Faculteit die Felix kennen zeker geen spijt van gehad.
Felix heeft een opmerkelijk boek geschreven over 'Indigenousness in Africa' - het kunnen uitspreken van dat woord verdient al bijna een doctorstitel -, een breed opgezette studie over de positie van gemarginaliseerde ethnische en culturele gemeenschappen en de middelen, onder meer juridische, om hun positie te versterken. Met dit boek bewijst Felix niet alleen dat hij een echte intellectueel is en een geboren wetenschapper. Op een heel genuanceerde en goed onderbouwde manier slaagt Felix erin de complexe problematiek van 'indigenous people' in Afrika uiteen te zetten, te contextualiseren en problematiseren. Voor een man voor wie dit onderwerp geen abstracte theorie is, mag dit al een getuigenis van grote academische ernst en talent worden genoemd. Maar bij al die academische objectiviteit verliest Felix nooit het onderliggend belang van de fundamentele waarden van menselijkheid, die het uiteindelijke doel van dit soort wetenschap moeten zijn, uit het oog. Zoals meerdere leden van de commissie benadrukten, dit is een grote aanwinst voor het vakgebied.
Wie Felix kent, weet dat de verdediging een plezier was voor het oog en het oor. Rustig, altijd vriendelijk, lachend en charmant, en met veel gevoel voor diplomatie verdedigde hij zich en zijn theses. Zijn promotor had het over de kracht van zijn 'body language'. Die is alleen maar zo mooi om te zien omdat ze matcht met de kracht van zijn intellect en zijn persoonlijkheid. Een mooie afsluiter voor een mooi jaar.

Cyrillisch

2009-12-14T11:25:00.004+01:00

Onder de academische zittingen die ik als decaan mocht meemaken was die van vorige donderdag 10 december wel een heel bijzondere. Op die dag kreeg onze collega Cyrille Fijnaut een eredoctoraat uitgereikt aan de Universiteit Gent.
Een eredoctoraat vormt, zoals Cyrille in zijn dankwoord terecht zei, zowat de hoogste vorm van erkenning die een academicus van zijn vakgenoten kan krijgen. Als vorm van 'peer review' kan het inderdaad tellen. En onder de eredoctoraten is er dan ook nog een hiërarchie. Waar een facultaire eredoctoraat al erg mooi is, staat eentje toegekend door een universiteit toch nog weer eentje hoger. Voor Cyrille Fijnaut, die zijn hele carrière lang actief is geweest in en tussen België en Nederland is de toekenning door die andere grote Vlaamse universiteit, naast 'zijn' K.U. Leuven wellicht het mooiste en meest toepasselijke wat hem kon overkomen.
Daar in de aula van de Universiteit Gent was trouwens een indrukwekkend gezelschap samengekomen om Cyrille te vieren. Onder de koepel van de grote aula zaten diverse zittende en gewezen ministers, ministers van staat, gouverneurs, burgemeesters, magistraten, hoogleraren, politie-officieren uit België en Nederland. De samenstelling van het publiek was als het ware een beknopte biografie en getuigde van de diversiteit en het wetenschappelijke en maatschappelijke belang van Cyrille Fijnaut voor de lage landen, en daarbuiten. En in de toespraken, door de rector van Gent, de Nederlandse minister van justitie Hirsch Balin en Cyrille zelf viel de naam Tilburg talloze malen. Cyrille Fijnaut heeft ons, zeker niet voor de laatste keer, trots gemaakt.

Rustige vastheid

2009-12-02T13:46:00.004+01:00

Lezers van dit weblog zouden al eens de indruk kunnen krijgen dat een decanaat bestaat uit een nooit ophoudende reeks van reizen en academische zittingen. U begrijpt dat ik mijn uiterste best doe dat beeld te bevestigen teneinde ervoor te zorgen dat in de toekomst andere mensen ook nog decaan willen worden.
Maar academische plechtigheden zijn er deze dagen veel aan onze Faculteit. De laatste drie weken voor de Kerstvakantie zijn er niet minder dan 5 promoties, wat het totale aantal voor dit jaar op de beoogde 20 brengt.
Elke promotie is bijzonder, en dat gold zeker voor degene die ik deze morgen mocht voorzitten. Enkele uren terug stond Jan Cornelis van Apeldoorn in de zaal. Deze man koos ervoor om aan het eind van een lange loopbaan een proefschrift te schrijven over de impact, of gewenste impact, van de grondrechten op insolventieprocedures. Met dit boek plaatst Jan van Apeldoorn zich in de beste tradities van onze Faculteit van innovatief en grensverleggend onderzoek. Hoe breed zijn onderwerp wel is en hoeveel perspectieven worden belicht bleek al uit de samenstelling van de jury: twee hoogleraren insolventierecht, één internationaal recht, één grondrechten, één strafrecht en één belastingrecht. Tijdens de verdediging kwam ook naar voren dat Jan van Apeldoorn voor deze benadering had gekozen omdat hij het belang van een breed en multidisciplinair perspectief vanuit de praktijk had ervaren, en omdat het hem toeliet zijn onderliggende drijfveer - om het woord van één van zijn promotores, Willem van Genugten, over te nemen - waar te maken: de sociale bekommernis om het lot van de failliet verklaarde. Voor de aula stond een rijpe man die dankzij zijn jarenlange ervaring en het keiharde werk aan het proefschrift zelf een rustige beheersing van de stof liet zien. Grote bewondering heeft hij ook terecht geoogst voor de recordtijd waarin hij dit proefschrift schreef, en dat in bijzonder moeilijke omstandigheden. Om ook de andere promotor aan te halen, Reinout Vriesendorp, voor de aula stond een groot mens.

Over komen, gaan en terug blijven komen

2009-11-30T09:17:00.004+01:00

Vrijdagmiddag was het weer een beetje feest in de Faculteit. Eerst stond Renske van Schijndel in de aula om er haar proefschrift over de confidentialiteit in slachtoffer-dader bemiddelingen te verdedigen. Daarmee is Renske de eerste van een hele vloot Intervict-promoti die eraan komen. Nu ruim vier jaar geleden, in september 2005, werd Intervict, het International Victimology Institute Tilburg, opgericht. Met 10 aio-plaatsen maakte Intervict van promotie-onderzoek één van haar speerpunten en schreef zich daarmee in de facultaire strategie in. De komende maanden zullen nog diverse Intervict-promoties volgen. Dit jaar staat er nog één op de tabellen, maar daarover later meer.
Renske van één van de eerste aio's die bij Intervict aan de slag ging, na een passage als student-assistent bij Strafrecht. Daar was zij haar toekomstige promotor Marc Groenhuijsen opgevallen als een intelligente en vasthoudende studente. Deze kwaliteiten bewees ze ook tijdens de vier jaar van haar aio-schap. In de aula stond vrijdag een zelfbewuste en welbespraakte jongedame die eenmaal op dreef met enthousiasme en overtuiging voor haar zaak stond. Renske heeft intussen de stap naar het raio-schap gemaakt.
Later op de middag tekende opnieuw een goed deel van onze Faculteit present in de aula, ditmaal voor een wel erg bijzondere gebeurtenis: het emeritaat van collega Theo Raaijmakers. Theo was gedurende 23 jaar hoogleraar één van de smaakmakers van onze Faculteit. Gedurende vele jaren combineerde hij een deeltijdse aanstelling met zijn functie binnen Philips; de laatste jaren was hij vooral aan de Faculteit actief. Maar ongeacht de omvang van zijn aanstelling, in die 23 jaar was Theo voor en in de Faculteit altijd eerst en vooral een echte academicus. Met zijn vakkennis, zijn brede intellectuele interesse en cultuurminnendheid, zijn onderhandelingstalent en zijn unieke combinatie van zakelijke nuchterheid en enthousiamse slaagde hij erin het ondernemingsrecht tot één van de sterkhouders van de Faculteit te maken. Daarbij was hij nooit te beroerd om al zijn contacten en relaties in te schakelen ten dienste van zijn Faculteit. Zijn openheid van geest kwam ook tot uiting in de manier waarop hij de opvolging op het gebied van het ondernemingsrecht mee voorbereidde. Het is mede aan hem te danken dat het Departement Ondernemingsrecht nu kan bogen op een sterke jonge equippe en dat het departement daardoor is kunnen uitgroeien tot één van de internationale vlaggeschepen van Tilburg.
Voor Theo en voor de Faculteit is dit geen afscheid. Het emeritaat in voor hem en voor ons een 'rite de passage' naar een rustiger fase in een verdergaand academisch bestaan. We zullen, en willen, Theo nog vaak zien in gebouw M.

Wereldburgers en hun taal

2009-11-18T14:09:00.003+01:00

Sinds kort prijkt op Blackboard een kopje 'Sela',' Student English Language Assessment'. Het is een test Engelse taalbeheersing die door ons Talencentrum is ontwikkeld en waarmee studenten zelf hun kennis van het Engels kunnen testen.
Maandagmiddag werd de test gelanceerd. Het Talencentrum had enkele medewerkers en studenten uitgenodigd om de test in 'primeur' te komen maken. De competitieve opzet was aan mij besteed dus toog ik erheen.
De test neemt een uurtje, een kleintje dan en is naar mijn mening erg goed gemaakt. Ik vond dat ze meer specifiek gericht is op taalbeheersing dan de test waaraan het personeel wordt onderworpen, waarmee ik vaak het probleem had dat ik meer twijfels had omwille van de inhoud van de teksten dan omwille van mijn niveau van Engels. But who am I to say that?
Na afloop was er een kleine borrel met prijsuitreiking. Laat ik zeggen dat ik de Faculteit Rechtswetenschappen niet heb beschaamd. De taart heeft gesmaakt naar ik aanneem, de bloemen zijn goed terechtgekomen.
Wie zo'n test Engelse overigens zeker niet nodig heeft om haar niveau als top vast te stellen is onze nieuwe doctor, Heejung Chung. Vrijdagvoormiddag verdedigde zij haar proefschrift over flexibele werktijden binnen Europese bedrijven aan onze Faculteit. Het is een voorbeeld van echt multi- en bij wijlen interdisciplinair onderzoek waarbij de problematiek vanuit het oogpunt van diverse disciplines, waaronder recht en economie, wordt bekeken.
Met Heejung stond een waar wereldburgeres in de aula. Van Koreaanse achtergrond en opgegroeid in de VS woont zij al jaren in Nederland. Zij is daarmee de vertegenwoordiger van een nieuwe generatie wetenschappers die ik steeds meer tegenkom binnen en ver buiten Tilburg. Jonge mensen voor wie geografische en disciplinaire grenzen doorbreken geen project of proces is, maar een vanzelfsprekendheid. Jonge onderzoekers die de belofte inhouden dat wetenschap inderdaad cumulatief is en elke generatie weer een stapje vooruit zal zetten.
Wie weet ook in Engelse taalbeheersing.

Panta kinesai petron

2009-11-10T21:54:00.003+01:00

'Panta kinesai petron', staat er - in weliswaar Griekse letters - op de buitenmuur van de rechtenfaculteit van de McGill University in Montreal. Wanneer Pierre Larouche, Machteld Geuskens en ik er vorige donderdag aankwamen probeer ik deze drie woorden te vertalen. Mijn half geslaagde vertaalpoging had ik me kunnen besparen. Erboven prijkt de Engelse vertaling: 'To leave no stone untouched'. Zo was het wel niet bedoeld, maar onze eigen 'pierre' was duidelijk 'touched' door het bezoek aan zijn alma mater en aan de stad waar hij enkele jaren studeerde.
Na het bezoek aan Rio een goede week terug, ben ik vorige maandag doorgevlogen naar Chicago. Daar waren ook Pierre Larouche, die een jaar sabbatical doorbrengt aan de Nothwestern Law School, en Machteld Geuskens, onze nieuwe netwerkcoördinator die een trekkersrol zal spelen in het opzetten van een 'Tilburg Global Law Network' van internationale partners. Voor ons tweedaags bezoek aan Northwestern had Pierre een mooi programma in elkaar gestoken. Op twee dagen tijd voerden we onderhandelingen met diverse spelers in de faculteit daar en hebben we wellicht de basis kunnen leggen voor een mooi samenwerkingsverband. Northwestern Law School heeft de voorbije jaren grote veranderingen doorgemaakt en behoort thans tot de leidende rechtenfaculteiten in de VS. Net als wij hechten ze veel waarde aan empirisch en interdisciplinair onderzoek en zijn ze op zoek naar de versterking van hun internationaal profiel en netwerk.
Vanuit Chicago ging het naar Montreal. McGill is niet alleen één van de leidende rechtenfaculteiten van Canada, ze heeft ook een bijzonder profiel dat voor ons erg interessant is. McGill kent een transsystemische benadering van het recht waarbij 'civil and common law traditions' naast en met elkaar worden onderwezen. Voor onze geplande Engelstalige bacheloropleiding is dit een belangrijk voorbeeld. Ook in McGill verliepen de gesprekken goed en is een basis gelegd voor een mooie samenwerking.
Vrijdag hadden we een dagje vrij. Waren we de voorbije drie dagen samen al onder de indruk gekomen van het prestige dat Pierre over de oceaan geniet en van zijn enorme en brede kennis, met hem hadden we vooral ook een onbetaalbare gids die ons alle mooie, en lekkere, kanten van de tweede grootste Franstalige stad ter wereld heeft getoond. Enne, 'smoked meat' mag dan Pierre's lievelingsgerecht zijn, voor mij klasseert het nu ook boven aardbeien.

Comparatieve fragologie

2009-10-30T22:02:00.002+01:00

In vele hotelkamers in de wereld prijken aan de muren prenten en foto’s van vreemde verre oorden. Niet zo in de kamer waar ik dit zit in te tikken. Vanuit mijn linkerooghoek zie ik een foto van de Copacabana in Rio in de jaren ‘30. Achter me hangt een 360° foto van hetzelfde strand en rechts door het raam zie ik de realiteit. En ik kan u verzekeren, die doet niet onder voor de foto’s.
Terwijl u geniet van de laatste momenten van een ongetwijfeld herfstige dito-vakantie in de lage landen, ben ik al een week op stap met een delegatie van de universiteit onder leiding van de rector in Latijns-Amerika. Doel van onze tocht is het aanhalen van de banden met een aantal van onze bestaande universitaire partners en het sluiten van nieuwe samenwerkingsovereenkomsten, dit in twee van de meest dynamische groeilanden van de regio, Chili en Brazilië.
Ik zal u hier niet verblijden met de lange lijst van onze goede contacten en successen – daarvoor verwijs ik u graag naar het weblog van de rector. Liever geef ik u een paar elementen mee waardoor u zich een beeld kan vormen van een dergelijke onderneming.
Ten nulde, ik kan u geen toeristische informatie geven. Tot nog toe ontbrak de tijd om aan enige ‘fact finding’ te doen. Jammer, want zo vaak passeer ik hier ook weer niet.
Ten eerste zijn er de acteurs. Ons gezelschap is dit keer erg internationaal samengesteld. Het bestaat uit twee Nederlanders – Philip Eijlander en Leon Oerlemans (FSW) –, een Co(lo)mbiAmerikaaNederlandse – Sandra Rincon (Internationale Alumni) – twee Nederbelgen – Petra Bergsma (International Office) en Willem Buijing (FEB) – en dan de twee Vlaamse leeuwen, bekend van de heldhaftigheid waarmee ze na de lunch tijdens de powerpoint-presentaties (u weet wel, no power, no point) de strijd met de vermoeidheid volhouden – Fons Maes (FGW) en uw dienaar. Ik schreef acteurs, maar eigenlijk is ‘stand up comedians’ een betere omschrijving. Het zal hun respectievelijke decanen en collega’s en misschien ook studenten verbazen, maar Tilburg heeft al veel talent gekost aan de showbusiness.
Ten tweede zijn er de studenten. ‘Human capital’ is het toverwoord wat je hier overal hoort en leest. Landen als Chili en Brazilië hebben de opleiding, ook in het buitenland, van hun talentrijke jongeren als één van hun topprioriteiten en vinden Nederland een goed land om mee samen te werken. Van onze kant is het belangrijk dat wij onze studenten de kans geven naar deze landen te komen, of bij ons met mensen van de groeilanden in contact te komen. Het is de manier om door de mentale grenzen van ‘fortress Europe’ te breken. En dat zoiets werelden blijvend bij elkaar brengt mochten we woensdagavond in Sao Paulo beleven. Die avond was de hele Tilburgse delegatie uitgenodigd in het restaurant hartje stad van de ouders van Gabriela, Marcos en Jolanda, die alle drie in Tilburg studeerden of studeren. En zo zaten we daar, met een steeds groeiend gezelschap rond de tafel in een typisch Braziliaans familierestaurant te genieten. Gabriela en familie hebben wel een standaard gezet qua ontvangst van hun oud-professoren, moet ik zeggen. Daarna gingen we nog naar een trendy bar om te praten met een tiental studenten die erover nadenken naar Tilburg te komen. Het was verfrissend te spreken met deze jonge mensen over hun hoop, hun verwachtingen, hun dromen en de enorme betekenis die het voor hen heeft te kunnen studeren, en te zien met hoeveel enthousiasme onze alumna Gabriela zieltjes won voor ‘haar’ Tilburg.
Ten derde zijn er aardbeien. Ik wil daarmee niet beweren dat dit het enige voedsel is wat we hier hebben verorberd en dat vermeldenswaard is; dat gelooft u toch niet. En het zou onrecht aandoen aan het hierboven vermelde restaurant, en aan de vele varkentjes en koetjes die hier lachend mijn bordje zijn ingestapt. Maar aardbeien is het enige wat mijn goede collega en landgenoot Maes had gevonden in Santiago de Chile om de 130.000 pesos die hij per vergissing uit de muur had gehaald aan te spenderen in de weinige vrije tijd die we hadden. Als u dus volgende week iets leest over een grote vangst illegale aardbeienjam op de luchthaven van Charles de Gaulle in Parijs, dan weet u hoe dat komt. In het andere geval, probeer bij Fons een potje te bemachtigen, het zal u niet spijten (richt u tot: Maes@uvt.nl). Maar misschien ruilt hij hier wel een paar potjes voor een zwembroek.
Intussen zie ik dat het tijd is om te gaan eten in de Skylab bar op de 30ste verdieping, met zicht op de oceaan. Het stond niet in het programma, maar we doen dat er graag ‘on top of’ bij.

De langste 89 minuten uit een decanaat

2009-10-25T19:31:00.006+01:00

God straft onmiddellijk, zegt men, en dat is donderdag gebleken.
Velen van u zal het zijn ontgaan, maar donderdag was een grote dag voor onze faculteit. Het was dé dag van de onderzoeksvisitatie. Praktisch kwam het erop neer dat 8 van ons - Corien, Willem vG, Peter, Jan V, Jonathan, Bert-Jaap, Mat en uw dienaar - naar Utrecht trokken voor een gesprek met de landelijke visitatiecommissie Rechtsgeleerdheid.
De dag voordien hielden we 'krijgsraad', dit onder de kundige leiding van Jonathan Verschuuren. Deze had alles tot in de puntjes voorbereid, het hele 'plan de campagne', tot en met de uurregeling van de trein. In een poging om grappig te zijn vroeg deze fanatieke Alfarijder nog: 'trein wat is dat?'. En in een al even vermetele poging om galant te zijn stelde ik Corien voor - niet omdat zij de enige dame in het gezelschap is maar omdat zij dicht bij mijn halfvast verblijf de Auberge du Bonheur woont - om haar op te halen.
God strafte inderdaad onmiddellijk, of toch zodra hij tijd had de volgende morgen. Om 10 uur moesten we in Utrecht zijn, om 7.50 vertrok ik aan de Auberge, om één uur en negentwingtig, ja EEN UUR EN NEGENENTWINTIG minuten later voor het huis van Corien aan te komen. 'The rest is history'. Wij waren iets te laat en ik een beetje over mijn Alfatoerental. Maar dat bleek geen erg. In een faculteit als de onze waar teamspirit op nummer 1 staat kan men de decaan bij een visitatie wel (even) missen.
Maar alle gekheid in een file, het interview ging goed. De commissie was goed voorbereid, stond duidelijk open voor onze eigenheid en inbreng en nam de zaak met de nodige gemoedelijkheid, collegialiteit en pragmatisme op. Eens te meer, net als bij de recente midterm onderwijs, moet ik me bewonderend uitdrukken over het feit dat collegae bereid zijn dit soort zware exercities te doen, en dit zo grondig te doen. Hoe dan ook, wij - met vijf dit keer in de auto, alle spot over niet-treinende decanen blijkbaar vergeten - reden met een goed gevoel terug naar Tilburg.
Donderdag was dus een goede dag voor onze faculteit, de falende verkeerssignalisatie ten spijt.
En oh ja, daarvoor was nog een reden. De Elsevier-keuzegids is weer uit, en jaja, we zijn weer nummer 1 voor Rechtsgeleerdheid en Fiscaal Recht bij de collegae en nummer 1 voor Rechtsgeleerdheid bij de studenten. Heerlijk toch, die evaluaties en visitaties ... Schrappen die laatste woorden, God ...

A'pen

2009-10-19T13:36:00.006+02:00

Vorige donderdag mocht ik nog eens naar het buitenland, maar dan wel één dat voor mij binnenland is - hoewel. Naar jaarlijkse gewoonte vond de 'besturendag' plaats. Dat is een dag voor alle bestuursleden van de diverse studenten- en studieverenigingen - een mystiek onderscheid dat mij nooit helemaal duidelijk is geworden - het College van Bestuur en de decanen. Ik maakte er al eerder ééntje mee, niet als decaan maar als spreker. Toen was de vraag aan mij om iets over Grotius te zeggen in Slot Loevenstein, u weet wel dat kasteel waar hij ooit een jaartje verplicht sabbatical had en en boek schreef over 'Hollandsche Rechtsgeleertheit'.
Deze keer ging de tocht naar Antwerpen... Inderdaad, het is onvoorstelbaar wat ze de twee Brugse decanen Adelbert Denaux en uw dienaar durven aandoen. Niettemin werd het een mooie dag. Op het programma stond eerst een discussie over internationalisering van de studentenverenigingen en over 'Tilburg: studentenstad'. Het debat werd in goede banen geleid door onze collega Maurits Barendrecht. Omdat die zijn 'mediation skills' niet nodig had, was er des te meer plaats voor zijn gevatte humor.
Na het debat volgden een begeleide wandeling door Antwerpen (tja, 't kan niet allemaal Brugge zijn hé), een ontvangst met speech en borrel op het 'Schoon Verdiep' van het Stadhuis en een diner in de 'Marmeren Zaal' van de Zoo. Dat laatste woord hoeft overigens in Vlaanderen niet op zijn Engels te worden uitgesproken maar gewoon als 'zo'.
Tijdens het debat, en tijdens vele gesprekken de hele dag, hoe divers onze verenigingen zijn en welk breed speelveld zij bedienen in onze universiteit, maar ook hoe professioneel ze worden geleid. Nu zal ik niet beweren dat dit wezenlijk anders is dan in bijvoorbeeld Vlaanderen, maar er zijn toch verschillen. Zo zijn onze verenigingen zeker strakker geleid en beter gestructureerd dan de Vlaamse. In Vlaanderen ligt, hoe kan het anders, het accent meer eenzijdig op wat we hier 'gezelligheidsverenigingen' noemen. In Vlaanderen heet zoiets gewoon 'studentenverenigingen'.
Oh ja, ik vraag me nog af wat de Antwerpse apen moeten gedacht hebben dat ze nu 's avonds bezoek kregen van een stel in driedelig pak en mantelpakken gestoken buitenlandse jonkies, begeleid door een sjofel geklede ietwat ouderwordende Vlaming. Gelukkig waren er ook nog studenten van de Geesteswetenschappen waarbij die man zich kon aansluiten. Het deed me denken aan mijn studententijd, toen ik rechten en geschiedenis 'deed' en er in de rechten, met dezelfde kleren aan, als links en in de geschiedenis als rechts werd beschouwd. Sommige dingen zijn dus in alle landen hetzelfde: niet altijd wordt de aap aan zijn kleren herkend.

Een excellente hei

2009-10-12T10:28:00.003+02:00

Twee academiejaren geleden mocht ik om de drie weken een column schrijven voor Univers. De eerste drie wijdde ik toen, in augustus-september 2007, aan de liefste drie reizen - twee privé en één voor een congres - die ik toen naar Italië maakte. De redactie gaf me een lichte tik op de vingers dat het nu wel genoeg was met Italië. Ik besloot er dan maar een tijdje weg te blijven.
Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Was ik twee weken terug nog in Firenze, vorige week ging het naar Venetië.
De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat hogere machten hierover hadden beslist. Twee maal per jaar gaan we met de decanen een tweetal dagen 'op de hei' zitten. Onze nieuwe rector, daarin gevolgd door het hele College van Bestuur, besloot dat we dit niet te letterlijk moeten nemen en dat 'op de hei' ook wel eens 'op het water' mocht betekenen. En zo trokken het College van Bestuur, de zes decanen en een tiental directeuren van faculteiten en diensten vorige week voor een paar dagen naar de lagunenstad.
Onze 'gastheer' was het Venice International University, een consortium van een tiental universiteiten waaronder ook de UvT. Deze internationale universiteit is gevestigd op het eiland San Servolo, in de gebouwen van een oud klooster dan van de 18de eeuw af ook nog dienst deed als psychiatrische instelling. Maar wees gerust, behalve de rust die samenhangt met het isolement van zo'n klein eilandje is van die vorige functies nog weinig over.
Als lid van de VIU kan Tilburg elk jaar een paar excellente studenten op uitwisseling naar San Servolo sturen om er een semester, of langer, te studeren. Ook gingen er al verschillende collega's een vak doceren. Daarmee is de samenwerking in VIU één van de elementen in de diverse programma's die Tilburg en onze Faculteit hebben ontwikkeld voor excellente studenten. Daar komt nu één bij. Op de agenda van het decanenoverleg in Venetië stond het Sirius-programma. Onlangs heeft de Minister van Onderwijs een subsidie van bijna 1 miljoen euro toegekend voor het 'Sirius'-programma. Dat richt zich op studenten die zich in het kader van hun studie extra-willen inzetten op het snijvlak van wetenschap en maatschappij. Kernstuk van dit programma wordt een internationale stage.
En wat excellente studenten betreft, tijdens de lunch op één van onze vergaderdagen mochten we ook kennis maken met de twee Tilburgse uitwisselingsstudenten die een semester op San Servolo doorbrengen. Eén daarvan, Wessel Wijtvliet, is een student van onze Faculteit en is tevens student-assistent bij EER. Hij en zijn collega waren zeer te spreken over het niveau en de inhoud van de vakken. En zoals we ons na onze 'fact finding mission' ter plaatse kunnen voorstellen, is studeren in Venetië een fantastische ervaring. Alleen het eten in de mensa kon geen genade vinden. Dat is evenwel een vaststelling die wij niet mochten maken.

Straks beginnen we met Tilburg Airlines

2009-10-07T10:22:00.004+02:00

Zo ik ben terug, of althans mijn weblog is terug. De trouwe bezoeker van de facultaire webpagina zal gemerkt hebben dat ik er een paar dagen 'af' was. Zelfs vreesde ik al dat het was omdat Gülsah dacht dat ik voortaan nog alleen het weblog Broers op Univers zou bijhouden (zie daar), maar het bleek niets meer of minder dan een technisch probleempje te zijn.
Maar ja, ik moet het toegeven, ik ben ook terug - uit Firenze - én sta op het punt weer te vertrekken - naar Venetië dit keer. Mijn bezoek aan Firenze vorige week was in het kader van de samenwerking tussen onze faculteit en het Law Departement van het European Institute in de heuvels van Fiesole vlakbij Firenze. Onze faculteit wil samen met het Instituut een aanvraag voorbereiden voor een Erasmus-Mundus subsidie voor Europese en niet-Europese Ph D- studenten. De gesprekken met de aankomende decaan aldaar, Maryse Cremona, voorbereid door de uittredende decaan, de Nederbelg Bruno De Witte, verliepen goed.
Overigens was ik niet de enige Tilburger vorige week in Fiesole. Rob van Gestel en Hans Sonnenveld van de Methodengroep waren er ook. Zij verzorgden er drie dagen onderwijs over onderzoeksmethoden voor de Ph D-studenten. In de coulissen van het instituut hoorde ik niets dan lof voor hun colleges en de opzet ervan. Het is dankzij hun werk dat het pad geëffend is voor verdere samenwerking tussen onze beide instituten.
En met Rob, Hans en mij hield het niet op. Terwijl wij in de rechtenfaculteit waren, liepen in een ander gebouw van het instituut, een steenworp ver, nog drie Tilburgse (voormalige) hoogleraren rond. Jan Smits, Ianika Tzankova en Walter van Gerven waren er immers voor een congres over Europees Privaatrecht.
Men kan veel zeggen over onze faculteit, maar niet dat we niet ernstig en 'hands on' werk maken van internationalisering. Maar het kan ook zo ver gaan dat internationalisering zich in de staart bijt. Straks zitten we met de hele faculteit samen in de heuvels van Fiesole en doen we als sommige toeristen: alleen met landgenoten praten in het buitenland. In ieder geval leek het vliegtuig van Brussels Airlines op de terugweg wel door Mat voor ons gecharterd.

Terugwerkend krachtig

2009-09-21T11:37:00.002+02:00

Het jaar 2009 levert onze Faculteit een grote oogst op in aantal promoties. Nu is al zeker dat we de 20 zullen halen; ook voor 2010 ziet het er goed uit. Maar de oogst is niet alleen groot, ze is ook bijzonder mooi. De kwaliteit van de proefschriften is dit jaar zonder meer erg hoog. Dat bleek al bij de scriptieprijs waar we moesten kiezen uit drie proefschriften die recent 'cum laude' hadden behaald voor de nominaties uit de Rechtenfaculteit, en we twee boeken in competitie brachten die volgens insiders in elk ander jaar hadden gewonnen.
Van die hoge kwaliteit zagen we vorige vrijdag nog eens een voorbeeld. Na Maartje de Visser begin 2009 en Raymond Kubben net voor de zomer was het aan Melvin Pauwels om de 3de keer het 'cum laude' door de aula te doen weerklinken voor een juridisch proefschrift in 2009. Dit hoge aantal 'cum laudes' heeft niets te maken met grotere soepelheid, wel integendeel. Naarmate het aantal 'cum laudes' stijgt ontstaat bij mij en anderen juist de neiging om nog meer terughoudend te zijn bij het toekennen van dit label van 'uitzonderlijke kwaliteit'.
Melvin Pauwels haalde deze lat overduidelijk met zijn boek over terugwerkende kracht in de belastingwetgeving. Ik moet toegeven dat toen ik indertijd het vak Fiscaal Recht genoot bij thans oud-collega Frans Vanistendael en mij verloor in uitzonderingen op uitzonderingen op regels die ik al lang weer was vergeten tegen de tijd dat ik die uitzonderingen begreep, ik nauwelijks had kunnen bevroeden dat deze rechtstak zich zo kon lenen tot fundamentele en interessante rechtstheoretische beschouwingen. Maar ik kende toen de 'Tilburgse traditie' met mensen als Richard Happé en Hans Gribnau evenmin als ik het belastingrecht kende.
Zoals één van de commissieleden opmerkte is dit boek een prachtig voorbeeld van het samengaan van positief recht met rechtstheorie. In het boek van Pauwels wordt de theorie getoetst aan de praktijk en erdoor verrijkt. De breedte van de opzet en de intellectuele ambities die aan Pauwels' studie ten gronde liggen kwamen ook tot uiting in de vraagstelling en de verdediging. Of het nu om een technische casus ging of een fundamentele beschouwing van één van de commissieleden, rustig en afgemeten wist Melvin Pauwels zijn benadering en zijn conclusies overeind te houden in antwoorden die zelf voor de leek als mijzelf goed te begrijpen waren. Na twee fiscale promoties van hoog niveau die ik dit jaar mocht voorzitten ga ik straks nog eens teruggrijpen naar mijn fiscale studieboek van weleer denk ik. Misschien heb ik toch niet alles goed gelezen.

Gülsah en feesten, om even bij stil te staan

2009-09-14T17:25:00.004+02:00

De afwezigen hadden ongelijk. Het is een vreselijk cliché, maar voor ons faculteitsfeest van vorige vrijdag is het gewoon waar.
Naar aanleiding van onze 9de lustrum organiseerde de Faculteit een 'speciale' Montesquieu-lezing. De commissie die daarover gaat was er onder leiding van haar voorzitter Willem Witteveen in geslaagd om de rechtstheoreticus William Twining op korte termijn naar Tilburg te krijgen. Voor zo'n 100 medewerkers en studenten hield Twining een betoog over de intellectuele uitdagingen die een 'globalised' benadering aan de rechtstheorie stelt.
Het Faculteitsbestuur had besloten voor deze lustrumviering de Montesquieu-lezing te koppelen aan een groot feest in de Vier Jaargetijden. Spijs, drank en 'levende' muziek bleken de juiste ingrediënten om er een leuke én lange avond van te maken voor zo'n kleine 200 medewerkers, partners en eeen nkele gelegenheidsdate die zich zo van een toegangsticketje had weten te voorzien. Als daar maar iets mooi uitkomt, dan is het allemaal goed. Voor de organisatie had Gülsah van den Heuvel getekend. En dat was haar natuurlijk gegeven.
Gülsa is nu sinds een goede zes maanden hoofd van onze afdeling Beleidsondersteuning en Communicatie. Intussen zal zowat iedereen in de Faculteit haar wel eens hebben zien voorbijstormen, en de meeste zullen haar ook al eens vlak voor hun neus hebben zien de remmen dichtgooien en stoppen om iets namens het bestuur te komen bespreken. Met haar enthousiasme, bekwaamheid en werkkracht is zij op korte tijd een essentieel radertje in de machine van onze faculteit geworden, en voor velen ook een herkenbaar deeltje van de ziel van de faculteit.
Maar zoals gezegd, de afwezigen hadden ongelijk. Gelukkig kunnen ze het goedmaken. Want vanaf nu geven we elk jaar zo'n feest.

Op naar de 50

2009-09-09T11:59:00.003+02:00

Vrijdag is het feest in onze Faculteit. Op 11 september 2009 sluiten we in stijl ons 9de lustrum af - eigenlijk sluiten we het 46ste jaar af maar intussen is het een traditie om ons lustrumjaar over het lustrum heen te tillen dus wie baalt of maalt daar om. Een veelbelovende Montesquieu-lezing met William Twining en een walking and talking diner in de Vierjaargetijden staan in het vooruitzicht.
Wie, ongeacht zijn of haar juridische achtergrond, de kneepjes van de hogere arithmetiek beheerst weet meteen dat er binnen vijf, of welllicht vier jaar een groter feest aankomt. In 2013 zal het 50 jaar geleden zijn dat onze Faculteit van start ging en dat de eerste studenten hun juridische opleiding in Tilburg konden aanvatten. Dit is een gelegenheid die de Faculteit zeker niet voorbij zal laten gaan. Ik kan u verklappen dat de voorbereidingen daarvoor al begonnen zijn. In één van haar laatste vergaderingen besloot het vorige bestuur immers om aan collega Trix van Erp-Jacobs te vragen een geschiedenis van de Faculteit te schrijven. Wie zich een alsnog een plaats in de geschiedenis wil verzekeren en nog niet zeker is die al te hebben bereikt heeft dus nog vier jaar...
Een lustrum is voor een Faculteit een gelegenheid om terug te kijken maar ook vooruit te blikken. De voorbije vijf jaren zijn voor onze Faculteit jaren van grote groei, zowel in omvang als in reputatie geweest. Terwijl het aantal studenten grotendeels stabiel bleef, is het aantal personeelsleden sterk gestegen. Ook de onderzoeksoutput ging omhoog. Zowel op onderzoeks- als op onderwijsvlak waren het jaren van internationalisering. Verder sloeg de Faculteit de richting van meer interdisciplinariteit en meer aandacht voor methodologie in en nam daarmee het voortouw in Nederland.
Wat de vooruitblik betreft, die krijgt deze dagen vaste, met name gedrukte, vorm. Begin volgende week krijgen alle personeelsleden van de Faculteit het nieuwe Strategisch Plan voor de jaren 2009-2013 in de bus. Onder de noemer 'kwaliteit boven kwantiteit' worden er de ambities en doelstellingen van het Faculteitsbestuur, en dit voor het eerst in twee talen, uiteengezet. Maar daarover vrijdag iets meer.

Het land van de rijzende sterren

2009-08-31T08:20:00.004+02:00

Vandaag begint het nieuwe academiejaar, en meteen met goed nieuws voor onze Faculteit. Onze collega en Intervict-directeur Marc Groenhuijsen is vorige week op het congres van de World Society of Victimology verkozen tot voorzitter van deze prestigieuze, internationale vereniging voor victimologen. Daarmee krijgt de steile klim van Intervict, dat slechts vier jaar geleden van start ging, en van de rol die Marc daarin als inspirator en intellectuele sterkhouder speelt, internationaal erkenning. Met Marc krijgt de WSV een voorzitter die visie geeft op het gebied als wetenschapper, die jonge mensen voor de wetenschap kan winnen en die bovendien bekwaam is om de rol van het WSV in het internationale politieke debat over de rechten van slachtoffers met verve te vervullen. Wie weet welke diepe sporen het decanaat van Marc indertijd in onze faculteit heeft getrokken, weet dat de WSV zich aan iets mag verwachten.
Het 13de Internationale Symposion van de WSV leverde nog meer lauweren op voor onze Faculteit. Zoals u vorige week al op onze website kon lezen, kreeg Rianne Letschert, die het congres ook al als key-note speaker mocht openen, er de 'Benjamin Mendelsohn Young Scholar Award' van de VWS. Deze award, die voor het eerst werd uitgereikt, is bedoeld voor jonge victimologen beneden de 35. Het is onbeleefd de leeftijd van een dame te vragen of vermelden, maar Rianne had later nog wel kansen gehad.
Voor Rianne is dit een grote opsteker. De voorbije vier jaar heeft Rianne Letschert, eerst als 'general manager' en nu als 'research director', een enorme bijdrage geleverd tot de groei en bloei van Intervict. Of het nu om de organisatie gaat, de financiën, de menselijke verhoudingen, het aantrekken, inspireren en coördineren van onderzoek, het begeleiden van projecten en vooral de mensen die het moeten doen, het aanleveren en uitwerken van ideeën, overal zet zij, veelal discreet, haar stempel mee op. In die tijd heeft zij bovendien de overgang van internationaal recht en mensenrechten naar victimology and human security gezet in haar eigen onderzoek. Dat zij nu al zo'n award heeft verdiend met dat voor haar nieuwe onderzoek is dan ook veelbetekenend.
Bij dit alles stelt u zich de vraag wellicht: maar wie is in godsnaam Benjamin Mendelsohn? Ik heb me die vraag ook gesteld en zoals elke goede wetenschapper heb ik dus even gegoogled en ben ik op Wikipedia terechtgekomen. Als u dat doet vindt u meteen dat Benjamin Mendelsohn één van de grondleggers van de victimologie was. Na de eerste hit op google kunt u evenwel stoppen met lezen. Ben Mendelsohn, over wie alle volgende hits gaan, is een Australische acteur. Misschien raakt de 'echte' Mendelsohn dankzij deze award in de toekomst verder op google?

Lente in de nazomer

2009-08-25T13:06:00.003+02:00

Sinds begin deze week wordt het stilaan wat drukker op de Faculteit. Het toenemend aantal auto's in de ondergrondse parking is daarvoor als altijd een goede graadmeter. De vakantie loopt naar het einde toe en vele collega's en studenten maken zich op om er weer met frisse energie tegen aan te gaan. Een universitaire campus is één van die plaatsen waar de nazomer de belofte van een nieuwe 'lente' brengt.
Frisse energie komt er ook met een vloot nieuwe studenten. En dat zijn er dit jaar meer dan ooit. Voor het 1ste jaar zijn er voor onze Faculteit dit jaar 556 voorinschrijvingen, een stijging met 17 % ten aanzien van vorig jaar. Het aantal pre-masterstudenten is van zo'n 140 naar ruim 210 gestegen en 105 buitenlandse 'degree seeking students' uit 25 landen hebben effectief de weg naar Tilburg gevonden, zo'n 20 studenten meer dan vorig jaar.
Vandaag mocht ik, naar goede gewoonte, de eerste dag van de Aftrap voor de 1ste-jaarsstudenten met een toespraak openen. De confrontatie met deze 'echt' nieuwe studenten vind ik altijd bijzonder. Een paar honderd jonge mensen die met enthousiasme, met nieuwsgierigheid en met een pak vragen en verwachtingen de poort van de universiteit binnentreden en een stuk van hun toekomst aan ons toevertrouwen, dat is misschien wel het meest belangrijke en indringende van het hele academische bestaan. Proberen aan een paar van die verwachtingen te voldoen is en blijft een motiverende opdracht.

1/3

2009-07-22T10:23:00.002+02:00

Vandaag is mijn laatste dag in Tilburg voor ik er enkele weken uit ga. De komende dagen werk ik nog wat een paper die al lang geschreven had moeten zijn en waarvan ik me voorstel dat iemand in Duitsland er reikhalzend naar uitkijkt, en dan leg ik er de riem echt af.
Daarmee sluit ik dan een eerste werkjaar als decaan af. Zoals de meeste van mijn voorgangers ben ik voor drie jaar aangesteld. Voor mezelf had ik op voorhand gezegd dat dat een jaar zou zijn om de job te leren kennen, een jaar om beslissingen te nemen en een jaar om die uit te voeren. Zo netjes kun je de zaken natuurlijk niet indelen, maar dat ik de job moest leren kennen was zeker waar.
Zoals ik al op meerdere gelegenheden heb gezegd, onze faculteit is de voorbije jaren groot en divers geworden. Dat ervaar je wellicht nergens zo goed als in M212. Het aantal en de diversiteit van de vragen, problemen en goede ideeën die je bereiken is groot, en maakt het decanaat elke dag tot een drukke, uitdagende en boeiende belevenis.
Zoals eenieder die ooit aan het hoofd van een organisatie van enige omvang heeft gestaan weet - faculteit, departement, instituut - komt het er vooral op aan van te blijven focussen op de strategisch belangrijke dossiers en daarin richting te geven en te houden. Eén van de grote voordelen van deze functie is dat onze faculteit zo is georganiseerd dat dit ook kan. Dat dank je dan aan het feit dat we in een faculteit leven waar heel veel mensen hun verantwoordelijkheid nemen en elk op hun terrein hun werk goed doen. Dat geldt voor het wetenschappelijk personeen en dat geldt voor het ondersteunend personeel. Daarvoor wil ik iedereen danken.
Aan het eind van dit eerste jaar wil ik echt eens één iemand heel speciaal danken, en dat is Mat van Essen, onze directeur.
Ik zal hier en nu weinig over Mat schrijven - hij is wel met vakantie maar het gevaar dat hij het leest is te groot, hij leest zelfs mijn boeken. Ik wil alleen kwijt dat zonder hem het leven van een decaan veel lastiger zou zijn, en dat geldt voor de hele faculteit.
Je leest me opnieuw over vier weken.

Twee vliegen in één klap

2009-07-13T09:33:00.003+02:00

Naar goede gewoonte wordt, om de twee jaar, in de eerste week van juli de 'British Legal History Conference' georganiseerd. Samen met de - jaarlijkse - Amerikaanse, Franse en Duitse tegenvoeters is dat één van 'the places to be' voor eenieder die met rechtsgeschiedenis bezig is. Maar zoals de meeste collegae maak ik een keuze, en voor een echte anglofiel is die keuze licht gemaakt. Overigens heeft de 'British' het beste 'slot', de eerste week van juli is een ideale periode voor een congres. Het is voor mij nog geen vakantie, maar het is een wat meer ontspannen tijd.
Ditmaal was de plaats van het gebeuren Exeter in Devon. Ik kende het stadje, want ik was er al drie maal eerder als toerist. Aan Exeter zelf is niet zo heel veel meer te zien. De stad werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar gebombardeerd. Alleen de kathedraal en het plein errond, alsook de oude haven zijn echt de moeite. Maar de stad is toeristisch vooral belangrijk als uitvalsbasis voor de Dartmoor, één van de mooiere stukjes natuur van Engeland.
Het congres zelf was met 150 deelnemers goed bevolkt en het is altijd interessant te horen wat er in de wereld van het 'common law' beweegt. En met onze drie-man, of - vrouw sterke delegatie met Olga Tellegen en Tessa Leesen zorgden we ervoor dat Tilburg weer goed op de kaart werd gezet.
Niet alleen rechtshistorisch overigens. Exeter heeft een goede rechtenfaculteit die in Groot-Brittannië al langer voorop loopt in de internationalisering. Onze faculteit is al langer op zoek naar nieuwe partners in Engeland, wat niet gemakkelijk is omdat de Engelse faculteiten een overaanbod hebben. Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt om een afspraak te maken met de decaan van Exeter, Anne Barlow, om de mogelijkheden van samenwerking te verkennen. De interesse was groot. Voor onze uitwisselingsstudenten hebben we alvast een mooie plaats bij en ook van hun kant is er grote belangstelling om studenten naar ons te sturen.

Bloed, zweet en charme

2009-06-28T19:09:00.009+02:00

Voor velen onder ons is de vakantie in aantocht, en nu het mooie weer is doorgebroken voelt het ook zo. De tentamens raken afgerond, de laatste grote vergaderingen en bestuurlijke beslissingen staan voor de komende week gepland, maar iedereen begint er wat ontspannen bij te lopen. En het is daarbij altijd mooi als het jaar op een hoogtepunt mag eindigen.
Dat was vrijdag zeker zo voor het Departement Encyclopedie en Rechtsgeschiedenis. Vrijdagmiddag stond immers de promotie van Tessa Leesen op de tabellen. Voor een goed gevulde aula verdedigde ze in prachtig Oxbridge Engels op de zangerige tonen van een rasechte Belgisch-Limburgse haar proefschrift. De jury spaarde de moeilijke vragen niet, maar kon aan de ijzersterke voorbereiding en vakbeheersing van de kandidaat niet voorbij.
Tessa, een oud-historica van vorming, schreef op vier jaar een prachtige thesis over één van de grote knelpunten in het Romeins recht: de vraag naar het ontstaan van de twee grote rechtsscholen, de Sabinianen en de Proculianen in de vroege keizertijd. Het is een vraagstuk dat generaties Romanisten heeft bezighouden maar dat door niemand tot nog toe op een overtuigende manier is beantwoord. Tot 'onze Tessa' kwam, zag en overwon.
Dat komen, zien en overwinnen ging iets minder moeiteloos dan Caesar met deze uitdrukking wilde doen vermoeden. Zoals gezegd is Tessa een historica, geen juriste, en de studie van de rechtsscholen veronderstelt een grondige analyse van tientallen technische problemen van Romeins privaatrecht. Toen Tessa een kleine vijf jaar geleden bij ons kwam is ze dan ook hard aan de slag gemoeten om vat te krijgen op de materie, en ze slaagde daarin met de hulp van haar copromotor Olga Tellegen. Maar het succes van haar studie ligt niet daarin, maar in het feit dat zij als eerste op rigoreuse manier de historische bronnenkritiek toepaste op dit vraagstuk. Het resultaat is een waar voorbeeld van interdisicplinair onderzoek, en van de originele resultaten die dat kan opleveren.
Tessa Leesen mag terecht trots zijn op haar prestatie. Ik heb in mijn korte academische loopbaan weinigen gezien die zich zo hebben ingezet als zij. De groeicurve die zij de voorbije vier-vijf jaar heeft doorgemaakt is ronduit indrukwekkend. Maar dat betekent geenszins dat zij alleen aandacht had voor haar onderzoek. Zowel binnen de rechten als liberal arts ontpopte Tessa Leesen zich tot een gewaardeerd docent. En in een departement met fijne mensen, mag zij als één van de fijnste gelden. Altijd behulpzaam, altijd zorgzaam voor studenten en collega's, altijd klaar met een een vriendelijk woord of een duwtje in de rug.

Tessa, bedankt voor alles wat je voor ons hebt gedaan en betekend. En ik beloof nu zeker een week geen Limburgermoppen meer te vertellen.

Een fiere promotor.

Toegevoegde waarde

2009-06-25T13:11:00.004+02:00

Onze Faculteit scoort op vele punten goed. Eén daarvan is het aantal en de kwaliteit van de promoties. Dat blijkt zeker deze dagen. Op acht dagen tijd heeft onze Faculteit maar liefste drie promoties. Na vrijdag Raymond Kubben en volgende vrijdag Tessa Leesen, was dinsdag Ad van Doesum aan de beurt.
Ad van Doesum werkt bij het FIT - Belastingsrecht voor zij die niet thuis zijn in de hogere afkortologie van onze Faculteit - en heeft daarna ook nog een baan bij PWC. Ondanks die dubbele aanstelling slaagde hij erin onder begeleiding van Herman van Kesteren en Theo Raaijmaker in weinig meer dan vier jaar een proefschrift te schrijven. En wat voor één? Droog gewogen meet het 755 bladzijden in druk en hoewel het onderwerp mij althans niet snel tot lyrische gedachten zou brengen - Contractuele samenwerkingsverbanden in de BTW - is het ook zeer goed en vlot geschreven.
Zeer goed en vlot was ook de verdediging. Ik beweer niet thuis te zijn in de wondere wereld van de belasting op de toegevoegde waarde, maar de wijze waarop Ad van Doesum de vragen beantwoordde getuigde van grote klasse. Rustig, zelfzeker, afgemeten gaf hij op elke vraag een goed gestructureerd en bij wijlen zelfs voor een fiscale leek begrijpbaar antwoord. Hierin sprak wellicht naast een perfecte beheersing van de stof de ervaring van de fiscale adviseur die complexe problemen door doorgedreven analyses en helder taalgebruik voor zijn klanten en tegen-of medespelers begrijpelijk moet maken.

Straks borrelen we in de aula?

2009-06-22T15:24:00.004+02:00

Vorige vrijdag was het nog eens aula-dag. Voor mij was het wel een erg bijzondere. Ditmaal mocht ik er immers niet heen als voorzitter van de promotiecommissie, maar, samen met Trix van Erp-Jacobs, als promotor. Bijzonder was ook dat de rector magnificus hemzelf zich spontaan had aangeboden om de plechtigheid te leiden. Dit doet de rector slechts bij grote uitzondering.
De aanleiding daartoe was ongetwijfeld de figuur van de promovendus: Raymond Kubben. Raymond is niet de eerste de beste. Al van in zijn eerste studiejaren gold hij niet alleen als een uitzonderlijk talent en een harde werker, maar ook toen al had hij het imago rond zich kleven van een rasechtige intellectueel. En dat is hij ook. In een tijd waarin vaak, en terecht, de nadruk wordt gelegd op het belang van goede begeleiding, opleiding en methodiek, staat Raymond als een bevlogen, geïnspireerd en vooral erudiet man die boven de laag van zijn methodiek een mooi verhaal met een vleugje 'flou artistique' weet te leggen. Het lijkt allemaal gemakkelijk en evident, maar het is het resultaat van jaren inspanning. De verdediging was zoals het proefschrift zelf superieur. Raymond Kubben stond er in zijn feestelijk pak bij als een causeur die met grapjes doorspekte beschouwingen staat weg te geven op een receptie, tot stichting en vermaak van het publiek. Bij wijlen kon hij daarin wel ver gaan, soms even net over de grens van het ernstige, maar zoals iemand nadien zei, hij komt er mee weg omdat zijn antwoorden ook getuigen van een superieure beheersing van het onderwerp en van een vlijmscherp vermogen tot analyse. Terwijl ik dit schrijf moet ik bijna spontaan denken aan het beeld dat Walter Isaacson ophangt over de stijl van Kissinger in zijn biografie over de man. Maar gelukkig heeft Raymond een oneindig beter hart dan deze man. Het zal niemand verwonderen dat de rector aan het einde van de zitting het 'cum laude' mocht uitspreken.

Wuhan

2009-06-17T10:59:00.004+02:00

Maandag was er een delegatie van de Rechtenfaculteit van de Universiteit van Wuhan in China op bezoek aan onze faculteit. Wuhan ligt in het midden van China; de rechtenfaculteit geldt als één van de leidende in de Volksrepubliek en staat nu 3 op de Chinese ranking. De faculteit kent een vierjarige bacheloropleiding, een driejarige masteropleiding primair bedoeld voor niet-juridische bachelors en een driejarig Ph.D.-traject. Vooral op dat laatste lijkt de faculteit erg in te zetten.
De beide professoren uit Wuhan die bij ons waren zijn verbonden aan het Instituut voor Milieurecht dat door de Chinese overheid aan Wuhan is toegekend. Dit maakt hen tot een interessante partner voor onze sectie Milieurecht.
Wuhan is niet alleen één van de best aangeschreven rechtenfaculteiten van China. Bovendien heeft ze een sterke focus op onderzoek en is er een aanzienlijk aanbod van Engelstalige vakken. We zijn dan ook tot overeenstemming gekomen over een algemeen akkoord voor studenten- en docentenuitwisseling. Die uitwisseling kan ook op het niveau van Ph.D.-studenten waarbij Chinese kandidaten voor een jaar bij ons komen werken en vice versa. Bovendien wil Wuhan promoten dat goede Chinese kandidaten die een beurs krijgen van de Chinese overheid om aan een buitenlandse universiteit een doctoraat te schrijven hun kandidatuur in Tilburg zouden stellen. Met Zou Cheng, aio bij Milieurecht, is er overigens al een wegbereider uit Wuhan aan onze faculteit verbonden.

Een grote sprong voorwaarts?

2009-06-11T09:19:00.003+02:00

Gisteren mocht ik deelnemen aan de vergadering van de Opleidingscommissies. Voor mij was het een blij weerzien met een commissie waarvan ik ooit vier jaar voorzitter was. De samenstelling is totaal veranderd - op één lid na als ik het goed heb - maar de goede sfeer van samenwerking en inzet voor het onderwijs is gebleven.
Aan de agenda stond het plan van het Faculteitsbestuur om mogelijk met een Engelstalige Bachelor Business Law te starten. Het is een idee dat al teruggaat tot de tijd van het vorige bestuur onder Philip Eijlander. Opzet is een internationale bachelor recht met een sterk accent ondernemingsrecht en enkele vakken economie en boekhouden. Doel is het opleiden van juristen voor de internationale zakenpraktijk en het internationale bedrijfsleven.
De inrichting van een dergelijke bachelor is een grote onderneming en een werk van lange adem. Ze zal een grote inhoudelijke en praktische inzet vragen van vele leden van de Faculteit. Daarom wil het bestuur niet over één nacht ijs gaan. De komende weken worden initiële discussies, zoals die in de OC's gisteren, gehouden met de departementsvoorzitters en de Raad om te peilen hoeveel draagvlak hiervoor bestaat en naar inhoudelijke input te vragen. Intussen loopt een marktstudie bij potentiële studenten en het beroepenveld. In het najaar volgt dan een 'go-no-go'-beslissing.
Is de inspanning groot, de winst voor de faculteit kan dit ook zijn. De voorbije jaren heeft de faculteit enorme sprongen voorwaarts gemaakt qua internationale naam en faam in onderzoek. Met enkele van onze masteropleidingen doen we het ook steeds beter op de internationale onderwijsmarkt bij het aantrekken van goede studenten. Het opzetten van een gereputeerde bachelor met dit unieke profiel zou op termijn een zelfde sprong vooruit kunnen betekenen in onderwijs als we in onderzoek hebben gemaakt.

Zondag naar de kerk?

2009-06-04T15:10:00.005+02:00

Vandaag zijn er in Nederland Europese verkiezingen. Daarmee loopt Nederland voor op een groot deel, vooral het zuidelijke traditioneel katholieke deel, van het oude continent. Daar wordt op zondag gestemd. Dat betekent natuurlijk werken op de dags des Heren, althans voor wie in een stembureau of tellen als werken beschouwt, maar voor een goed katholiek is dat geen probleem. Het is tenslotte beter vergiffenis te vragen dan toestemming, dat leerde mijn vader me al toen ik eertijds naar mijn eerste fuif wou.
In Nederland merk je niet zo bijster veel van de verkiezingen, niet in het straatbeeld en niet in het nauwelijke beroerde gemoed van de gemiddelde Nederlander. Ten zuiden van de grens is dat wel even anders. Maar daar zijn dan ook nog andere verkiezingen.
Een woordje toelichting is op zijn plaats. Immers, uit een korte bevraging van de Vlaamse Radio 1 bleek dat maar zo'n 1 op 5 jonge kiezers in Vlaanderen weet waarvoor ze op zondag gaan stemmen. Ik hoor de Belgenmoppen al komen.
Hoe dan ook, waarde Nederlandse vrienden, u hebt het misschien al eens ergens gelezen, België is een federaal land met vele, vele deelstaten. Toen er vorig jaar politieke crisis was in België werd al eens gezegd dat België geen regering had, maar dat was fout. België heeft als alles goed gaat 7 regeringen, en nog een stuk of wat Brusselse instellingen met regeringsbevoegdheden. Mijn absolute favoriet daaronder is wel de 'Gemeenschappelijke gemeenschapscommissie' ofte de 'Commission communautaire commune', niet te verwarren met de CCC.
Zondag zijn er niet alleen verkiezingen voor Europa, maar ook voor het Vlaams Parlement, het Waals Parlement, het Brussels Parlement en het Duitstalige Parlement. Eén en ander leidt dan weer tot de hersamenstelling van de Franstalige Gemeenschapsraad en de Brusselse gemeenschapscommissies (drie in getal). Daarmee is alles ongetwijfeld duidelijk, en is meteen ook gezegd dat de verkiezingen wel belangrijk zijn. Voor Vlaanderen is de inzet of de enige werkbare regering die de voorbije jaren in Vlaanderen bestuurde dat ook na 7 juni nog kan.

Grijs of zilver

2009-05-28T15:41:00.002+02:00

Ik durf het stilaan niet meer te schrijven. Sommige lezers beginnen zich af te vragen of een decaan nog iets anders te doen heeft dan reizen, maar ja, ik heb weer eens gereisd. Maandag en dinsdag was ik in Aberdeen. Dit keer niet voor een 'decanale' aangelegenheid, maar gewoon en simpel om een lezing te geven.
De School of Law van de University of Aberdeen had me uitgenodigd voor één van hun facultaire seminaries. De uitnodiging dateert van een tijdje. De collega die me had uitgenodigd, Tony Carty, hoogleraar internationaal recht, heeft intussen Aberdeen geruild voor Hong Kong en was er dus niet om me op te vangen. Maar misschien levert me dat nog wel een retourtje Hong Kong op?
De ontvangst was er niet minder hartelijk om. De Schotse gastvrijheid is legendarisch en dit werd ook ditmaal waargemaakt. Niet alleen was er de klassieke 'wining and dining' die door mij zo wordt gesmaakt, bovendien stopten mijn collega van rechtsgeschiedenis en een collega van het departement geschiedenis heel wat tijd in mij om mij hun stad te laten zien en leren kennen. Het valt me trouwens wel meer op hoeveel tijd collega's overal ter wereld veil hebben om hun taken als gastheer waar te maken. Iets waar wij, mag ik het zeggen, soms nog iets van kunnen leren.
De inspanningen om het mij naar de zin te maken gingen wel erg ver. Ik ben al vaker in Schotland geweest, maar mocht het nog nooit meemaken dat ik op 48 uur nauwelijks een druppel regen heb gezien.
Maar dat bleek dan toch weer niet helemaal een voordeel. Voor zij die dit weblog zijn gaan zien als een bron van toeristische informatie: maak van Aberdeen niet uw bestemming voor een 14-daagse cultuurvakantie als u op de rand van een depressie zweeft. Het is een stad die - New Aberdeen dan toch, het grootste deel - in de 19de eeuw volledig is herbouwd in graniet. De stad draagt dan ook met recht de naam 'the grey city'. Alleen als het geregend heeft en de zon komt erdoor verdient ze het epitheton dat de Aberdonians er zelf voor hebben bedacht: 'the silver city'. Quod non erat demonstrandum.

Een kwart eeuw inzet

2009-05-20T17:19:00.004+02:00

Per 1 mei 2009 is Peter Essers 25 jaar in dienst van onze Faculteit. Op 1 mei 1984 maakte hij immers de overstap naar de academie om hier te doceren en aan proefschrift te gaan werken. 'The rest is history'. Zeven jaar later was hij hoogleraar, en nog eens zeven jaar later decaan. Sinsdien in Peter één van de sterkhouders van FRW gebleven, als wetenschapper en als bestuurder, voor en achter de schermen.
Vandaag mocht ik Peter gaan feliciteren met dit bijzonder jubileum en hem het daarbij horende beeldje overhandingen. Het stelt een kring mensen voor die tegen elkaar aanleunen, maar ook nog een opening laten. Ik weet niet wat de kunstenaar ermee bedoelde, maar ik vind het treffend voor onze faculteit. Een plaats waar mensen elkaar gunnen en steunen, maar ook altijd nog plaats is voor nieuwe mensen.
Voor mij was deze overhandiging toch een bijzonder moment, als was het maar omdat Peter de poortwachter was die mij in deze Faculteit, hij toen als kersverse decaan, heeft binnengeloodst. Voor mij pas gepromoveerd, 30-jarig broekje uit een 'ver en exotisch' land was de stap naar een hoogleraarschap in Nederland uiteraard ongemeen spannend, in elke zin van het woord. Ik herinner me een intakegesprek dat ik toen met Peter had waarin hij me twee dingen zei. In deze faculteit gunnen mensen elkaar het licht in de ogen, en in deze faculteit willen we je de kans geven je eigen talenten te ontplooien. Het was en is een mooie missie voor een decaan.

The old boys, and girls, network

2009-05-18T13:14:00.002+02:00

Vorige week was ik nog een paar dagen in Yale om er onderzoek te doen. Tussen de bedrijven door heb ik nog even van de gelegenheid gebruik gemaakt om met een paar mensen te gaan praten. Bijzonder nuttig, naast aangenaam, was het gesprek met Toni Davis, vice-decaan voor alumni-relaties van de Yale Law School.
Amerikaanse rechtenfaculteiten hebben een grote traditie in alumniwerking en bijhorende fundraising. Dat is niet anders in Yale, integendeel, en omdat ook onze faculteit de komende jaren meer wil investeren in de alumni-werking leek het me een goed idee mijn licht daar eens te steken. Het was een leerijke ervaring, en dit niet alleen omwille van de indrukwekkende organisatie die er achter de alumni steekt.
Vooreerst is er de keuze om alumniwerking en fundraising strikt gescheiden te organiseren. Waar er in de VS helemaal geen otium kleeft aan het idee dat men de eigen alumni benadert voor fondsenwerving, is het in Yale toch zo dat men de twee zaken organisatorisch benadert al twee verschillende takken van sport. Dat betekent dat andere mensen op andere tijdstippen met het één of het andere bezig zijn. Op die manier hebben de alumni, ook de grote geldschieters, niet het gevoel dat als ze naar een barbecue of familieweekend komen hun portefeuille in het oog moeten houden. Voor alles zijn tijd dus.
Voor het overige had collega Davis een duidelijke boodschap. Wat de alumni willen is drie dingen: 'friends, intellect and network'. Men wil oude vrienden terugzien, men wil bijleren over het vakgebied en men wil profiteren van het 'old boys and girls network' dat een faculteit uiteindelijk is of kan zijn. Dat eerste en tweede gebeurt via het tijdschrift, het jaarlijkse familieweekend en de vele regionale activiteiten op meer dan tien plaatsen in en buiten de VS. Het tweede gebeurt via de 'career service'. En voor het overige moet het vooral gezellig zijn. En dat moet, zelfs in Yale, niet altijd veel te kosten.

Henry and Molly

2009-05-09T19:11:00.003+02:00

Sinds gisterenavond ben ik in New Haven, waar ik een weekje onderzoek zal doen als gast van Michael Reisman aan de Yale Law School. Vanmorgen ben ik de bibliotheek ingedoken, en het moet gezegd, er zijn slechtere plaatsen om aan een weblog te schrijven op zaterdagmiddag dan in de 'Foreign & International Collection' van de Yale Law Library.
In feite ben ik al sinds woensdag in de regio. De voorbije twee dagen was ik samen met Rianne Letschert van Intervict, tevens ondervoorzitter van de pas opgerichte Klankbordgroep voor het 'Tilburg Global Law Network' waaraan de Faculteit de komende jaren wil bouwen, te gast bij de rechtenfaculteit van de University of Connecticut in Hartford. Voor vele van de Tilburgse collegae is dit geen onbekende plek. U.Conn is wellicht één van onze oudste en trouwste partners, zeker aan deze kant van de oceaan. De relatie gaat terug tot 1981 en sindsdien hebben tientallen Tilburgse en Hartfordse studenten en docenten de partnerinstelling voor kortere of langere termijn bezocht. Dit jaar 2009 alleen al gingen vier Tilburgse collega's, Linda Senden, Pierre Larouche, Conny Rijken en Jonathan Verschuuren, Rianne en mijzelf vooraf.
Doel van ons bezoek was een aantal onderhandelingen over de uitdieping van de relatie in het kader van ons plan om meer in te zetten op een aantal 'preferred partners', het Tilburg Global Law Network. Deze verliepen goed en over enkele resultaten ervan leest u later en elders meer.
De rechtenfaculteit van Hartford is een heerlijke plaats. De faculteit heeft een mooie campus aan de rand van de stad, gelegen in een Ardens landschap. Het is een verzameling neo-gotische gebouwen die charme en rust uitstralen. Charme, in tegenstelling tot rust, heeft ook onze gastheer, Mark Janis, groot specialist van het internationaal recht in de 19de eeuw. Zijn gastvrijheid, hier, in zijn tweede stek Oxford en in zijn huis in Normandië is even indrukwekkend als zijn belezenheid, zijn spittante geest en permanente snelvurende humormachine.
Van "winen and dinen" weet men in Hartford, en zeker Mark, alles. Toen ik hier vorig jaar als eens twee dagen was werd ik op twee ontbijten, drie lunchen en twee diners getracteerd. Dit keer viel ons een bezoek aan een bijzonder lekker visrestaurant ten deel. Maar het hoogtepunt was toch wel de gezellige drink achteraf bij Mark en Jane thuis. Zoals me vorig jaar al was opgevallen, was het daar weer de zoete inval. Naast onszelf, de decaan en een andere prof van Harford, waren er ook twee jonge toeristen uit Normandië, een fles Calvados, en natuurlijk Henry en Molly. Met hen was het voor mij een blij weerzien. Aan hun kwispelstaartjes te zien was dat overigens wederzijds. U ziet waarop transaltantische academische relaties allemaal stoelen.

Appelstrudel met bier

2009-05-01T15:49:00.003+02:00

Sommige Nederlanders denken over de Vlamingen dat het Bourgondiërs met culinaire klasse zijn, en dat ze dat altijd en overal zijn. Wel, we doen ons best, maar soms kunnen we ook wel eens ontsporen.
Deze week was ik op missie naar Centraal-Europa, op zoek naar nieuwe partners en nieuwe academische samenwerking met universiteiten aldaar. Het heette een 'high level mission' te zijn. Het is u vergeven te denken dat dit begrip sloeg op de samenstelling van de delegatie. Mijn metgezellen waren immers onze rector Philip Eijlander, drie vice-decanen Harald Benink (FEB), Leon Oerlemans (FSW) en Bert van Roermund (FGW) en Petra Bergsma van het 'International Office'. Maar het zou onjuist zijn te denken dat 'high level' ook sloeg op de luxe waarmee dit soort delegaties in mijn Vlaamse geest plegen te worden omringd. Dat laatste was zeker niet het geval in Warschau waar het hotel alleen ontsnapte aan een scherpe kwalificatie in oud-Vlaams van mijn kant dankzij het tijdig aangereikte cultuurhistorische besef dat we hier geconfronteerd waren met een gebouw in authentiek en authentiek gehouden 'sociaal-realistische stijl' uit de tijd dat de Sovjets hier nog in naam van het roemruchte volksdemocratische socialisme de plak zwaaiden.
Neen, 'high level' sloeg op twee andere dingen. Ten eerste op het hoge niveau van wat we bereikten. In vier dagen bezocht onze delegatie zes universiteiten, waarvan er vier interessant waren voor de Rechtenfaculteit: Corvinus in Budapest, Charles University in Praag, Jagiellonian University in Krakow en de Universiteit van Warschau. In elk van deze werden we zeer enthousiast ontvangen en werden interessante mogelijkheden van samenwerking besproken en op het spoort gezet.
Maar ten tweede en vooral sloeg het op het hoge tempo waarop deze reis verliep. Zondagavond in Budapest, maandagavond met het vliegtuig naar Praag, dinsdagavond met het vliegtuig naar Krakow en de middag erop met de trein naar Warschau. Een mens zou zich voor minder gedesoriënteerd voelen. Toen we maanddagavond met zijn vieren een hapje gingen eten op de markt van Praag waren we nog maar 24 uren van huis, maar het leek al twee weken. Bij elk van ons uitte zich dit op vreemde manieren.
Hoe dat bij de anderen was leest u ongetwijfeld op hun blogs. Wat mij betreft, ik besef dat mijn lunchkeuze van de volgende dag de naam en faam van de Vlaming als Bourgondiër met smaak blijvend schade heeft berokkend. Er was dus niets dat me nog tegenhield de dag erna in Krakow mijn ontbijt te nemen bij Macdonalds.
Gelukkig kan ik volgende week naar de VS om mijn smaakpatroon te herstellen.

Een straffe man

2009-04-24T10:31:00.002+02:00

U hebt het intussen gelezen: Marc Groenhuijsen is woensdag gelauwerd als beste docent van de Faculteit Rechtsgeleerdheid. Met het dubbele van het allerkleinste meetbare verschil in het systeem, 2 duizendsten van een punt, heeft hij Erik-Jan Broers van een tiende titel gehouden.
Marc kon er wegens buitenlandse verplichtingen woensdag niet bij zijn op de prijsuitreiking. Daarom had het organiserend comité hem de beker vrijdag al op zijn kantoor overhandigd en er een filmpje bij gemaakt. Het was duidelijk dat Marc verrast was, maar ook heel blij en trots.
En terecht. We weten allemaal dat Erik-Jan Broers van een beste-docent-titel houden niet gemakkelijk is. En het is al helemaal niet gemakkelijk als je net zoals Marc Groenhuijsen naast doceren nog zoveel andere belangrijke dingen op je bord hebt en dat ook nog allemaal op een enorm hoog niveau doet.
Het doet me als voorzitter van de sectie Rechtsgeschiedenis elk jaar bijzonder veel plezier als Erik-Jan het 'hem weer eens doet'. Maar het doet me evenveel plezier dat Marc dit jaar de laureaat is. Het is mooi dat een man die als topper geldt in onderzoek in binnen- en buitenland en die een groot en succesvol instituut als Intervict leidt en inspireert ook nog eens de moeite blijft doen om jaar na jaar voor de grote zaal te gaan staan en met een niet aflatend enthousiasme zijn enorme kennis van en inzicht in het strafrecht aan de volgende generatie probeert over te maken. Dat is tenslotte de mooiste taak van de wetenschapper. De volgende generatie vooruit helpen.

Doet ie het of doet ie het niet?

2009-04-20T18:44:00.002+02:00

De voorbije weken is de temperatuur bij enkele collega's in het gebouw M sterk gestegen. Eerst was er een klein griepje dat de ronde deed. Nu het echt lente is geworden lijkt dat voorbij. Maar nu is er iets nieuws: het naderen van de jaarlijkse Beste Docent Verkiezing (BDV).
Deze anachronimische tweeling van de Veiligheidsdienst doet bij sommigen evenveel gevoelens opwaaien als zijn tegenvoeter. En niet onterecht. Het hele universitaire systeem is gebouwd op het meten, evalueren, bekendmaken en belonen van prestaties. Studenten maken tentamens en krijgen punten en diploma's; onderzoekers schrijven publicaties en krijgen daarvoor - of hun departementen - financiële stimuli en zijzelf al eens schouderklopjes en bevorderingen. Docenten krijgen evaluaties, én de BDV.
De voorbije jaren is de aandacht voor dit evenement toegenomen. De organisatie heeft er, met medewerking en steun van de Faculteit, steeds meer werk en energie ingestoken en er een grootser gebeuren van gemaakt. En door herhaaldelijke uitverkiezing hebben sommige docenten een klein beetje sterkallures gekregen. Geen zoveel als de negenvoudige laureaat van de categorie 'beste docent FRW', de ook al bloggende Erik-Jan Broers. Dat zijn weblog het meest gelezen is van alle 'juridische', de inzet van decanen en rectoren ten spijt, dat is haast onvermijdelijk. Maar zijn bekendheid maakt de berg van verwachtingen waartegen hij moet opfietsen om toch weer als eerste de top te bereiken in ware ook-al-bloggende-Gert-Jan-Leenknegt-stijl des te hoger. Het maakt de strijd alleen spannender. Haalt hij het dit jaar voor de 10de mail, of wordt het één van de andere klimmers uit het docentpeloton? Er is maar één beste manier om dit te weten te komen: kom woensdag 22 april, 18.30 uur naar de Koninklijke Harmonie.

Het land van de rijzende zon

2009-04-16T13:59:00.002+02:00

Het is één van de grote doelstellingen van zowel het universiteits- als het facultaire bestuur om meer van onze studenten tijdens de opleiding een buitenlandervaring, bij voorkeur in de vorm van een semester of een jaar studie in het buitenland, te laten opdoen. Vele jaren lang was het aantal van onze studenten die ervoor koos dit ook te doen laag, zeg maar extreem laag. Daarvoor werden en worden allerlei redenen aangehaald: de vrees voor studietijdvertraging, de onmogelijkheid om een baantje te hebben in het buitenland, de taalbarrière, of wellicht de beste reden van al: de vriend(in) kan/gaat niet mee. Hoe dan ook, de cijfers voor onze faculteit en die van vele Nederlandse zusterfaculteiten bleven erg achter met die van bijvoorbeeld de Vlaamse rechtenfaculteiten. Zijn de grote dagen van het zeevarende Nederlandse volk dat Japan 'ontsloot' voor het Westen en Nieuw Amsterdam stichtte dan echt voorbij?
Onze faculteit heeft, net als de andere, grote inspanningen gedaan om een semester buitenland te faciliteren. Zo is het zesde semester aangepast zodat er minder, of geen, studievertraging moet optreden en is recent besloten de 'pakketjes' los te laten zodat veel meer in het buitenland gehaalde vakken zullen meetellen. En het werkt. Het aantal studenten dat zich aanmeldt voor een uitwisseling stijgt. Maar het kan en moet nog beter.
Eén en ander betekent dat de faculteit ook het aantal universiteiten waarmee we uitwisselingsakkoorden hebben moet uitbreiden. We, dat is vooral het International Office onder leiding van Dennis Baas, zijn daar hard mee bezig. Wereldwijd, en vooral in die delen van de wereld waar we nog geen of minder partners hebben, zijn we op zoek naar nieuwe faculteiten om mee samen te werken. Deze weeg nog vulden we een belangrijk hiaat in. Voor het eerst zullen we nu een uitwisselingsakkoord sluiten met aan faculteit uit het land dat de 2de grootste economie van de wereld heeft: Japan.
Deze week aanvaardde het bestuur van de Faculteit Rechten van Kyushu - de universiteit in Fukuoka op het zuideiland Kyushu - onze uitnodiging tot samenwerking. Kyushu is een moderne rechtenfaculteit met een prachtige bibliotheekcollectie, een ruim aanbod aan Engelstalige vakken en een focus op rechtsvergelijking, internationaal recht en ondernemingsrecht. Het ligt in een aangename stad Fukuoka, die zichzelf etaleert als 'international gateway to Europe'. Ik ben er zelf nog geweest als gastprofessor, en ik kan een semester Fukuoka zeker aanraden voor wie op niveau wil studeren en kennis wil maken met Japan en Azië.

Les grandes dames des grands lacs

2009-04-08T09:49:00.003+02:00

'If I could have one wish for my own sons, it is that they should have the courage of women'.
Adrienne Rich

Deze dagen is het vijftien jaar geleden dat in Rwanda zich één van de grootste drama's van de 20ste eeuw voltrok. Op 3 maanden tijd werden honderdduizenden, bijna één miljoen mensen brutaal vermoord. In de jaren sindsdien zijn er in het gebied van de Grote Meren nog meerdere miljoenen mensen om het leven gekomen door oorlog, burgeroorlog, ziekte, honger.
Gisteren vond in het 'Stilte-centrum' van onze universiteit een herdenkingsplechtigheid plaats. Het initiatief ging uit van onze collega Anne-Marie de Brouwer, die ook voorzitter is van Mukomeze ('Empower her'), een stichting die zich inzet voor het lot van de honderdduizenden vrouwen die tijdens de genocide slachtoffer werden van sexueel geweld.
In het nokvolle Stilte-centrum werd gisteren een boek voorgesteld met foto's en getuigenissen van zeventien slachtoffers. Ook werd de foto-tentoonstelling geopend, die de komende maand in het centrum te bezichtingen is. Rianne Letschert en Jennifer Jun, een studente aan onze faculteit, lazen twee getuigenissen van slachtoffers voor. De Rwandese ambassadeur in Nederland, Jean Pierre Bizimana, sloot de bijeenkomst met een toespraak.
De genocide van 1994 één van de grootste drama's van de 20ste eeuw, en daarmee van de menselijke geschiedenis noemen, is zeker geen overdrijving. Niet alleen omwille van het aantal slachtoffers en de brutaliteit waarmee alles gebeurde, maar ook omdat het gebeurde in een tijd en omstandigheden dat het had kunnen worden vermeden, of althans ingeperkt. Degenen die de macht hadden en hebben om in te grijpen, stonden erbij, keken ernaar en draaiden zich om. Als Belg weet ik waarover ik spreek.
Deze gebeurtenissen herdenken is dan ook belangrijk omdat wat in Rwanda gebeurt zich vandaag op andere plaatsen en op andere schalen herhaalt. Het is bovendien noodzakelijk aan een instelling die claimt 'to understand society'. De ernst van onze poging om dat te doen wordt wellicht nog het meest gemeten aan de mate waarin we bereid zijn ook het onbegrijpelijke onder ogen te komen.
Niemand ging gisteren onberoerd buiten. Maar wat me het meeste trof is hoe deze vrouwen, 'these survivors who were killed' om de titel van het boek te parafraseren, toch weer rechtveren en proberen zin en betekenis aan hun leven te geven.

From strength to strength

2009-04-03T18:51:00.003+02:00

'Rankings' zijn in toenemende mate 'part and parcel' van het academische leven aan het worden. Universiteiten, faculteiten, publicaties, zo waar onderzoekers zelf, het wordt allemaal 'gerankt'. Het gebruik van de Engelse termen maakt meteen duidelijk dat het een deel is van het internationaliseringproces en ermee verbonden is, en wellicht ook wel zal blijven.
In een klein speelveld als juridisch Nederland is 'ranken' niet nodig, zeker niet binnen de grenzen van een vakgebied. Iedereen kent iedereen, en leest elkaars werken, of kan moeilijk zeggen dat niet te hebben gedaan. Op het internationale speelveld is zoiets natuurlijk veel minder waar, en ontstaat de nood aan 'objectieve', of laat ons zeggen gemakkelijk te consulteren maatstaven.
Ten aanzien van de sociale of economische wetenschap hinkt de juridische wetenschap na op het gebied van 'rankings'. Wereldwijd is er in feite geen één, tenzij dan die van ssrn.com, op basis van aantal 'downloads' van 'papers'.
Op zich is die 'ranking' beperkt, in de zin dat ssrn vooral voor alle die takken van het recht die met economie en ondernemen te maken hebben van belang is. Voor andere rechtsgebieden is dat veel minder het geval. Maar precies omdat deze rechtsgebieden waarvoor ssrn een belangrijk instrument zijn binnen onze Faculteit een grote plaats bekleden, is deze 'ranking' voor ons een goede graadmeter en een belangrijk uitgangbord.
Sinds jaren bekleden we in de ssrn-lijst van rechtenfaculteiten een meer dan prominente plaats. Twee jaar geleden speelden we nog haasje-over met Melbourne voor de koppositie onder de niet-Amerikaanse faculteiten. In 2008 hebben we een diepe kloof met de concurrentie geslagen. Twee jaar geleden stonden we in de globale lijst, met de faculteiten in de VS erbij, ergens rond de 25ste stek. Vorig jaar stegen we naar plaats 15.
Deze stijging is te danken aan twee zaken: de hoge scores van een paar toppers uit de relevante sectoren, en het toenemend aantal onderzoekers aan de Faculteit, nu 87, dat papers plaatst op ssrn. Waar je vorig jaar met 1000 downloads not top-4 was onder de Tilburgse juristen, haal je nu nog met moeite de top-10. Daarin ook mensen uit voor ssrn minder evidente takken van sport.
Deze groei aan de top én in de breedte heeft geloond. Sinds medio maart hebben we weer een kaap gerond: we staan nu de tiende, ja de TIENDE, op de mondiale lijsten van rechtenfaculteiten. De top-5 is in zicht.

Werken voor de eeuwigheid

2009-04-01T13:29:00.003+02:00

Vorige donderdag tot zaterdag was ik (nog eens) naar het buitenland, meer bepaald naar Bonn. Ditmaal niet voor 'decanale zaken', maar voor een heus wetenschappelijk congres. Het congres, 'L'art de la paix dans l'époque de Westphalie' was een louter historisch congres over vredesonderhandelingen in de 17de eeuw. Het was georganiseerd door de onderzoeksgroepen die werken aan de publicatie van alle relevante bronnen van het beroemde vredescongres van Westfalen (1641-1649).
Deze reeks staat in de allerbeste traditie van de Duitse historische wetenschap. Knap en strak georganiseerd werken tientallen onderzoekers samen aan een megaproject dat bovendien op een bijzonder gedegen en diepgaande manier wordt uitgevoerd. Sinds de start, ruim vier decennia geleden, zijn zo'n 40 volumes verschenen; er volgen er nog zeker 60, of meer. Een werk voor de eeuwigheid dus, in meer dan één betekenis van het woord. Het is alleszins wel het soort onderzoekdat je de waan van de dag even doet overstijgen.
Voor mij was dit congres mijn eerste actieve congresdeelname sinds ik aantrad als decaan. Ik moet eerlijk toegeven dat de voorbereiding niet je dat was, maar omdat mijn opdracht was één en ander juridisch te kaderen voor niet-juristen, kon het daarmee wel. Opvallend hoe deze 'interdisciplinaire' insteek door velen als een Aha-Erlebnis werd ervaren.

Tussen Eupen en Tilburg

2009-03-27T09:18:00.001+01:00

Het Belgische ‘Tijdschrift voor Privaatrecht’ mag in het 45ste jaar van zijn bestaan – even jong als onze Faculteit – intussen een klassieker in het Nederlandstalige juridische landschap. Het is zonder meer één van de meest prestigieuze juridische bladen in de Lage Landen en ontplooit heel wat activiteit. Zo is er sinds jaren de Wisselleerstoel van het T.P.R. Deze leerstoel beoogt Belgische civilisten als gastprofessor aan een Nederlandse universiteit onder te brengen, en vice versa.
Dit jaar is de leerstoel toegekend aan onze Luikse collega Jean-François Gerkens en aan de onze Faculteit. Gerkens is een Duitstalige Belg uit de Oostkantons die rechten studeerde en promoveerde over het Romeinse causaliteitsbegrip aan dezelfde universiteit. In Luik doceert hij zowel Romeins recht als vergelijkend privaatrecht. Hij is een bijzonder dynamische en graag geziene collega met een enorm internationaal netwerk.
Deze en volgende maand is professor Gerkens te gast bij het Departement Encyclopedie en Rechtsgeschiedenis en bij Ticom. Hij doceert in verschillende vakken over Romeins recht en rechtsvergelijking. Woensdag hield hij een gesmaakte inaugurele rede over de rol van de geschiedenis in de rechtsvergelijking. Wie hem wil opzoeken kan hem vinden op de 4de verdieping.

De volgende generatie

2009-03-25T10:51:00.002+01:00

Deze morgen mocht ik de infosessie voor de toekomstige studenten van de Research Master 'openspreken'. De opkomst was groot, dus dat belooft voor onze instroom volgend jaar.
De Research Master loopt nu een paar jaar, en is elk jaar meer succesvol. Niet alleen het aantal studenten uit binnen- en buitenland neemt toe, maar de opleiding wordt ook gestaag uitgebouwd.
Toen de vorige besturen een paar jaar terug de keuze maakten met een juridische onderzoeksmaster te starten, was dat een beetje een stap in het onbekende. Maar het was een goede stap, die steeds beter loont en dat ongetwijfeld de komende jaren nog maar zal doen.
'Goed onderzoek is wat goede onderzoekers doen', zo zei onze rector een paar maanden terug. 'En goede onderzoekers inspireren weer andere goede onderzoekers en trekken dus talenten aan'. Het zijn eenvoudige woorden, maar het is de eenvoud van de waarheid.
Wetenschap is een cumulatief gegeven. Elke generatie bouwt op het werk van de volgende generatie. Daarom behoort het tot de essentie van het academisch beroep om te doceren, maar ook om zich als onderzoeker te omringen met jonge, nieuwe onderzoekers en die op weg te zetten. Waarbij het goed is om te bedenken dat een leermeester die door geen van zijn leerlingen wordt voorbijgestoken, wellicht gefaald heeft.
Maar als wetenschap cumulatief is, dan wordt het startpunt voor de volgende generatie ook telkens verder gelegd. In die zin is het logisch dat we meer investeren in de vorming van jonge onderzoekers. Zeker in een Faculteit die de ambitie heeft onderzoek neer te zetten dat ook internationaal, interdisciplinair en methodologisch sterk kan zijn, is dit geen overbodige luxe. Het was de hoop van mijn voorgangers dat de onderzoeksmaster aan die behoefte zou helpen te voldoen. En dat doet ze ook.

The high road

2009-03-16T18:05:00.002+01:00

Eind vorige week waren Dennis Baas en ik nog in Edinburgh. Voor mij was het de vierde keer dat ik in de Schotse hoofdstad was - de vorige drie keer was het telkens als toerist in augustus - en dit keer was het op één punt wel uniek: het heeft bijna niet geregend.
De ontvangst aan de Law School van de universiteit van Edinburgh was van de drie instellingen die we aandeden op onze reis zeker de meest hartelijke. Donderdagmorgen was ik eerst koffie gaan drinken met mijn collega-rechtshistorici John Cairns en Paul de Plessis. Deze laatste bleek ook de verantwoordelijke voor de uitwisselingen, zodat we al één en ander konden voorbespreken. Van John Cairns kreeg ik naderhand nog een (rechts)historische rondleiding van het universiteitsgebouw en de onmiddellijke omgeving.
De bespreking met de decaan en drie andere collegae, lunchmatig rijkelijk ondersteund, verliep goed. Edinburgh is erg geïnteresseerd in samenwerking in onderwijs en onderzoek met Tilburg en wil daarvoor verschillende sporen verkennen. Vooral samenwerking op master- en doctoraatsvlak spreekt hen aan. Zelf zijn ze ook een jaar geleden begonnen met een onderzoeksmaster; in die zin zijn er ook geïnteresseerd om van onze ervaringen te leren. Voor ons is Edinburgh een goed partner. Ze staan goed aangeschreven in het Verenigd Koninkrijk, hebben een stevige intellectuele traditie en staan tegelijk open voor vernieuwing. Ons bezoek aan Edinburgh was niet alleen in geografische zin een hoogtepunt.

De oudstrijders van 1815

2009-03-12T10:47:00.003+01:00

De Engelse nationale sport is, zoals u ongetwijfeld weet, niet voetbal. Het is ook niet rugby en nog minder cricket. Het is zelfs niet de onvolprezen vossenjacht, noch de paardensport, tenminste niet voor iemand anders dan de bookmakers. Het is 'queuing'. Queuing gebeurt overal. Engelsen vormen een rijtje om op een taxi te wachten, om de bus in te stappen, om 'fish and chips' te kopen, om hun jas af te geven in de 'cloakroom', om bloemen te leggen aan Buckingham Palace als er weer eens een lid van de koninklijke commissie 'has popped their clocks', om naar een speech van Obama of een concert van U2 te gaan luisteren, etc. De voorliefde voor queuing is ongetwijfeld ook de reden waarom roltrappen zo smal zijn als ze zijn, en hetzelfde geldt voor de wandelpaadjes op het beroemde Engelse platteland. Queuing heeft Engeland groot gemaakt. Het laat de Engelsman toe alleen te zijn met de eigen grote ideeën die zich tijdens het queuing vormen en zich toch deel te weten van één grote natie. Zelfs een Engelsman die in 'the middle of nowhere' ergens in India staat te wachten op een trein die maar niet komt weet dat hij niet alleen is. Hij is gewoon de eerste van een lange rij. Dit moet overigens ook een troostende gedachte geweest zijn voor koning Charles I toen die naar het schavot wandelde in Whitehall in 1649.
Over Charles I gesproken. Gisterenmorgen hadden Dennis en ik vrij. Als goede academici maakten we hiervan gebruik om ons cultureel bij te spijkeren. We bezochten eerst de tentoonstelling 'Vandyck and Britain', gewijd aan de Vlaamse schilder Antoon van Dijk en diens broodheer Charles I, en daarna nog Banqueting Hall, waar Charles I werd onthoofd. Van historische consistentie gesproken.
Tussenin wandelden we langs Downing Street 10. En daar leerden we nog eens een nieuwe toepassing van queuing kennen. Tegenover Downing Street, op Whitehall, was immers met dranghekkens een soort schaapskooi van 15 op 5 afgebakend. Daarbinnen mochten enkele tientallen mensen vreedzaam en gedisciplineerd demonstreren. Braafjes liepen ze, in queu, rondjes achter elkaar in de kooi. Eén camera van de televisie registreerde dit hoogtepunt van georganiseerde democratie en tien agenten zorgden ervoor dat niemand een ander voorbijliep. Het onderwerp was even nobel als rijk aan historische reminiscenties. De demonstranten bleken inwoners van het roemruchtige eiland Saint Helena, ooit en nog steeds deel van het Britse rijk. Hun eis was 'to end our isolation', de aanleg van een luchthaven. Daar lijkt me niets tegen; Napoleon is tenslotte al lang terug in Parijs. Maar hiermee hield het queuing niet op. Buiten de kooi stond een tweede groep klaar, geduldig te queuen om daarna te mogen gaan queuen. Die wilden 'benefits' in plaats van 'bombs'. Waarvoor die moesten dienen, de 'benefits', was niet duidelijk. Misschien voor de oudstrijders van Waterloo?

Matchmaking over the Channel

2009-03-10T19:39:00.000+01:00

Onlangs zei iemand over me dat ik mijn leven slijt tussen Engeland en Italië. Behalve dat dit een belediging is aan het adres van de Schotten, is het natuurlijk waar omdat de Lage Landen tussen beide in liggen. Maar ik durf niet helemaal te ontkennen dat er ook nog een andere lezing is die zijn rechten heeft.
Tien dagen geleden was ik nog in Rome, vandaag ben ik in Londen. Wees gerust, het is ‘business, not pleasure’, of toch grotendeels. Ik ben met Dennis Baas op een kleine tour langs twee van de drie Britse hoofdsteden. Doel is ons netwerk van partners uit te breiden.
Vandaag waren we te gast bij Queen Mary. Dit is een vrij jonge, dynamische universiteit in het Westen van Londen. Naast een rechtenfaculteit hebben ze ook nog een apart departement voor internationale arbitrage in het centrum van de stad. We willen een eerste samenwerking opzetten in de vorm van een klassieke overeenkomst voor studentenuitwisseling, maar Queen Mary is zeker ook een partner om verder mee te gaan.
Queen Mary is geïnteresseerd in samenwerking, maar toch zal een definitief antwoord nog even op zich laten wachten. Zoals blijkbaar vele instellingen in de Anglo-Amerikaanse wereld zijn ze immers bezig hun internationale strategie te herzien – iedereen gaat blijkbaar naar dezelfde congressen hierover. Ook wij doen dat. Eigenlijk komt het er overal op neer dat men overgaat van relaties met vele, vele partners naar meer intense relaties met een kleinere groep. In die zin komen de plannen van ons bestuur om een netwerk van ‘preferred partners’ te gaan definiëren tijdig. Er staat immers een nieuwe internationale trein te vertrekken.

Een Vlaming in Nederland

2009-03-05T10:32:00.003+01:00

Deze maand ben ik 10 jaar in dienst van de Faculteit. Naar aanleiding daarvan gaf ik gisteren een kleine borrel op de 4de verdieping voor het Departement Encyclopedie en Rechtsgeschiedenis waar ik het allergrootste deel van die 10 jaar doorbracht.
Ik moet zeggen dat toen ik hier 10 jaar geleden kwam ik op dat moment niet had voorspeld dat ik hier 10 jaar later nog zou zijn. Tot dan toe had ik zowat alles per 5-6 jaar gedaan (veel meer kon natuurlijk niet, gezien mijn leeftijd) en daar voelde ik me goed bij. Maar toen die 6 jaar om waren, daagde het plots bij me dat ik hier niet meer weg wilde.
En daarvoor zijn goede redenen. Het zijn er vier. Ten eerste heerst in onze Faculteit een goede sfeer. Iedereen gunt elkaar het licht in de ogen, en dat is al met al best zeldzaam in het academisch milieu. Ten tweede heb ik onze faculteit altijd ervaren als een plaats waar je de kans krijgt te doen waar je goed, of het minst slecht, in bent en je talenten te ontwikkelen. Ten derde heerst er een cultuur van vertrouwen. En dat vertrouwen loopt van boven naar beneden en van beneden naar boven. Ik heb dat vertrouwen altijd sterk morgen ervaren, binnen en buiten mijn departement, en heb het altijd als een sterke stimulans aangevoeld. En ten vierde, het is hier gewoon gezellig, of moet ik leuk zeggen. En dus gingen we gisteren maar aan de borrel.

Vacanze romane

2009-03-02T09:50:00.003+01:00

Het is een tijdje stil geweest op mijn weblog. Daarvoor had ik een erg goede reden: vorige week was ik in Rome. Omdat het een reis was met studenten was het hotel niet meteen het allerduurste, en dus was de internetaansluiting niet 'state of the art'.
De reis was dat echter wel. Voor mij was het niet alleen een escapade buiten Nederland, maar voor één keer zelfs buiten de rechtenfaculteit. Het betrof een reis met studenten van de nieuwe opleiding Liberal Arts in het kader van het vak 'European History: Culture and Politics' waarin in enkele colleges doceer.
De reis was zonder meer geslaagd. Alles verliep vlot, de organisatie van de collega's was prima, de sfeer uitstekend en het weer wilde ook al mee. Bovendien is het voor de historicus natuurlijk een droom om met een groepje super-gemotiveerde en -geïnteresseerde studenten door de eeuwige stad te trekken. Bovendien was het naar Romeinse normen erg rustig, zodat er nergens lange wachtrijen stonden en de Italiaanse gemoedelijkheid de dito nervositeit voor een keer verdrukte.

Europa en de wereld

2009-02-17T16:24:00.004+01:00

Gisterenmorgen stond om 10 uur een toespraak tot de studenten van Deusto die hier de master International Business Law komen volgen op het programma in het kader van Erasmus Mundus.
De voorbije jaren is het aantal buitenlandse studenten dat aan onze Faculteit studeert sterk gestegen. Niet alleen stijgt het aantal uitwisselingsstudenten die hier voor een semester of langer komen in het kader van het Erasmus-programma of anderzijds gestaag, maar vooral is de voorbije drie of vier jaar het aantal buitenlandse studenten die zich inschrijven voor één van onze masters enorm gegroeid. Mijn voorganger Philip Eijlander had de ambitie om dat aantal elk jaar te zien verdubbelen, en dat is ook meer dan gelukt. Nu we bijna aan 100 komen heeft het bestuur die ambitie opgegeven. De komende jaren mikken we op een meer geleidelijke groei, maar vooral ook op een verdere verhoging van de kwaliteit van de instroom.
Voorloper in deze bewegingen is ongetwijfeld de master International Business Law. Deze master is veruit de grootste van de Engelstalige masters, heeft het hoogste aantal buitenlandse studenten en is - na de research masters - de meest selectieve.
Sinds vorige week is deze master ook nog op een ander gebied een voortrekker. De master IBL maakt nu immers deel uit van het Erasmus Mundus-programma van onze partneruniversiteit Deusto in Bilbao. Erasmus Mundus is een programma waarbij drie of meer Europese opleidingen samenwerken om niet-Europese studenten aan te trekken en in meerdere Europese universiteiten een gecombineerde opleiding te laten volgen. Sinds vorige week zijn zo'n kleine 20 studenten die een semester in Deusto achter de rug hebben zo naar Tilburg gekomen om hier een tijd college te volgen. Voor onze Faculteit is het een mooie primeur.

Reflecties op doctoreren

2009-02-13T09:24:00.003+01:00

Woensdagnamiddag stond Hervé Tijssen in de aula. Hervé is de voorbije jaren vele malen te zien geweest in de aula bij promotiesessies. Als beleidsmedewerker onderzoeker heeft hij altijd grote betrokkenheid getoond bij het onderzoek aan deze faculteit, en bij de mensen die dat deden. Als de Faculteit vandaag staat waar ze staat in het juridische onderzoeksveld, dan is dat aan die onderzoekers te danken, maar toch ook een beetje aan die bestuurders en medewerkers die op het juiste moment de juiste visie hebben gehad. En daar is Hervé lange tijd één van geweest.
Het moet voor hem dan ook een meer dan bijzonder moment geweest zijn om nu aan de andere kant van de 'klas' te staan, en zelf zijn proefschrift te mogen verdedigen.
Hervé's proefschrift behelst een analyse van de methodologie van het rechtswetenschappelijk onderzoek zoals die wel of niet uit in Nederland gemaakte proefschriften naar voren komt. Het is natuurlijk niet verwonderlijk dat een beleidsmedewerker onderzoek met zo'n innovatie komt: een meta-proefschrift, een proefschrift over proefschriften. Hoe dan ook, het is een belangrijke stap. De meta-reflectie is immers wat een vakgebied tot een wetenschap maakt.
Overigens is Hervé, dankzij zijn populariteit in de Faculteit, er onrechtstreeks de aanleiding toe geweest dat het protocol in de war werd gestuurd. Toen ik het cortège van hoogleraren verzocht mij te volgen naar de portrettenzaal voor de deliberatie na het weerklinken van het 'Hora est', kwam de pedel mij toefluisteren dat ik moest vragen dat alleen de jury zou meekomen omdat het cortège veel te groot was uitgevallen. Maar quasi niemand van de collega's trok zich daar iets van aan. Het doet me plezier dat de anarchie nog niet helemaal is verdwenen uit de academie. Ook al merkte één collega eerlijk op dat hij alleen was meegekomen omdat hij mijn verzoek tot het tegendeel niet had begrepen. Zo kan het dus ook.
In ieder geval, het wordt tijd dat er een grotere portrettenzaal komt. Grote cortèges zijn wenselijk, en hetzelfde geldt inderdaad voor het behoud van de academische traditie dat alle hoogleraren mee delibereren over het toekennen van de doctorstitel. En bovendien, héél veel plaats voor rectorsportretten is er nu ook weer niet meer.

Vandaag is rood

2009-02-11T10:23:00.003+01:00

Vorige week, op een avond, blokkeerde plots een aantal stoelen de weg tussen mijn kamer en die van Mat. Ons aller Hein Coppes was immers druk doende om de rode stoelen van zijn oude naar zijn nieuwe kamer te slepen, en te vervangen door de meer standaard groene stoelen. Of het voor hem een soort rite was waarmee hij definitief de knop omzette van secretaris van het Faculteitsbureau naar Hoofd Onderwijs en Internationalisering, weet ik niet. Maar voor mij was het wel het moment waarop ik besefte: 'Er vertrekt hier een stuk van het vaste meubilair'.
Vertrekken doet Hein natuurlijk niet, het is eerder terugkeren voor hem. En 'vast' meubilair kan je hem niet noemen op de functie waar hij 'zat'. Daarvoor 'zat' hij niet genoeg, en 'zat' hij zeker niet lang genoeg. Maar in de bijna 8 maanden dat ik nu decaan ben geweest, was hij voor mij altijd een steun en toeverlaat. De secretaris van de Faculteit is zowat de sluiswachter van alles wat door de 2de verdieping stroomt. Hij/zij beheerst en beheert het besluitvormingsproces in administratieve termen, volgt alles op, haalt alles op het juiste moment boven of stopt het weg, en zorgt dat iedereen van iedereen weet wat hij weten moet. Hein oefende deze functie discreet, vakkundig en met veel gevoel voor nuance en menselijkheid uit. Bovendien diende hij met zijn enorme geheugen en brede visie het bestuur vaak van advies. Hij zal het dan ook bijzonder goed doen als afdelingshoofd van Onderwijs en Internationalisering.
Waarom Hein nu zo graag die stoelen mee sleepte weet ik niet. Hij heeft straks wellicht nog minder tijd om ernaar te kijken of in te zitten. Verkiest hij rood boven groen uit politieke overwegingen? Of is het omdat rood de kleur is van de passie? Natuurlijk bedoel ik die welke hij voor zijn werk voelt.
Hoe dan ook, bedankt Hein.

Over werken, voetbal en vakantie

2009-02-05T15:48:00.002+01:00

Eén van de voordelen aan decaan zijn is dat je op vele gelegenheden komt binnen de Faculteit waar je anders ook geen tijd voor zou hebben.
Zo woonde ik gisteren de uitreiking bij van de Fase Scriptie voor Sociaal Recht. Deze nieuwe prijs, die de beste masterscriptie geschreven bij het Departement Sociaal Recht en Sociale Politiek beloont is genoemd naar onze oud-collega professor Wil Fase.
Ik heb sinds lang een bijzondere band met de vakgroep Sociaal Recht, al was het alleen maar omdat we ooit buren waren, toen wij nog in gebouw D nog Y was voordat het M werd. Bovendien was en is de vakgroep een goede concurrent van EER als het op gezelligheid aankomt, maar dat zijn er wel meer.
Gisteren mochten vijf afgestudeerden van het afgelopen jaar met elkaar wedijveren voor de eerste prijs. Vier ervan - één kon niet aanwezig zijn - hielden een korte presentatie over hun scriptie. Het waren allemaal mooie presentaties waarin in weinige minuten de kern van de zaak helder was uiteengezet. Voor mij een gelegenheid om in 45 minuten heel wat te leren over sportrecht, vakantieregelingen en internationale arbeidsbescherming. Wie het uiteindelijk haalde, pikte ik nog net mee, maar dat verneemt u elders.
Intussen mag de vakgroep Sociaal Recht trots zijn op dit initiatief, en zijn goede studenten.

Een grote meneer

2009-02-04T16:08:00.003+01:00

Sinds begin deze week is er iets veranderd op de 2de verdieping. Wie regelmatig de gang op en neer loopt, merkt het al snel. Er ontbreekt iets, of beter iemand. Juist, Tomas is weg.
Toen Tomas Oudejans in november aankondigde dat hij na zestien jaar de Faculteit zou verlaten, was dat toch even slikken. Het was niet totaal onverwacht. Tomas werkte erg graag op onze Faculteit, maar het was al een tijdje duidelijk dat voor hem de tijd zou komen dat hij voor een nieuwe uitdaging zou kiezen. Zo is de man, en zo is het goed. Maar toch was het even slikken. Niemand is onvervangbaar, maar voor Tomas moet je wel meteen drie - of binnen de muren van de Faculteit twee - vervangers vinden. Niet alleen was Tomas hoofd van onze afdeling Onderwijs en Internationalisering, maar daar nam hij nog even Informatisering bij.
Onderwijs en Informatisering mogen twee erg verschillende bedrijven zijn, maar Tomas leidde ze allebei op dezelfde manier. Betrokken bij het werk én de collega's, veeleisend als het op kwaliteit aankwam, maar vooral met visie op waar het in een Faculteit vooral om gaat: onderwijs, onderzoek, en bovenal, studenten. Zoals ik zei in het filmpje dat naar aanleiding van zijn afscheisfeest werd opgenomen, met Tomas verliest de Faculteit een man met een groot verstand, een groot hart voor zijn collega's en het onderwijs, en een groot gevoel voor humor. Met andere woorden, een grote meneer.

'Riding the tides of change'

2009-01-29T15:10:00.002+01:00

Er wordt vaak beweerd dat mensen zich in moeilijke tijden meer tot God wenden. Dat is wellicht waar, maar ook blijkt dat ze zich in tijden van crisis graag aan de klassieken laven. Bij de officiële opening van het nieuwe interfacultaire onderzoeksinstituut ReflecT vandaag in de aula, verwezen maar liefst twee sprekers naar de etymologische herkomst van het woord crisis. Crisis komt van het klassiek Griekse 'krinein' wat onderscheiden, oordelen, beslissen betekent.
Zoals minister Donner in zijn gesmaakte rede aangaf, zijn tijden van crisis tijden waarin men beslissingen moet durven nemen, moet durven afscheid nemen van die zaken die in crisis zijn en moet durven inzetten op de evoluties en veranderingen die toekomst hebben. 'Not stemming, but riding the tides of change' waren zijn woorden.
Flexicurity, het voorwerp van studie van ReflecT, sluit hier perfect bij aan. De financiële crisis die ons heeft getroffen, en de economische crisis die erop volgt, zullen diep ingrijpen in ons economisch weefsel en in de arbeidsmarkt. Nu is niet de tijd om te blijven zweren bij oude oplossingen, maar om te zien hoe nieuwe ontwikkelingen in technologie, in de samenleving, in de cultuur en de economie zo kunnen worden gestuurd dat de klassieke waarden en maatschappelijke aspiraties die belangrijk blijven ook in een nieuwe context kunnen bloeien. De flexibilisering van de arbeidsmarkt mag raken aan ideologische en politieke heilige huisjes, maar is noodzakelijk en wordt straks een belangrijk concurrentievoordeel voor zij die ze goed doorvoeren. Vraag is niet of het noodzakelijk is, maar of het een noodzakelijk kwaad of goed wordt.
Met de oprichting van ReflecT toont de UvT aan dat ze met recht de slogan 'Understanding society' in het vaandel voert.

Spervuur in de aula

2009-01-26T16:01:00.002+01:00

Vrijdag was het weer feest in de Faculteit, tweemaal zelfs. 's Morgens stond om 10.15 uur de openbare verdediging van het proefschrift van Maartje de Visser of het programma. Wie Maartje kent, had zeker al hoge verwachtingen. Maar die verwachtingen werden zelfs nog overtroffen.
De voorbije twee decennia heb ik toch al wat verdedigingen meegemaakt en ik durf zeggen dat deze top-drie was. Zelfzeker, kordaat en tegelijk rustig én enthousiast wist Maartje op elke vraag een helder beargumenteerd antwoord te geven. Ook haar verdediging sprak, net als uit haar proefschrift, een intellectuele maturiteit die je bij iemand die nog zo jong is alleen maar uitzonderlijk kan worden gegroeid. Het 'cum laude' was dan ook meer dan verdiend.
In de namiddag tekenden opnieuw heel wat leden van onze Faculteit present. Op het programma stond de oratie van prof. dr. Stefan Bogaerts. Collega Bogaerts, die ook hoogleraar is aan de KU Leuven, is al twee jaar verbonden als hoogleraar Forensische psychologie aan de Faculteit Sociale Wetenschappen. Voor dit ambt sprak hij de rede uit. Maar intussen is zijn leerstoel inhoudelijk en in omvang uitgebreid tot 'Forensische psychologie en victimologie' en is hij voor het grootste deel bij onze Faculteit ondergebracht. Als lid van Intervict zal professor Bogaerts ook de liaison zijn tussen de beide faculteiten. En meteen is het contingent Vlamingen aan onze Faculteit weer wat gegroeid...

Kwaliteit stuurt het profiel

2009-01-22T10:14:00.003+01:00

Gisteren was het rustig gebouw M, zeker naar woensdaagse maatstaven. Een groot deel van de onderzoekers van de Faculteit - en dat zijn er heel wat - waren dan ook te vinden in het stadion van Willem II. Niet om te zien hoe de Tilburgse thuisploeg scoort, maar hoe de collega's uit de Faculteit op het onderzoeksveld staan.
Onze Faculteit is de voorbije jaar erg én snel gegroeid. Het aantal departementen en instituten is zowat verdubbeld op vijf jaar tijd, en dat is geen slechte maat voor de groei van de onderzoekscapaciteit. Het leek het bestuur een goed idee om een soort onderzoeksmarkt te organiseren waarbij de diverse groepen aan elkaar uitleggen waar zij mee bezig zijn. Uit de enthousiaste reacties die ik mocht opvangen nadien blijkt dat dit een tijdig initiatief was, dat zeker voor herhaling vatbaar is.
De plenaire discussie nadien was ook erg nuttig. Een panel bestaande uit Ivo Giesen, Marc Hertogh, Marc Groenhuijsen en Willem van Genugten discussieerde met elkaar en de zaal over de vraag of de Faculteit meer voor één bepaald profiel moet kiezen. Uit de discussie kwam dat er ons veel aan gelegen ons traditioneel bestuursmodel te behouden: een bottom-up-model waarbij de werkvloer de evolutie stuurt en het bestuur die onderzoekers die erboven uitstijgen en de richting uitgaan die het bestuur als de richting van de toekomst beschouwt extra faciliteert. Dit model heeft ons gebracht waar we staan en zal ons verder brengen. Dit betekent niet dat er geen keuzes worden gemaakt en dat we niet voor een bepaald profiel kiezen. Dat hebben we in het verleden gedaan en dat blijven we doen. Zoals uit het strategisch plan blijkt is dit een keuze voor 1) hoogstaand wetenschappelijk onderzoek dat 2) internationaal is 3) de interactie tussen recht en samenleving betreft en 4) gestoeld is op een stevige methode. Zoals iemand zei, 'kwaliteit stuurt het profiel'. Dat moet zo zijn, en het is niet het bestuur die kwaliteit in het onderzoek produceert. Het bestuur moet vooral de kwaliteit onderkennen en steunen.

Nederland zendt zijn zonen en dochters uit, of niet?

2009-01-16T10:49:00.003+01:00

Onze rector en oud-decaan, Philip Eijlander, heeft deze week zijn weblog gelanceerd. Het eerste bericht was getiteld 'Een wereld te winnen'. In het stukje pleitte de rector ervoor dat meer van onze studenten tijdens hun studie een tijdje in het buitenland zouden gaan studeren. Het aantal studenten dat dit doet is laag, en is de voorbije jaren universiteitsbreed zelfs teruggelopen. Dat laatste is niet het geval voor de Rechtenfaculteit, maar ook bij ons is er nog een heel stuk wereld te winnen.
Al wie het ooit heeft gedaan, zal het bevestigen. Een semester of een jaar in het buitenland studeren is niet alleen één van de mooiste, maar ook meest vormende ervaringen uit het leven. In deze tijd van toenemende internationalisering van de economie, de cultuur en de samenleving is het overigens belangrijker dan ooit.
Het Faculteitsbestuur wil er de komende jaren alles aan doen om onze studenten te stimuleren de kans te grijpen en op uitwisseling te gaan. De komende jaren zullen we het aantal uitwisselingsakkoorden verder uitbreiden en geografisch spreiden zodat het aanbod groter en diverser wordt. Bovendien namen we deze week in het bestuur een belangrijk besluit. Dit houdt in dat de uitwisselbaarheid van de vakken gemakkelijker wordt. Waar men vroeger slechts bepaalde vakken kon volgen in het buitenland om die te laten meetellen voor de studie in Tilburg, zal de student nu voor het grootste deel zelf een paket naar keuze kunnen samenstellen in het buitenland. De examencommissie houdt natuurlijk wel het laatste woord, maar voert alleen een marginale toetsing uit naar de omvang uit. Op die manier wordt mogelijke studievertraging verhinderd of althans drastisch beperkt.

In de ban van het geld?

2009-01-12T19:25:00.002+01:00

Na een dagje vergaderen mocht ik vorige donderdag met de auto richting Oxford rijden. Nu ga ik altijd graag naar de stad van Tolkien - zo heeft eenieder zijn referenties en als reguliere gast in 'the other place' zou ik ook niet weten wat daar anders te zien is - maar de infernale beelden van mistige bergen en ijzige rivieren waarmee de Lord of the Rings overloopt was nu ook weer niet nodig geweest. Maar dan verging het mij toch een stuk beter dan Mat van Essen, Hein Coppes en Koen De Vreeze die vanuit Rotterdam naar Luton zouden vliegen. Een en ander leidde ertoe dat zij naar Amsterdam werden afgeleid en uiteindelijk om 3 uur 's nachts aankwamen.
Dat belette niet dat wij de volgende morgen stipt aanwezig tekenden bij Rux Burton, op een boerderijtje even buiten Oxford. Rux Burton is een bedrijf dat gespecialiseerd is in ondersteuning van 'friend- en fundraising' bij alumni. De universiteit wil de komende jaren meer gaan doen voor en met de alumni. De rechtenfaculteit heeft daarbij een pilootproject toegewezen gekregen. In eerste instantie is het de bedoeling dat we met meer van onze alumni in contact gaan treden en meer activiteiten gaan opzetten. In tweede orde komt daar ook een element van fundraising bij. Ook dat is een element uit de Anglo-Amerikaanse academische traditie dat over de oceaan en de Noordzee aan het waaien is.
Ik moet zeggen dat ik in het verleden al met heel wat commerciële organisatie en communicatiebureaus allerhande contact heb gehad. Sommigen daarvan waren goed, anderen waren goed om gebakken lucht te verkopen. Maar zelden heb ik zoveel professionalisme en realisme ontmoet als nu bij Rux Burton. Het is alvast een goed begin.

Gepromoveerd, gepromoveerder, gepromoveerdst

2009-01-08T13:29:00.004+01:00

Gisterenavond kwam vanuit Leiden een overzichtje binnen van het aantal afgeronde promoties aan de Nederlandse Rechtenfaculteiten in de periode 1995-2008. Getallen zeggen niet alles, en kwaliteit moet aan een academische instelling in alles boven kwantiteit gaan, maar de cijfers spreken. Ten eerste is over heel Nederland het aantal promoties sterk gestegen het voorbije decennium. Van 56 in 1995 tot boven de 100 per jaar sinds 2005 (108 in 2008). Ten tweede mogen we best trots zijn op ons aandeel. Met 189 promoties op een totaal van 1301, of 15 %, doen we het bijna even goed als Utrecht (198) dat tweede is na de verspreider van het goede nieuws Leiden (248). Daarmee zijn we veruit de beste van de 'kleinere' rechtenfaculteiten. Bovendien zit er voor Tilburg een stijgende lijn in. Over de voorbije 5 jaar halen we 82 promoties; daarmee staan we 2de, na Leiden (89). Over de voorbije drie jaar staan we eerste met 57, drie meer dan Leiden, maar dat danken we alleen aan ons 'boerenjaar' 2006 (25).
Met dergelijke cijfers blijven de juristen nog ver achter bij de andere grote faculteiten in de gedrags- en maatschappijwetenschappen. Maar ze tonen aan dat ook in de rechten het belang van promoties stijgt. Promoties tellen steeds meer door in de financiering van de Faculteiten, maar belangrijker is dat het stijgend belang van promoveren een indicatie is van de verdere 'verwetenschappelijking' van het recht. De rechtsgeleerdheid heeft altijd gezweefd tussen academie en praktijk, en dat is ook goed. Maar dat betekent niet dat academische rechtsgeleerden niet ten volle, formeel en inhoudelijk, hun plaats moeten nemen in de wereld van de wetenschap. De promotie, als opleiding tot wetenschappelijk onderzoek, is en wordt meer dan vroeger een uitgelezen instrument daartoe.
De faculteit heeft de ambitie de komende jaren gemiddeld 20 promoties per jaar af te leveren, zonder aan de kwaliteit afbreuk te doen, integendeel. De researchmaster, het incentive-beleid en kwaliteitsbeleid zijn en worden daarop gericht. Met het gestegen aantal hoogleraren moet dit cijfer zeker haalbaar zijn. Met 12 geplande verdedigingen voor de eerste jaarhelft ziet het er voor 2009 alvast goed uit. Op naar een nieuw record: 26.

'Even revolutions do take their time.'

2009-01-05T15:22:00.004+01:00

De kerstvakantie zit erop, maar ze heeft deugd gedaan. Naast twee 'feestmarathons' in Vlaamse stijl met Kerst en nieuwjaar en een paar dagjes Rome tussenin, ben ik nog een paar dagen rustig thuis geweest. Tijdens die dagen heb ik een boekje of twee verorberd en heb ik de televisie-serie 'John Adams' bekeken.
Deze zevendelige reeks kan ik eenieder met een belangstelling voor geschiedenis en/of de VS aanbevelen. Het is een biografisch portret van de tweede Amerikaanse president, John Adams (1797-1801), vader van de gelijknamige zesde president (1825-1829). Voor het overige houden de gelijkenissen met een ander presidentenfamilie op.
De serie, gebaseerd op het boek van de populaire historicus David McCullough dat overigens met een Pulitzer werd bekroond, is een pareltje. Op een erg onderhoudende manier wordt één van de meest bepalende figuren uit de vroege Amerikaanse politiek tot leven gewekt. Hij, en enkele andere van de 'founding fathers' worden als echte mensen, niet als mythische figuren, neergezet, zonder dat zij veel aan grootsheid moeten inboeten.
Maar de mooiste van de zeven afleveringen was wellicht nog de achtste, een documentaire over het leven en werk van auteur McCullough. Grotendeels onbekend in Europa is deze rijzige zeventiger in de VS een 'household name'. Na een korte loopbaan bij de overheid, koos hij er vier decennia geleden voor zich als broodschrijver te vestigen. Zeven boeken, twee pullitzers en een reeks televisieseries later mag hij als één van de beste populaire historici worden beschouwd, wiens werk overigens elke academische toets kan doorstaan.
Bepalend voor zijn succes is zijn aanpak. Hij kiest een onderwerp, werkt er zolang aan als nodig en schrijft een hoogstaand, leesbaar en veel gelezen boek. Daarna begint hij aan iets anders.
Het is een aanpak die de komende jaren alvast niet voor mij zal zijn weggelegd. Maar bij het begin van een nieuw jaar vind ik het een mooie gedachte dat ik eraan kan meewerken dat de onderzoekers aan onze faculteit alle kansen en mogelijkheden krijgen om op hun manier, volgens de aanpak die voor hen het beste is, aan onderzoek te doen.
Ik wens u en uw dierbaren een schitterend 2009 toe.

Kersttijd

2008-12-19T11:42:00.002+01:00

Het jaar loopt naar zijn einde en de Kerstvakantie staat voor de deur. Ook voor mij. Vanaf maandag werk ik nog enkele dagen thuis en daarna is het vakantie.
Onze Faculteit sluit straks een mooi jaar af. Dankzij de enorme inzet van al het personeel en de studenten zijn we er ook in 2008 weer in geslaagd aanzienlijke prestaties te leveren in onderzoek en onderwijs. Visitaties, Elsevier-keuzegidsen en andere rankings, ze liegen er niet om. Maar de beste aanwijzing voor het feit dat we een goede faculteit zijn is het feit dat iedereen die er bij betrokken is, personeel én studenten, er ook een beetje - of een beetje veel - trots op is.
Zoals één van mijn voorgangers, Marc Groenhuijsen, het gisteren verwoordde in een vergadering. Het sterkste fundament van het succes van onze faculteit is wellicht de samenhorigheid, de solidariteit die ons doet willen dat eenieder goed scoort.
Na een jaar hard werk breekt nu een tijd van rust, en bezinning aan. Voor velen van ons is dit meer dan welkom. Ons succes komt niet van zelf, en vergt veel van ons. In alle geledingen van de faculteit, departementen, instituten en het bureau, geven mensen het beste van zichzelf om steeds meer en beter te presteren. In die 'ratrace' dreigt soms het perspectief verloren dat iedereen soms op de toppen van de tenen loopt, en iedereen zich 100 % geeft. Misschien is Kersttijd, en de januarimaand waarin we elkaar een gelukkig nieuw jaar gaan wensen, een moment om wat tijd voor elkaar te nemen over de grenzen heen van onze eigen werkvloer.
Prettige feesten, en een schitterend nieuw begin.

Tweemaal twee

2008-12-17T17:45:00.003+01:00

Zonet ben ik teruggekeerd uit de aula. Vandaag vonden daar twee promoties van onze faculteit plaats. Deze morgen verdedigde Peter Kamminga er zijn proefschrift. Vanmiddag was het de beurt aan Stéphanie van Gulijk. Voor beiden werd daarmee een mooie kroon gezet op enkele jaren hard werk.
Twee weken terug slaagde Willem van Genugten er nog in om op één dag twee maal als promotor op te treden. Vandaag deden Maurits Barendrecht en Matton van den Berg dit kunstje over, en dat alletwee.
Met deze promoties sluit de reeks voor dit jaar af, én voor de Faculteit, én voor de Universiteit. In totaal werd de doctorstitel in 2008 85 keer uitgereikt aan de Universiteit van Tilburg. Daarbij betrof het 17 maal een proefschrift uit onze faculteit.
Het opleiden van onderzoekers en het afleveren van promoties is en blijft één van de belangrijkste taken van een hoogleraar. Vele collegae zetten zich daarvoor hard in en kunnen dienen als voorbeeld voor de binnen- en buitenwacht. Maar primair geldt daarbij nu als in het verleden dat niet het aantal, maar de kwaliteit de richtlijn is. Onze faculteit heeft hierin een goede traditie, die we ook in 2009 gestand moeten houden.

Tellegen Somsent

2008-12-11T19:22:00.003+01:00

Als u doet leest, dan hebt u wellicht op mijn foto (of iets wat ooit geleek) geklikt die parmantig prijkt op de website van onze Faculteit. Daarboven staat nog een andere foto, die van mijn land- en Alma Mater-genote Geertrui van Overwalle.
Sinds enkele weken siert Geertrui onze virtuele etalage als uitgangbord voor het congres over regulering van technologie dat Tilt deze dagen binnen onze muren organiseert. Met dit congres doet Tilt onder leiding van haar immer-bezielende voorzitter Han Somsen - en mede dankzij het organisatietalent van Simone van Esch die niet onvermeld mag blijven - de Tilburgse rechtenfaculteit alle eer aan. Niet alleen is er een indrukwekkende sprekerslijst; het congres stelt één van de belangrijkste vragen waarmee men zich vandaag als jurist kan inlaten aan de orde: hoe kunnen wij als samenleving de technologie reguleren, zeg maar de baas blijven, en hoe kan het recht daarbij helpen? Daarmee maken Tilt en onze Faculteit de slogan van de UvT: 'Understanding society' overduidelijk waar.
Hetzelfde kan, op een ietwat bescheidener schaal, gezegd worden over de groep Romanisten - u weet wel, die mensen die met Romeins recht bezig zijn. Vandaag en morgen congresseren op de 10de verdieping van het Montesquieu-gebouw een twintigtal specialisten uit de hele wereld over het thema 'Law and Religion in Ancient Rome'. Met de keuze voor dit thema raken ook onze Romanisten aan één van de meest actuele themata die ons vandaag maatschappelijk bezig houden. Zo erg zelf dat een kandidaat-uitgever sprak over de 'mercantiele insteek' van de congres-organisatoren, Olga Tellegen en Jan Hendrik Valgaeren. Wie Olga Tellegen kent, weet meteen dat het nooit te laat is om nog te veranderen ...

The gathering of the deans

2008-12-09T14:47:00.002+01:00

Dat vergaderen tot de dagelijkse ervaringswereld van een decaan behoort zal niemand verwonderen of tot enige vorm van medevoelen bewegen. Decanen zijn daarin niet uniek in de academische wereld - of enige andere wereld. Overigens moet het gezegd dat vanuit de omgeving waarin ik voor ik naar Tilburg kwam vooral van deze hogere vorm van uiting van het menselijk kunnen mocht genieten - de Vlaamse politiek - de Tilburgse vergadercultuur als bijzonder efficiënt en sober heb ervaren. Vergaderingen worden doorgaans efficiënt geleid, men spreekt er niet alleen maar luistert er ook wel, en bijna niemand heeft constant de onweerstaanbaar drang zichzelf te aanhoren. Bovendien ontbreekt elke 'omkadering', tenzij men koffie onder deze noemer vat.
Maar als decaan wordt men wel blootgesteld aan een soort van vergaderingen dat ik althans niet kende voordien: de decanenvergaderingen. Er zijn twee vormen: er is het geregelde bestuursoverleg tussen het College van Bestuur en de diverse decanen binnen de UvT en er is het DRG, het Disciplineoverlegorgaan Rechtsgeleerdheid - de bijeenkomst van de decanen van de Nederlandse rechtenfaculteiten.
Het hoeft geen betoog dat alle goeds wat ik hierboven meldde over de Tilburgse vergadercultuur bij uitstek opgaat voor deze interdecanale ontmoetingen. Als nieuwkomer heb ik deze bijeenkomsten de voorbije maanden althans als bijzonder prettig ervaren. De efficiëntie ligt hoog, de sfeer is goed en collegaliteit en solidariteit staan voorop. Bovendien wordt er tijd gemaakt om van en aan elkaar te leren.
De trouwe lezer zal zich intussen afvragen of dit enthousiasme bij 'onze Belgische decaan' te maken zou kunnen hebben met de 'omkadering'. Neen, de heisessie niet te nagesproken was de enige reminiscentie aan 'omkadering' die ik de voorbije vergadering hoorde of zag een opmerking in een stuk 'dat aan de UvT regelmatig alcohol wordt aangeboden bij feestelijke gelegenheden en aan het eind van belangrijke vergaderingen'. U begrijpt mijn consternatie. Zou die ene keer dat ik tien jaar geleden met champagne tracteerde aan het eind van een vakgroepsvergadering dan toch als 'regelmatig' worden beschouwd?

In to Africa?

2008-12-04T19:20:00.004+01:00

De voorbije dagen was ik in Londen voor een congres over globalisering en de universitaire wereld, 'Going Global 3'. Samen met zo'n duizend afgevaardigden uit zowat alle landen van 'the old Empire' en nog een paar andere, heb ik me er mogen buigen over de kansen en moeilijkheden van de internationalisering en globalisering.
Zoals dat meestal bij dergelijke grote congressen het geval is, is het niveau van de lezingen en discussies even wisselwallig als het Londense weer. Maar het is een unieke gelegenheid om allerlei indrukken en ideeën op te doen en de horizon te verbreden.
Vanuit het oude continent heb ik Engeland altijd al ervaren als een venster op de wijdere wereld. Engeland ligt inderdaad niet in Europa; als geen ander Europees land is het met handen en voeten gebonden aan zijn buiten-Europese verleden én heden. In die zin is dit internationale congres veel mundialer en veel minder Europees dan een tegenvoeter in Frankrijk of Duitsland zou zijn.
Wat blijft hangen na twee dagen is hoe snel de wereld veranderd en hoe zeer we ons moeten reppen om nog mee te kunnen. Op 'Going Global 3' is het nu al zo ver dat de focus meer en meer naar Afrika verschuift. Omdat China en India al worden platgelopen door zowat eenieder in de wereld die op zoek is naar goede studenten en toekomstige kenniswerkers, hoort men hier naast deze landen ook steeds meer namen als 'Zuid-Afrika', 'Nigeria' en 'Tanzania' en 'Oeganda'.
Een andere constante is het besef dat de tijd van vrijblijvende bilaterale akkoorden voorbij is. De komende jaren zal wereldwijd vooral veel energie worden gestoken in meer selectieve, diepgaande contacten. Voor mij is dat een mooie boodschap: dat is precies de weg die het faculteitsbestuur ook wil opgaan.

Kettingzitting

2008-11-28T17:40:00.004+01:00

Vandaag was een bijzondere dag voor de Faculteit: er vonden maar liefst twee promoties plaats én een inaugurele rede. Omdat onze nieuwe rector magnificus, Philip Eijlander, present moest tekenen op de Universiteit Twente voor de rectoraatsoverdracht aldaar, betekende dit voor mij een dagje Aula. Tussendoor was er nog Faculteitsraad, dit keer toevallig in het gebouw van de Aula. Dat bespaarde alvast een wandeling.
Maar het was een mooie dag. Met Jeroen Denkers en Laura Van Waes-Hayward levert onze faculteit twee schitterende jonge doctores aan de wetenschap, die allebei een proefschrift hebben geschreven dat ver boven de maat is. Voor Laura kwam daar zelfs het predikaat 'cum laude' bij. Bovendien wisten beide doctores de klus te klaren in ongeveer vier jaar. Een promotie is altijd een feest, ook voor de promotores. Voor collega van Genugten was het dus dubbel feest, want die trad beide keren op als promotor en hield beide keren de laudatio. Zo vaak zal het wel niet voorkomen dat twee van je discipilen op één dag promoveren, maar het mag geen verwondering wekken dat dit collega Van Genugten overkomt. De voorbije jaren is hij zowat de kampioen geweest van de promoties.
Maar de jonge doctores zullen mij wellicht niet kwalijk nemen dat voor mij persoonlijk er toch nog een climax nakwam, de inauguratie van mijn collega proximus Maurice Adams, de nieuwe hoogleraar Encyclopedie van het Recht en mijn opvolger als voorzitter van 'onze' vakgroep EER. Ik wil hier volstaan met te schrijven dat de mooie woorden die hij aan mijn adres richtte ook omgekeerd door mij aan hem hadden kunnen worden gericht.
Aan Philip Eijlander nog dit. Vorige week bij je aanstelling als rector werd gezegd dat de rectorsketting nog zwaar zou wegen. Bovendien verzekerde de pedel mij dat ik die ketting al meer om mijn dan jou schouders heeft gehangen sindsdien. Ik kan je dit zeggen: terwijl je hem omhebt, weegt hij niet door.

PS De rector laat me weten dat de échte ketting met hem mee was naar Enschede. Blijkbaar is er dus een proketting voor de prorector. In deze functie leert men werkelijk alle dagen bij.

Over consistentie en altijd hetzelfde eten

2008-11-25T14:57:00.004+01:00

Academische zittingen zijn per definitie een belangrijk deel van het academisch leven, en dan nog helemaal van dat van een decaan. In Nederland geldt dat de meeste genadig kort zijn - het 'hora est' verdient mundiale navolging - en dat ze daardoor wellicht ook gewoon goed geworden zijn. Maar hier een wetmatigheid uit afleiden als zouden kwaliteit en lengte omgekeerd evenredig zijn, gaat te ver. Dat bleek althans vorige donderdag op de Dies.
Dit jaar stond de Dies-viering in het teken van het afscheid van Frank van der Duyn Schouten als rector magnificus en het aantreden van diens opvolgers Philip Eijlander. Dit 'verhangen' van de rectorsketting duurde bijna twee en een half uur, maar het was de moeite waard. Vooral de toespraak van de afscheid nemende rector was meesterlijk. Een schitterende mengeling van humor en ernst, waarbij het centrale thema - het streven naar excellentie - op elk moment als een rode draad doorheen de toespraak liep zoals het door de ambtsperiode van de rector zelf liep. In zijn 'Ad infinitum' ('Tot in het oneindige') toespraak legde de scheidende rector gemakkelijk meer lagen dan Umberto Eco in zijn 'Naam van de roos'. Met de opvallende consistentie en coherentie van zijn toespraak illustreerde hij eens te meer de even opvallende consistentie en coherentie tussen zijn 'zijn' en zijn 'doen' de voorbije tien jaar. Zoals ook uit de toespraken van diverse vertegenwoordigen van onze universiteit en de andere Nederlandse universiteiten doorscheen is zijn rectoraat vooral gekenmerkt door grote beginselvastheid, humaniteit en een doorgedreven ambitie om onze instelling aan de top te brengen. Het is alleen een groot mens die deze zaken met elkaar kan combineren en blijvend verzoenen.
Intussen ligt de Dies al weer een halve week achter ons. De voorbije twee dagen was ik in Corsendonck te vinden, voor de halfjaarlijkse hei-sessie met het College van Bestuur en de decanen. Laat me hierover maar één ding zeggen: iemand uit Corsendonck heeft dit weblog gelezen en eruit geleerd dat het eten vorige week goed was. Anders was wellicht niet hetzelfde menu geserveerd.

Veni, vidi, victimology

2008-11-20T13:59:00.002+01:00

Vandaag belandde een lijvig document op de tafel van het Faculteitsbestuur. Op zich is dat geen nieuws, maar het was wel bijzonder nieuws. Het ging immers om de Midtermreview van onze jonge instituut Intervict, en de score was hoog, erg hoog, 4.5 op een schaal van 5.
Op zich is het al bijzonder dat een jong instituut dat meteen zo groot is gegroeid ook meteen zo hoog groeit. Komt daar nog bij dat eenieder die met de visitatiecommissie te maken had het over één ding eens was: de externe leden waren zeker constructief, maar hadden zich erg goed voorbereid, waren scherp en kritisch. Dit was geen routine-oefening, maar een bijzonder diepgaande 'inspectie'. De conclusies en aanbevelingen kunnen dan ook bij het bestuur op instemming rekenen, niet alleen omdat ze zo gunstig zijn, maar ook omdat we er iets mee kunnen.
Maar intussen mogen ze op de 9de taart eten, of misschien champagne ontkurken.

PS Met dank aan de anonieme uitvinder van het citaat bovenaan dit bericht.

Geïnspireerd vanuit de katholieke traditie

2008-11-18T18:32:00.003+01:00

Gisteren en vandaag zijn we met een vijftigtal studenten en collegae van de Faculteit naar Corsendonck gedronken. Deze voormalige tot congrescentrum omgevormde priorij even over de Belgische grens is niet alleen bekend om zijn uitstekend bier. Het is een oord waar nogal wat academische exploten worden georganiseerd. Zo is het een begrip voor de Maastrichtse-Leuvense-Utrechtse-etc. collegae van de Onderzoeksschool 'Ius commune'. Maar ook voor onze Faculteit en de Universiteit van Tilburg is Corsendonck geen onbekende. Drie jaar geleden, in juni 2005, vonden de vorige strategiedagen van de Faculteit, toen in de beginperiode van het decanaat van Philip Eijlander er plaats. Corsendonck is geen slechte plek. Het is niet te ver van Tilburg maar toch ver genoeg om heen en weer te rijden af te schrikken, het eten is goed en de Corsendonck vloeit er even rijkelijk als de inspiratie.
Met zijn allen hebben we ons de voorbije twee dagen gebogen over enkele strategische vragen rond onderzoek en onderwijs. Voor zij die dit soort exercities al enkele malen meemaakten binnen onze faculteit, valt daarbij soms op dat dezelfde gesprekken zich herhalen. Dat is ten dele zo, maar evenzeer valt op dat het begin- en eindpunt toch telkens weer een stuk verderliggen. Twee belangrijke zaken om dat te illustreren. Drie jaar geleden was het nog geen uitgemaakte zaak dat internationalisering en multidisciplinariteit met volle kracht moeten worden doorgezet, én dat dit moet én kan zonder de nationale en juridische basis op te geven. Nu was dit voor zowat eenieder een evidentie. Drie jaar geleden werd de optie genomen vooral te investeren in de beste student, mede met de bedoeling dat dit een aanjaageffect zou hebben op de hele faculteit en alle studenten. Nu kwam sterk naar voren dat we voor alle studenten en richtingen een kwaliteitsslag naar een hoger academisch gehalte moeten maken. Het toont aan dat er de voorbije drie jaar goed gewerkt is. En dat zoals bier goede ideeën moeten rijpen.

Nu kunnen ze kaarten

2008-11-12T16:49:00.002+01:00

We mogen ons weer vervuld voelen met 'plaatsvervangende trots'. Sinds gisteren prijkt het bericht op onze website: onze collega Monica Claes is benoemd tot lid van de Jonge Akademie.
Deze 'jongerenafdeling' van de eigenlijke KNAW bestaat sinds een viertal jaar. Elk jaar worden tien nieuwe leden geselecteerd. Het betreft aankomende, of al 'aangekomen' toppers die nog geen tien jaar geleden zijn gepromoveerd.
Dat Monica deze eer te beurt valt, is zeker geen totale verrassing. Met het verwerven van een royale subsidie van het Europese Onderzoeksfonds zorgde zij al voor een belangrijke primeur in onze faculteit. Haar onderzoek is innoverend, actueel én van hoog internationaal niveau. Samen met collega Jan Smits heeft zij het voorbije jaar een waar topteam van jonge, internationale onderzoekers samengebracht bij Ticom waarvan we veel mogen verwachten.
Mij doet het bijzonder plezier dat dit Monica te beurt valt. Niet zozeer omdat zij een landgenote is van me - voor een Bruggeling eindigt chauvinisme immers een kilometertje of zo buiten de middeleeuwse stadsomwalling - maar omdat zij zelfs een jaar- en studiegenote uit Leuven is. Meteen is haar benoeming ook voor mij een officiële erkenning van het feit dat ik me nog jong mag noemen.
Monica is overigens niet de eerste hoogleraar van de faculteit die tot de Jonge Akademie doordringt. Ook Bert-Jaap Koops is al een tijdje lid. Met Jan Vranken en Marc Groenhuijsen erbij als leden van de 'grote' Akademie levert FRW dus een klavertje vier aan het Trippenhuis. Of zoals we in Vlaanderen zouden zeggen: 'nu kunnen ze kaarten'.

Over flexibiliteit en nadenken

2008-11-06T10:24:00.003+01:00

Wie de voorbije dagen door de traphal langs de derde verdieping is gepasseerd in zijn of haar sportieve drang om de liften te negeren, heeft daar wellicht het woord 'ReflecT' zien hangen onder de namen van de departementen voor Staats- en Bestuursrecht en voor Sociaal Recht en Sociale Politiek. Dit is geen - in een faculteit naar ik mag verhopen overbodige - oproep tot nadenken, het is de naam van ons nieuwe, interfacultaire onderzoeksinstituut: Research Instittue for Flexicurity, Labour Market Dynamics and Social Cohesion at Tilburg University. Dit instituut houdt zich kortweg bezig met de gevolgen van de groeiende spanning tussen flexibilisering en de drang naar zekerheid op de arbeidsmarkt. Het is een samenwerkingsverband tussen onze, de economische en de sociale faculteit en wordt mogelijk gemaakt door een genereuze subsidie van het G.A.K. en de steun van het College van Bestuur.
De T achteraan ReflecT heet voor Tilburg University te staan, maar is voor insiders vooral een verwijzing naar de 'grote man' achter het initiatief, onze collega van het Departement Sociaal Recht, Ton Wilthagen. Ton is niet alleen een schitterend onderzoeker en een fijne collega, hij is ook één van de gangmakers in en buiten Nederland in het wetenschappelijke en maatschappelijke debat rond 'Flexicurity'. Hij en zijn team zullen de komende jaren zeker mooie dingen laten zienen.

De wereld na Bush

2008-11-04T23:53:00.003+01:00

Zoals zovele mensen overal zit ik vanavond nog laat aan de computer. Binnen enkele minuten is het middernacht en gaan in de oostelijke staten van de VS op vele plaatsen de stembureaus dicht. Daarna stromen de eerste exit polls wellicht binnen en wordt iets van spanning die een groot deel van de wereld vanavond voelt misschien gelicht, of juist niet.
Op zich is het normaal dat de hele wereld zich interesseert aan de verkiezing van de nieuwe machtigste man ter wereld, maar de passie en emotie waarmee dit dit keer gepaard gaat is toch bijzonder. Overal loop je er tegen aan.
Vandaag was ik in Leuven om een college te doceren. Al sinds deze morgen liep De Valck, het Montesquieu van Leuven zeg maar, vol met vreemd aangeklede figuren, van een Obama en McCain look-alike over Elvis, Super(wo)man en een sliert andere bekende Amerikanen. Dit allemaal ter voorbereiding van een grote happening georganiseerd door de studenten recht en economie, die volgens het televisienieuws zo'n 1200 man op de been bracht vanavond. Overigens is dit een traditie. In 1988, bij de verkiezing van vader Bush, was dit al zo.
Ook vanavond stond voor me in het teken van de verkiezingen. In mijn eigen Brugge was ik uitgenodigd om een lezing te geven over 'De wereld na Bush', en dit door politieke partij nog wel. Zo'n onderwerp trekt normaal een paar dozijn mensen; nu waren het er veel meer dan honderd, en de vragen bleven maar komen. Opdracht was te vertellen hoe de geschiedenis over Bush zou oordelen. Voor Clinton was die makkelijk ('sex between the Bushes'?), voor Bush (nog) niet zo ...
Toen de 'founding fathers' tweehonderd jaar geleden de revolutie preekten, claimden ze al de wereld de weg te wijzen naar politieke emancipatie en democratie. Als je kijkt naar wat hun navolgingen vandaag aan beroering in de wereld teweeg brengen, hadden ze misschien toch niet helemaal ongelijk.

De Commissie Van Genugten

2008-10-30T12:09:00.003+01:00

Een faculteit als de onze is rijk aan werkgroepen en commissies, en elke zichzelf respecterende decaan heeft de behoefte én de taak om er zo ook zelf een paar in het leven te roepen. Dat heb ik dan ook meteen gedaan.
Sinds kort is in onze faculteit de 'Commissie Van Genugten' aan de slag gegaan. De opdracht van deze commissie betreft één van de zaken die tot het hart van het academische leven in een rechtenfaculteit behoort: de juridische bibliotheekvoorziening.
De voorbije jaren is onze faculteit enorm geëvolueerd, niet alleen in omvang en qua internationale activiteit, maar ook in inhoudelijke diversiteit. Het is dan ook een goed moment om onszelf eens kritisch te bevragen over onze bibliotheekvoorziening en over ons gebruik ervan, specifiek in het onderwijs. Opdracht van de werkgroep is om een ideaalbeeld uit te zetten - één dat weliswaar realiseerbaar zou moeten zijn op middenlange termijn - van wat een bibliotheek voor een faculteit als de onze moet betekenen, hoe we die moeten gebruiken en wat daarvoor nodig is. Daarbij ligt ook de vraag om de bestaande voorziening extern te laten evalueren. Dit rapport zal voor het bestuur dan aanleiding zijn om een beleid op termijn voor te stellen aan de faculteit. Ik wil de leden van de commissie alvast bedanken dat zij zich hiervoor willen inzetten.

Tussen onderzoek en bestuur

2008-10-28T14:47:00.002+01:00

Het is enige tijd geleden sinds mijn laatste bericht. Dat heeft er mee te maken dat ik de voorbije vijf dagen er even tussenuit ben getrokken, met vakantie naar de Elzas. In tegenstelling tot de beloftes van de hotelbrochure bleek de internetverbinding toch niet je dat. Zo'n paar dagen tussendoor hebben na twee erg drukke maanden zeker deugd gedaan.
In onze faculteit bestaat de traditie dat een decaan uit de faculteit komt en er na een periode van drie jaar doorgaans ook weer terugkeert. Persoonlijk vind ik dat een erg goede traditie, die ik zelf in ere wil houden. Het zorgt ervoor dat de band tussen het bestuur en de 'core business' van de faculteit - onderwijs en onderzoek - goed wordt bewaakt en brengt geregeld vernieuwing in het bestuur. Voor de decaan betekent het wel dat hij moet proberen naast het bestuurlijke werk ook academisch actief te blijven. In een faculteit die aan alle kanten groeit en bloeit als de onze wordt dit steeds minder evident. Maar ik hecht er wel aan het te blijven doen.
Zo heb ik er voor gekozen om dit jaar twee vakken - normaal doceer ik er vier - geheel of gedeeltelijk te blijven doceren. Ik ervaar dat elke week opnieuw als een verademing. Onderzoek, en vooral schrijven, lukt nog niet. Dat heeft minder te maken met het feit dat ik geen tijd kan vrijmaken, dan wel dat het gaat om te kleine brokjes. De voorbije jaren beperkte schrijven zich vaak tot één dag per week. Zo'n dag volstond toen om voortgang te maken, maar nu blijkt dat niet meer te lukken. Wellicht is de oorzaak daarvan dat ik vroeger doorheen de week vaak liep te denken over de publicatie in wording, en dat nu niet het geval is. Vandaar dat ik van plan ben om van tijd tot tijd eens een paar dagen op rij vrij te roosteren voor onderzoek. Meteen brengt dit ook voor anderen misschien wat rust in het bestuur ...

Over slagroom en karnemelk

2008-10-15T17:20:00.004+02:00

Soms gebeurt het me dat mensen me vragen of dit weblog wel wordt gelezen en of ik er reacties op krijg. Schriftelijke reacties krijg ik niet, en ik kan niet zeggen dat ik dit in het licht van de stroom e-mails die ik dagelijks binnen krijg betreur. Mondelinge reacties des te meer, en die zijn zeker welkom.
Opvallend is dat het bericht wat het meeste reacties losmaakte, dat was waarin ik het had over de verschillende Nederlandse en Vlaamse lunchcultuur. Het zal u niet verwonderen dat het merendeel van de commentaren van de Noordelijke kant van de grens kwam - de vele Vlaamse lezers van dit weblog ten spijt. Een eerlijk gezegd, ik moet iets rechtzetten. Er is één categorie waarin de Tilburgse eetcultuur de Vlaamse academische wereld ver achter zich laat: namelijk die van het taart eten.
Hier in Tilburg wordt werkelijk elke gelegenheid te baat genomen om taart te eten. Verjaardagen, voetbalpronostieken, afstuderen, contractsbeëindiging van student-assistenten, en ga zo maar door, het zijn allemaal aanleidingen om de kartonnen dozen met rijkelijk van slagroom voorziene taarten te laten aanrukken. Jarenlang dacht ik dat dit iets specifiek was voor de vakgroep EER, maar nu ik decaan ben weet ik beter. Het is een faculteitsbreed fenomeen.
Daarvan gesproken, met al dat taart eten zou een mens zich beginnen afvragen hoe het komt dat de faculteit niet breder is. Het is wellicht in dit licht dat ik de zorg moet begrijpen van een collega die me deze week mailde met de vraag om voor een gezonder alternatief te zorgen dan slagroomtaart om straks onze eerste plaatsen in de Elsevier-keuzegids te vieren.
Die collega hoeft zich echter niet al té veel zorgen te maken. Deze faculteit compenseert de calorie-inname ook door haar sportieve opstelling. Zo is er binnenkort het facultaire zaalvoetbaltornooi. En voor wie meer wil zijn er de plannen om voor het goede doel zesmaal Alpe d'Huez op te fietsen.
Ik moet eerlijk bekennen dat ik beide gelegenheden aan mij zal laten voorbijgaan. Voetbal, in zaal of erbuiten, is echt niet mijn ding en voor Alpe d'Huez moet ik nog wel een jaartje of twee trainen. Bovendien is er iets wat mij toch wel erg afschrikt om deze 'Nederlandse' Alpenreus op te rijden: zou men boven iets anders hebben dan een glaasje karnemelk?